ΑΚΡΟΒΡΟΛΙΣΜΟΙ “Ηδονὴ καὶ λύπη |. Ἣ ἀσκούμενη πίεσι ἀπὸ τὴν ἔντασι τῶν κοινωνικῶν προβλημάτων ποὺ ἀναζητοῦν καὶ θ᾽ ἀναζητοῦν λύσεις μὲ ἐπιτακτικώτερο ὁλοένα ρυθμό, πρέπει νὰ ἔχῃ προκαλέσει καὶ νὰ προκαλῆ ἀποφάσεις σημαντικὲς τῆς ἐ- ξουσίας, ποὺ δημιουργοῦν στροβίλους ἐπικίνδυνους καὶ γιὰ τὸ ἴδιο τὸ μέλ- λον της. Ἔχω πολλὲς φορὲς τονίσει τὴν ἀδυναμία, παρὰ ταῦτα, τῆς ἐξου- σίας νὰ ἐπιλέξη τὶς ὀρθὲς κατευθύνσεις. Οἱ µέχρι στιγμῆς ἐπιλεγεῖσες κα- τευθύνσεις δὲν φαίνονται ἱκανὲς νὰ συγκρατήσουν τὶς ἐκρήδεις τῶν λαῶν, διότι ἐξουσία καὶ λαὸς ἐστερήθησαν, χάριν τῶν ἀναχτυχθεισῶν μέχρι στιγμῆς ἀδυναμιῶν τῆς ἐξουσίας (δόγματα -- ὑπερπληθυσμὸς -- θρησκευ- τικὲς ἔριδες. ἑνώσεις λαῶν διαφορετικῶν προελεύσεων καὶ δημιουργία κολοσσιαίων μωσαϊκῶν κρατῶν --- φτώχεια. -- ἀρρώστια -- ἀμάθεια --ρύ- πανσι - πλοῦτος -- ὑπερκατανάλωσι --- ὑπερτεχνολογία κ.ἄ.) τὴν τερα- στίας σημασίας δυνατότητα (α) τῆς αὐθυπαρξίας των, δηλ. διὰ τῶν ἰδίων {- κανοτήτων τους νὰ ἐπιβιώνουν καὶ (β) τῆς ἐλευθερίας νὰ διοικοῦνται ἀπό τὸν ἱκανώτερο, τὴν πολιτεία τοῦ ὁποίου καὶ αὐτὸν τὸν ἴδιον ὡς πρόσωπο θὰ ἔπρεπε νὰ γνωρίζουν. Δὲν πρέπει δηλαδὴ ἕνας λαός, ὁ ὁποῖος δὲν ἔφθασε νὰ παράγη ὁ ἴδιος τὰ ἐργαλεῖα του γιὰ τήν ὀρθὴ ἀνάπτυξι τοῦ χώρου του, νὰ στηρίξη τὴν ὕ- παρξί του σὲ μηχανὲς ποὺ ἐλέγχονται καὶ παράγονται ἀπὸ ἄλλους. ᾿Εὰν π.χ. δὲν εἶναι σὲ θέσι νὰ παράγῃ τὸ ἀναγκαῖο πετρέλαιο γιὰ νὰ κινῆ τὰ τρακτέρ καὶ τὶς θεριζοαλωνιστικὲς μηχανές, δὲν πρέπει νὰ καταργῆ τὴν μέ- θοδο τῆς καλλιέργειας διὰ τῆς δυνάμεως τῶν ζώων. Ὅλες, καὶ αὐτῶν ἀκό- µη τῶν τύπων, οἱ μηχανὲς θὰ μποροῦσαν νὰ κινοῦνται καὶ μὲ πολλὲς ἄλλες φυσικὲς δυνάμεις, μηδ᾽ ἐξαιρουμένων τῶν ζώων, ἐὰν ὑπῆρχε ὁ ἱκανὸς ἄν- θρωπος σὲ κάθε ἐπίπεδο πολιτισμοῦ ἀλλὰ καὶ στὴν ἐπιβαλλομένη κατὰ τὴν ἀξία του θέσι. 2. Θὰ μοῦ πῆτε: ὁ πολιτισμὸς πηγαίνει μπροστά, εἶναι σωστὸ ἄλλοι νὰ ταξιδεύουν μὲ ἀεροπλάνα κι᾿ ἄλλοι νὰ πηγαίνουν μὲ τὸ ἄλογο; Καθῆστε νὰ τὸ σκεφθεῖτε ἐσεῖς... Ο πολιτισμὸς δὲν ἔχει σκοπὸ τὰ διαπλανητικὰ ταξί- δια, ἀλλὰ τὴν εὐτυχία τὴν ἀνθρώπινη. ᾿Εὰν τώρα ἕνας λαὸς ἔφθασε διὰ τῆς τεχνολογίας του στὴν ἀνάπτυξι καὶ αὐτῶν τῶν ἐπισκέψεων σὲ ἄλλους πλα- νῆτες, αὐτὸ δὲν σημαίνει ὅτι ἔγινε εὐτυχέστερος τῶν ἄλλων. Τὰ σημερινὰ ἀδιέξοδα καὶ ἡ ἑπικρατοῦσα σύγχυσι ἀποδεικνύουν, ὅτι ἡ λύσι τῶν προ- βλημάτων δὲν εἶναι μόνον ὑπόθεσι τῆς τεχνολογίας. ᾿Αποτελεῖ δὲ ἴσως τὸ γεγονὸς τοῦτο καὶ τὴν μοναδικὴ αἰτία, ποὺ στὴν ἑλληνικὴ πανάρχαια σκέψι ὁ πολιτικὸς λόγος ἀποβλέποντας στὴν ἐφαρ- μογὴ τῶν φυσικῶν νόμων θεωροῦσε ὡς μεγίστη συγκρότησι γιὰ τὸ κοινω- νικὸ γίγνεσθαι τὴν «πόλιν». Εἶναι δὲ ἐπίσης γνωστό, ὅτι ὡς βάσι ἀνυψώ-