ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
109ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η πρώτη εμφάνιση και ο θάνατος του Ελληνικού πολιτικού λόγου — ΝΟΝΙΚΑΣ, ΣΠΥΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ
Ἢ πρώτη ἐμφάνιση καὶ ὁ θάνατος
τοῦ ̓Ελληνικοῦ Πολιτικοῦ Λόγου
Πολὺ πρὶν τὴν κατάργηση τῶν βασιλέων, δηλαδὴ πρὸ τοῦ Τρωϊκοῦ πολέμου,
στὸν "Ἑλλαδικὸ χῶρο εἶχε ἀρχίσει ὁ πολιτικὸς προβληματισμός.
Ἣ
συγκέντρωση
τῶν ἀνθρώπων στὶς πόλεις εἶχε δημιουργήσει σοβαρὰ προβλήματα, ποὺ
ἀπαιτοῦσαν πολιτικὲς λύσεις ἀποδεκτὲς ἀπὸ τοὺς πολίτες. Καὶ ἡ ἀπάντηση βρισκότανε
στὴν ἀναζήτηση ἀρχῶν, θεσμῶν καὶ διαδικασιῶν ἐφαρμογῆς τῶν θεσμῶν
καὶ τῶν ἀρχῶν. "Ηδη εἶχε δημιουργηθεῖ πολιτικὴ συνείδηση, καὶ ἡ συμμετοχἡ
τῶν πολιτῶν στὰ κοινὰ στὰ πλαίσια τῆς πόλης-κράτους ἦταν ἀπαραίτητη.
'Ο πρῶτος ποὺ ἄνοιξε τὸ δρόμο στὴ δημιουργία ἐνεργοῦ πολιτικῆς συνειδήσεως
τῶν πολιτῶν ἦταν ὁ βασιλεὺς Θησεύς. 'Ο ἥρωας αὐτὸς καὶ ἡμίθεος αὐτοκαταλύθηκε
μερικῶς καὶ παρεχώρησε στοὺς πολίτες τὴν λειτουργία ὅλων τῶν πολιτικῶν
θεσμῶν καὶ τῆς δικαιοσύνης, πλὴν τῶν στρατιωτικῶν, θέτοντας τὰ θεμέλια
τῆς δημοκρατίας τῶν ̓Αθηνῶν.
“Ἱστορικὰ ὑπολογίζεται, ὅτι ὁ Θησεὺς ἔζησε γύρω στὸ 1.500 π.Χ. Μέχρι τὴν
ἐποχὴ τοῦ Σόλωνα καὶ ἰδίως τοῦ Κλεισθένη, δηλαδὴ μετὰ παρέλευση 1.000 περίπου
ἐτῶν, οἱ ̓Αθηναῖοι πολίτες ἀκόμη «Ψάχνονταν», προκειμένου νὰ κατασταλάξουν
στὶς σωστότερες ἀρχὲς καὶ στοὺς πιὸ πρόσφορους πολιτικοὺς θεσμούς. Μὲ
βάση ὅσα γνωρίζουμε ἀπὸ τὴν ̓Αθηναίων Πολιτεία τοῦ ̓Αριστοτέλη, ἡ ἄμεση
συμμετοχικἡ δημοκρατία τῶν ̓Αθηνῶν τοῦ δου π.Χ. αἰῶνος (καὶ ἰδίως τῆς περιόδου
500-450 π.Χ.) ἀποτελεῖ τὴν κατάληξη τῶν προηγηθέντων πολιτικῶν καὶ πολιτειακῶν
συστημάτων τόσον ὡς πρὸς τὶς ἀρχὲς καὶ τοὺς πολιτικοὺς θεσμούς, ὅσον
καὶ ὡς πρὸς τὶς διαδικασίες λειτουργίας τῶν θεσμῶν καὶ ἐκφράσεως τῶν ἀρχῶν.
Πρὶν ἀπὸ τὸν δον αἰῶνα ἐπικρατοῦσε ἀναβρασμὸς στὸν ̓ Ελλαδικὸ χῶρο
(συμπεριλαμβανομένης τῆς ̓Ιωνίας καὶ τῆς Κάτω ̓Ιταλίας) ἐξαιτίας πολιτικῶν ᾱναζητήσεων
καὶ θεσμῶν, ἐνῶ κατὰ τὸν 4ο αἰῶνα τὸ πολιτικὸ σύστημα τῆς ἄμεσης
δημοκρατίας ἄρχισε νὰ ἐκφυλίζεται ραγδαίως, νὰ ἐπαγγελματοποιεῖται, γιὰ
νὰ ἐξαφανιστεῖ τὸν 3ο αἰῶνα μὲ τοὺς Μακεδόνες.
Στὸ χρονικὸ πλαίσιο αὐτῶν τῶν τριῶν αἰώνων γράφτηκε ἡ ἱστορία τοῦ Πολιτικοῦ
Λόγου ἐπὶ οἰκουμενικῆς βάσεως, ἐνῶ ὅ,τι ἀκολούθησε μέχρι σήμερα δὲν ἡταν
παρὰ ἀπομιμήσεις, νεκραναστάσεις, ψευδεπίγραφες δημοκρατίες καὶ τελικὰ
ἀλληλεξουσιασμὸς ἕως ταφῆς τοῦ ἀνόθευτου ἀρχαιοελληνικοῦ πολιτικοῦ λόγου.
Η ΝΑΥΜΑΧΙΑ ΤΗΣ ΣΑΛΑΜΙΝΟΣ
Μέγιστο πολιτικὸ γεγονὸς στὴν παγκόσμια ἱστορία εἶναι ἡ ναυμαχία τῆς Σαλαμῖνος
τὸ 480 π.Χ. Ἔχει ὑποστηριχτεῖ κατὰ κόρον, ὅτι ἡ οὐσία τῆς μεγαλειώδους
νίκης τῶν ̓Αθηναίων κατὰ τῶν Περσῶν συνίσταται στὴν ἀκύρωση τῶν
σχεδίων τοῦ Ξέρξη νὰ ἐκβαρβαρίσει τοὺς πέραν τῆς ̓Ιωνίας λαούς, ἕως ̓Ατλαντικοῦ.
Ἔτσι προκύπτει ἡ διαιώνια εὐγνωμοσύνη τῶν Εὐρωπαίων, ποὺ ἀπέφυγαν
τὸν ἐκβαρβαρισμόν τους χάρη στὴν ἀπαράμιλλη γενναιότητα μίας δρακὸς ̓Αθηναίων
πολιτῶν, ποὺ κατεναυμάχησαν τοὺς πολυάνθρωπους εἰσβολεῖς. Σὲ μιὰ