Π.Δ. Γσατσόμοιρος ΕΡΜΗΣ, ἐπικῶς ΕΡΜΕΙΑΣ. «Ζηνὶ δ ̓ ἂρ ̓ ̓Ατλαντὶς Μαίη τέκε κύδιμον “Ἑρμῆν, κήρυκ ̓ ᾱθανάτων. ἱερὸν λέχος εἰσαναβᾶσα». «Θεογονία» (στίχ. 938-939) [Στὸν Δία δὲ ἡ ἐκ τῶν νήσων τοῦ Ατλαντος καταγόμενη Μαῖα γέννησε τὸν ἔνδοξον ̓Ερμῆ τὸν ἀγγελιαφόρο τῶν θεῶν στὸ ἱερὸ ἀνεβαίνοντας κρεββάτι]. Ι. Γιὰ τὴν μορφὴ τοῦ ̓ Ἑρμοῦ καὶ τὸ ἔργο του οἱ «μυθολογοῦντες» διατύπωσαν πολλὲς ἑρμηνεῖες, π.χ. θεὸς τοῦ ἀνέμου, θεὸς τῆς γονιμότητος ἢ τοῦ φαλλοῦ, ἀντίστοιχος τοῦ βεδδικοῦ Σαραμίμα, ἀρχηγὸς κλεπτῶν, ἐφευρέτης τῆς λύρας, ψυχοπομπός, ἀγγελιαφόρος κ.ἄ. Τί ὅμως πράγματι ὑπῆρξεν ὁ ̓ Ερμῆς; Κατὰ τὴν «Θεογονία» ἦταν τέκνο τοῦ Διὸς καὶ κατέστη ἔνδοξος (κύδιμος), διότι ὑπῆρξε ὁ κήρυξ τῶν θεῶν. 'Ο θεσμὸς τοῦ «κήρυκος» τῶν θεῶν στοὺς ̓Ομηρικοὺς χρόνους ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἀξίωμα’ ὡς ὑπούργημα εἰναι ἱερό, τὸ δὲ πρόσωπο «κήρυξ» ἀπαραβίαστο. Αὐτὸ δέ, διότι κατὰ τοὺς παμπαλαίους χρόνους διατελοῦσαν οἱ κήρυκες ὑπὸ τὴν ἄμεση προστασία τοῦ Διὸς καὶ ἐθεωροῦντο «θεῖοι, Διΐ φίλοι» ( ̓1λ. Δ 192) ἢ «Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν» (Ιλ. Α 334). Εἶχαν ἐπίσης τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλοῦν συνέλευσι τῶν πολιτῶν ἐν ὀνόματι τοῦ Διός. Ἢ βαθύτερη ὅμως σημασία τοῦ κήρυκος, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ ἡ ἱερότης τοῦ προσώπου (ἡ ἐμφαινόμενη ἅμα τῇ ἐπιδείξει τοῦ χρυσοῦ σκήπτρου, ὑπό τοῦ Διὸς ἀπονεμηθέντος), προῆλθε ἀπὸ τὴν μεταφορὰ τῶν μηνυμάτων τοῦ Διὸς καὶ ἀργότερα τῶν ἑκάστοτε «μεγάλων βασιλέων» πρὸς τοὺς ἁπανταχοῦ τῆς γῆς βασιλεῖς, ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως ἀπὸ τὶς ἐντυπώσεις τὶς ὁποῖες ἀπεκόμιζε ὁ κήρυξ γιὰ λογαριασμὸ τοῦ Διός, τόσο ἐκ τῶν βασιλέων γιὰ τὸν ἀπευθυνόμενο πρὸς αὐτοὺς Διὸς-λόγον καὶ τὸν διεξαγόμενο μετ ̓ αὐτῶν διάλογο ὅσο καὶ ἐκ τῆς συνελεύσεως τῶν πολιτῶν, τοῦ τρόπου ποὺ ἔζων καὶ τοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου ποὺ ἐμφάνιζαν στὶς τέχνες των καὶ στὴν γλῶσσα. Αὐτὲς οἱ ἰδιότητες τῶν «κηρύκων» κατὰ τοὺς ̓ Ομηρικοὺς χρόνους εἶχαν ἐκπέσει, διατηρηθέντων μόνον τῶν τύπων. Γιὰ τὸν λόγο δὲ αὐτὸν ὡμοίαζαν οἱ κήρυκες μὲ δημόσιους διαλαλητὲς καὶ ἄλλες φορὲς πρὸς πρέσβεις. 'Η διαφορά των τώρα ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ των ῥόλου ἦταν σημαντική. "Οπως θὰ διαπιστωθῆ συμπληρωματικά, ὁ κήρυξ δὲν ἦταν ἁπλὸς ἀγγελιαφόρος, ἀλλὰ ἑρμή-νευε τὶς ἀπόψεις τοῦ ἄνακτος καὶ διὰ τοῦ διαλόγου ἀπεκόμιζε χρήσιμες πληροφορίες γιὰ τὸν μεγάλο βασιλέα. Τὸ δικαίωμα ἐπίσης «συγκλήσεως» τῆς συνελεύσεως τῶν πολιτῶν ἀπεδείκνυε τὴν ὑπεροχή του ἔναντι ὅλων τῶν τοπικῶν βασιλέων. "Ας δοῦμε τὶς πληροφορίες. 2. ̓Εκ τῆς «Θεογονίας». Ὅπως ἤδη ἀνέπτυξα (στίἰχ. 444--.447) ὁ ̓ Ερμῆς βοηθοῦσε τὴν «'Εκάτην» [ἀνάλυσιν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ ἤδη ἔκανα στὸ οἰκεῖο κεφάλαιο] ἰδιαίτερα στὴν κτηνοτροφία, ὥστε νὰ ἐπέρχεται αὔξησι στὰ κοπάδια κ.λπ. 3. ̓Εκ τοῦ "Ησιόδου πληροφορούμεθα ( Ἔργ. 'Ημ., στίχ. 68-52). ὅτι ὁ Ερμῆς ἔλαβε μέρος, κατ ̓ ἐντολὴν τοῦ Διός, στὴν ὑπόδειξι τῶν «ἐσσομένων» διὰ τοῦ