Π.Δ. Γσατσόμοιρος ΕΡΜΗΣ, ἐπικῶς ΕΡΜΕΙΑΣ. «Ζηνὶ δ᾽ ἂρ᾽ ᾽Ατλαντὶς Μαίη τέκε κύδιμον “Ἑρμῆν, κήρυκ᾽ ᾱ- θανάτων. ἱερὸν λέχος εἰσαναβᾶσα». «Θεογονία» (στίχ. 938-939) [Στὸν Δία δὲ ἡ ἐκ τῶν νήσων τοῦ Ατλαντος καταγόµενη Μαῖα γέννησε τὸν ἔνδοξον ᾿Ερμῆ τὸν ἀγγελιαφόρο τῶν θεῶν στὸ ἱερὸ ἀνεβαίνοντας κρεββάτι]. Ι. Γιὰ τὴν μορφὴ τοῦ ᾿ Ἑρμοῦ καὶ τὸ ἔργο του οἱ «μυθολογοῦντες» διατύπω- σαν πολλὲς ἑρμηνεῖες, π.χ. θεὸς τοῦ ἀνέμου, θεὸς τῆς γονιμότητος ἢ τοῦ φαλλοῦ, ἀντίστοιχος τοῦ βεδδικοῦ Σαραμίμα, ἀρχηγὸς κλεπτῶν, ἐφευρέτης τῆς λύρας, ψυχοπομπός, ἀγγελιαφόρος κ.ἄ. Τί ὅμως πράγματι ὑπῆρξεν ὁ ᾿ Ερμῆς; Κατὰ τὴν «Θεογονία» ἦταν τέκνο τοῦ Διὸς καὶ κατέστη ἔνδοξος (κύδιμος), διότι ὑπῆρξε ὁ κήρυξ τῶν θεῶν. 'Ο θεσμὸς τοῦ «κήρυκος» τῶν θεῶν στοὺς ᾿Ο- μηρικοὺς χρόνους ἐξακολουθεῖ ἀκόμη νὰ ὑπάρχῃ ὡς ἀξίωμα’ ὡς ὑπούργημα εἰ- ναι ἱερό, τὸ δὲ πρόσωπο «κήρυξ» ἀπαραβίαστο. Αὐτὸ δέ, διότι κατὰ τοὺς παμπα- λαίους χρόνους διατελοῦσαν οἱ κήρυκες ὑπὸ τὴν ἄμεση προστασία τοῦ Διὸς καὶ ἐθεωροῦντο «θεῖοι, Διΐ φίλοι» (᾽1λ. Δ 192) ἢ «Διὸς ἄγγελοι ἠδὲ καὶ ἀνδρῶν» (Ιλ. Α 334). Εἶχαν ἐπίσης τὸ δικαίωμα νὰ συγκαλοῦν συνέλευσι τῶν πολιτῶν ἐν ὀνό- ματι τοῦ Διός. Ἢ βαθύτερη ὅμως σημασία τοῦ κήρυκος, ἐκ τῆς ὁποίας καὶ ἡ ἱερότης τοῦ προσώπου (ἡ ἐμφαινόμενη ἅμα τῇ ἐπιδείξει τοῦ χρυσοῦ σκήπτρου, ὑπό τοῦ Διὸς ἀπονεμηθέντος), προῆλθε ἀπὸ τὴν μεταφορὰ τῶν μηνυμάτων τοῦ Διὸς καὶ ἀργό- τερα τῶν ἑκάστοτε «μεγάλων βασιλέων» πρὸς τοὺς ἁπανταχοῦ τῆς γῆς βασιλεῖς, ἀλλὰ καὶ ἀντιστρόφως ἀπὸ τὶς ἐντυπώσεις τὶς ὁποῖες ἀπεκόμιζε ὁ κήρυξ γιὰ λο- γαριασμὸ τοῦ Διός, τόσο ἐκ τῶν βασιλέων γιὰ τὸν ἀπευθυνόμενο πρὸς αὐτοὺς Διὸς-λόγον καὶ τὸν διεξαγόμενο μετ᾽ αὐτῶν διάλογο ὅσο καὶ ἐκ τῆς συνελεύ- σεως τῶν πολιτῶν, τοῦ τρόπου ποὺ ἔζων καὶ τοῦ πολιτιστικοῦ ἐπιπέδου ποὺ ἐμφά- νιζαν στὶς τέχνες των καὶ στὴν γλῶσσα. Αὐτὲς οἱ ἰδιότητες τῶν «κηρύκων» κατὰ τοὺς ᾿ Ομηρικοὺς χρόνους εἶχαν ἐκπέσει, διατηρηθέντων μόνον τῶν τύπων. Γιὰ τὸν λόγο δὲ αὐτὸν ὡμοίαζαν οἱ κήρυκες μὲ δημόσιους διαλαλητὲς καὶ ἄλλες φο- ρὲς πρὸς πρέσβεις. 'Η διαφορά των τώρα ἐκ τοῦ ἀρχικοῦ των ῥόλου ἦταν σημα- ντική. "Οπως θὰ διαπιστωθῆ συμπληρωματικά, ὁ κήρυξ δὲν ἦταν ἁπλὸς ἀγγε- λιαφόρος, ἀλλὰ ἑρμή-νευε τὶς ἀπόψεις τοῦ ἄνακτος καὶ διὰ τοῦ διαλόγου ἀπεκό- μιζε χρήσιμες πληροφορίες γιὰ τὸν μεγάλο βασιλέα. Τὸ δικαίωμα ἐπίσης «συ- γκλήσεως» τῆς συνελεύσεως τῶν πολιτῶν ἀπεδείκνυε τὴν ὑπεροχή του ἔναντι ὅ- λων τῶν τοπικῶν βασιλέων. "Ας δοῦμε τὶς πληροφορίες. 2. ᾽Εκ τῆς «Θεογονίας». Ὅπως ἤδη ἀνέπτυξα (στίἰχ. 444--.447) ὁ ᾿ Ερμῆς βοηθοῦσε τὴν «'Εκάτην» [ἀνάλυσιν αὐτοῦ τοῦ θεσμοῦ ἤδη ἔκανα στὸ οἰκεῖο κε- φάλαιο] ἰδιαίτερα στὴν κτηνοτροφία, ὥστε νὰ ἐπέρχεται αὔξησι στὰ κοπάδια κ.λπ. 3. ᾽Εκ τοῦ "Ησιόδου πληροφορούμεθα ( Ἔργ. 'Ημ., στίχ. 68-52). ὅτι ὁ Ερ- μῆς ἔλαβε µέρος, κατ᾽ ἐντολὴν τοῦ Διός, στὴν ὑπόδειξι τῶν «ἐσσομένων» διὰ τοῦ