ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
110ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η επιχείρηση "άνατολικοποιήσεως" παντός ελληνικού — ΔΑΚΟΓΛΟΥ, ΙΠΠΟΚΡΑΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
πατε
ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΟΣΤΩΝ
Ἢ ἐπιχείρηση «ἀνατολικοποιήσεως) παντὸς ἑλληνικοῦ
Κύριε διευθυντά,
Σ᾿ ἕνα ἰατρικὸ περιοδικὸ (ΑΒΒΟΈΤ᾽᾽,
νο!. 9, τεῦχος 4) ἐδιάβασα ἕνα ἄρθρο μὲ τὸν
τίτλο «Η κληρονομιὰ τῆς Αἰγύπτου»
γραμμένο ἀπὸ τὸν καθηγητὴ τῆς παθολο-
γίας τοῦ πανεπιστημίου τοῦ Καΐρου ΡῬαιἱ
Οπαουηρι!’ καὶ εἶδα, ὁμολογῶ μὲ ἔκπληξί
µου, ὅτι ὑπεστήριζε πὼς ὡρισμένες λέξεις
ποὺ ἀφοροῦν ἀσθένειες καὶ ἀνθρώπινα ὄρ-
Ύανα, καθὼς ἐπίσης καὶ μερικὰ ὀνόματα
φαρμάκων, προέρχονται ἀπὸ τὴν ἀρχαία
αἰγυπτιακὴ γλῶσσα. Σὰν παραδείγματα ἆ-
ναφέρει τὶς ὀνομασίες, μεταξὺ ἄλλων, κα-
ταρράκτης καὶ στόμαχος.
᾿Επειδὴ ἡ θεώρησι αὐτὴ παρουσιάζεται
δίχως ἐπαρκῆ τεκμηρίωσι (καὶ ἠχητικὰ
τουλάχιστον δὲν ὁμοιάζουν οἱ ἄνω λέξεις
μὲ γλῶσσα αἰγυπτιακή), ὑποβάλλω τὴν πα-
ράκλησι, μέσω τοῦ «Δαυλοῦ», πρὸς τοὺς ἐ-
κλεκτοὺς συνεργάτες του νὰ ἐρευνήσουν τὸ
ἄνω θέμα καὶ νὰ ἀποφανθοῦν σχετικά.
Μιὰ μικρὴ ἀτομική μου ἐτυμολογικὴ
κ.λπ. ἔρευνα ἀπὸ ἔγκριτα λεξικὰ ἀπέδωσε
τὰ κατωτέρω συμπεράσματα:
Τὸ «Μέγα λεξικὸν τῆς ᾿Ελληνικῆς
γλώσσης» τῶν Ηεπτγ 6. {6446} καὶ Κοδεοτί
δοοίί ἀναφέρει σχετικὰ τὰ κάτωθι:
Καταρράκτης (ἐκ τοῦ καταρραγῆναι) ἢ
καταράκτης (ἐκ τοῦ ἀράσσω, ἴδε Στράβ.
667: «ἐκ τοῦ ἀράσσω ὅθεν καὶ οἱ καταρ-
ράκται...»). Ο 'Ησύχ. ἑρμηνεύει: κα-
ταρράκτης᾽ ὀχετὸς ἢ ῥύαξ, «καὶ ἐν τῇ
πλημμύρᾳ καταράσσοντες, ἤτοι ἄνωθεν
βιαίως κατιόντες" ἐξ οὗ καὶ οὐρανοῦ κα-
ταρράκται φαμέν». Ως ἐπίθετον, ἔπερ-
χόµενος, ἐφορμῶν, ὄμβριος, ὁ ὁρμητι-
κός, ὁ σφοδρός, ...«ἐπεὶ δ᾽ ἀφῖκτο τὸν
καταρράκτην ὁδὸν (ἀττ. ἀντὶ οὐδόν), εἰς
τὴν πρὸς τὰ κάτω ἄγουσαν εἴσοδον ἣν
πρότερον χαλκόπουν οὐδὸν εἶπε (τοῦ
“Αδου)».
Στόµαχος: Κυρίως στόμα, ἄνοιγμα" ὅθεν
|) Εν τῇ παλαιοτάτῃ γλώσσῃ, ὁ λαι-
μός, ὁ φάρυγξ, ἀπὸ στομάχους ἀρνῶν:
«τάμε νηλέι χαλκῷ» Ιλ. ΙΓ. 292 Τ 266:
«Κατὰ στομάχους θέμεθλα νύξε» Ρά47.
Τὸ αὐτὸ καὶ οἰσοφάγος, ᾿Αριστ. ... 2)
παρ᾽ 'Ιππ. ὡσαύτως, ὁ λαιμὸς τῆς οὐ-
ροδόχου κύστεως, [...] ἢ τῆς μήτρας [...]
κ.λπ. 3) Κατὰ τὸν ᾿Αριστ., τὸ ἄνοιγμα
τοῦ στομάχου Ξ στόμα γαστρὸς ᾖ...]
κ.λπ.
᾿Ακολούθως τὸ «Λεξικὀν ἀρχαίας ἕλλη-
νικῆς γλώσσης» τοῦ 1. Σταματάκου γιὰ τὶς
ἴδιες λέξεις ἀναφέρει τὰ ἑξῆς:
Καταρράκτης: (καταρρήγνυµι) ὡς ἐπίθε-
τονΞ τεθραυσμένος, ἀπότομος// ὁρμη-
τικὸς ἐπερχόμενος, ἐφορμῶν, σφοδρός΄
ὡς οὐσιαστικὸν Ξ πτῶσις ὕδατος ἀπὸ ὁ-
Ψηλά (καταρρήγνυµι καὶ καταρρηγνύωξ
σπάζω, ῥίχνω κάτω κ.λπ.).
Στόµαχος: Ο λαιμός, ὁ φάρυγξ, ὁ οἵ-
σοφάγος// ὡς καὶ νῦν στόμαχος, στο-
μα-άγος.
Ἔκ τῶν ἄνω γίνεται φανερὸ, ὅτι τοὐλά-
χιστον οἱ λέξεις καταρράκτης καὶ στόμα-
χος εἶναι ἀρχαῖες ἑλληνικές.
Εὐχαριστῶ
“Ἱπποκράτης Δάκογλου
Πολ. Μηχανικὸς ΕΜΠ
᾿᾽Αμπελόκηποι, ᾿ Αθήνα
Τὸ σημερινὸ ἔρεβος -- καὶ μιὰ ἀκτῖνα αἰσιοδοξίας
Ὁ λαός µας ποὺ σήµερα ἔπρεπε νὰ εὐη-
μερῆ, διέρχεται φοβερὴ κρίση, καὶ τὴν εὖ-
θύνη τὴν φέρουν ἐξ ὁλοκλήρου οἱ πολιτι-
κοί µας ἡγέτες, ποὺ μετροῦσαν (καὶ µε-
τροῦν) τὰ πάντα μὲ τὸ κομματικὸ «ὄφελος»
καὶ «κόστος». Ἔχοντας μὲ τὸ µέρος τους ὅ-
λα τὰ µέσα ἐνημερώσεως καὶ ξεπερνώντας
σὲ δηµαγωγία κι αὐτοὺς τοὺς Κλέωνα καὶ