ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
110ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Για την ελληνικότητα των "Αραβικών" αριθμών — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΔΑΥΛΟΣ/ ΤΙ10, Φεβρουάριος 199]
621!
σιες καὶ µή, δὲν κατόρθωσε νὰ τὸ ἐπιτύχει
ὅμως σὲ αὐτὴ τὴν ἀνοργάνωτη σιωπηλὴ
πλειοψηφία, ποὺ δὲν θὰ ὑποκύψει καὶ τελι-
κὰ θὰ ὑπερισχύσει. Θὰ πρέπει ὅμως οἱ σω-
στοὶ πνευματικοὶ ἄνθρωποι νὰ κάνουν ὅ,τι
μποροῦν γιὰ τὴν διαφώτισί της.
Μετὰ τιμῆς
᾿Ἠλίας Γαζῆς
Γράμμου 43, [5205 Βριλήσια
Τηλ. 8044532
Νεώτερα γιὰ τὴν ἑλληνικότητα τῶν «᾿Αραβικῶν» ἀριθμῶν
Κύριε διευθυντά,
᾿Ανατρέχοντας στὸ βιβλίο τοῦ Ζώρζ Ἴ-
φραχ (6εοτρες Πτα), «Παγκόσμιος 'Ιστο-
ρία τῶν ᾿Αριθμῶν» διαβάζουμε γιὰ τὸ σύ-
στηµα ἀριθμήσεως τῶν ᾿Ινδῶν, ὅτι πρὸ τοῦ
Άου μ.Χ. αἰῶνος ἦτο ἁπλούστατο καὶ τὰ ᾱ-
ριθμητικἁ παρίσταντο σ᾽ αὐτὸ μὲ τελεῖες ἢ
παῦλες. Π.χ. τὸ ἐννέα παρίστατο μὲ ἐννέα
τελεῖες ἢ παῦλες.
Μετὰ τὸν 3ο καὶ ἕως τὸν 7ο μ.Χ. αἰῶνα
τέθηκαν οἱ βάσεις τοῦ σύγχρονου ἀριθµη-
τικοῦ συστήµατος, ὅπου κατὰ τὸν Ο.Ι. «ἀ-
ποδεσμεύτηκαν τὰ πρῶτα ἐννέα ψηφία ἀπὸ
κάθε ὀπτικὴ ἀντίληψη. ᾿Ηταν διαφορετικὰ
καὶ δὲν εἶχαν πλέον σὰν σκοπὸ νὰ θυμίζουν
ὀπτικὰ τοὺς ἀντιστοιχοῦντες ἀριθμούς» (σ.
245). ᾿Απὸ τὰ ψηφία αὐτὰ προέκυψαν καὶ
οἱ σύγχρονοι ἀριθμοί. Τὰ ψηφία αὐτὰ ἧἦ-
σαν:
ΔΑ ΑΝΕσ2ςο9
ἱ29βάρσόῇτδο
Στὸ γεγονὸς τοῦ «τρομακτικοῦ ἄλμα-
τος» ἀπὸ τὶς τελεῖες στὴν ἀφαιρετικὴ παρά-
σταση τῶν ἀριθμῶν ὁ «.Ι. δὲν δίδει καμμία
ἐξήγηση, ἀφιέμενος στὴν ἰδιοφυῖα τῶν
᾿Ινδῶν μαθηματικῶν. Ὅπως κατωτέρω ἆᾱ-
ποδεικνύεται, τὰ ἀνωτέρω ψηφία (πλὴν ἴ-
σως τοῦ ψηφίου γιὰ τὸ 3) προέρχονται ἀπ᾿
εὐθείας ἀπὸ τὰ ἐννέα πρῶτα γράμματα τοῦ
Ἑλληνικοῦ ᾿Αλφαβήτου. Καὶ ἡ ἀπόδειξη
αὐτὴ δὲν χρειάζεται φαντασία ἢ ἰδιαίτερη
προσπάθεια:
Ι23456789 Εὐρωπαϊκὰ
144 4ρυ 292 Αρχ. ᾿]νδικὰ
94257 )υ9 Συμπληρωμένα
ΑΒΓΔΕΕ ΖΒ 98 Ελλ. ᾿Αρχαῖα
"Ὅπως φαίνεται, τὸ ψηφίο γιὰ τὸ ἕνα
Ἂ.. προέρχεται ἀπὸ τὸ Α, τὸ ὁ Ξἱ3)προ-
έρχεται ἀπὸ τὸ Β, ἂν συμπληρωθεῖ ἡ γραμ-
µή, ὁμοίως καὶ τὸ ς 5 προέρχεται ἀπὸ
τὸ Ε κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο, τὸ δὲ 29 ΞΞ 4
προέρχεται ἀπὸ τὸ 32 Ξ ὶ' ΞΔ.
Οἱ παρατηρούµενες διαφορὲς στὰ
. » Ὁ 2
μὲ τὰ ἀντίστοιχά τους "Ἑλληνικὰ Ε 7
ἘΣ Θ (τὸ Ἡ ἐγράφετο καὶ σὰν {ἃ ), εἶναι
ἐπιφανειακὲς καὶ αἴρονται, ἂν ληφθεῖ ὑπ᾿ ὅ-
ψιν ὅτι τὰ γράμματα Ε, Σ, Β . 8, ἂν
γραφοῦν μὲ μαλακὴ γραφίδα καὶ συνεχῶς
(μονοκοντυλιά), στρογγυλοποιοῦνται ἀπο-
μακρυνόμενα ἀπὸ τὰ ἀρχικά τους πρότυπα,
τῶν ὁποίων ἡ γωνιώδης μορφὴ ὀφείλεται
στὶς σκληρὲς ὗλες γραφῆς.
ΓΟ νι ΣΥ»
Ζ-»ὼ 2007
ΒβΒ28- 8 -Ὁ
5 Ρ-»
᾿Εδῶ ἀξίζει νὰ σημειωθῆ ἡ σχέσις τοῦ
μὲ τὸ ῷᾷ τῶν Βυζαντινῶν, ἀφοῦ καὶ
τὰ δύο παριστοῦν τὸ Ε ΞΞ 6 (ἕξι). Τὰ προη-
γουμένως ἀναφερθέντα ἐννέα σύμβολα τῶν
᾿Ινδῶν μαθηματικῶν εἶναι τὰ ἴδια μὲ ἐκεῖνα
τῶν χαλιφῶν τῆς Βαγδάτης, μὲ μόνη δια-
φορὰ τὸ ξὶ, Ξ 5 καὶ τὸ 9 Ξ 0 (μηδέν).
Τὸ μηδὲν (0) ἐξηγεῖ ὁ Αλ-Χαβαριζιμὶ σὰν
τὸ ᾿Αραβικὸ γράμμα «Χά», τὸ ὁποῖο ἔχει
τὴν μορφὴ κύκλου, ὅπως ἀναφέρει ὁ 6. 1-
(γα. Γιατὶ ὅμως γιὰ τὸ μηδὲν εἰδικῶς χρη-
σιμοποιήθηκε τὸ γράμμα «Χά»; Προφανῶς
γιατὶ ὁ Πτολεμαῖος ἀφ᾽ ἑνὸς μὲν εἶχε συμ-
βολίσει πρῶτος τὸ μηδέν, ἀφ᾽ ἑτέρου δὲ
σὰν σύμβολο εἶχε διαλέξει τὸ "Ἑλληνικὸ
γράμμα Ο (ὄμικρον), ὡς ἀρκτικοῦ γράμμα-
τος τῆς λέξεως Ο-ὐδὲν κατὰ τὸ ἀκροφωνικὸ
σύστημα. Αὐτὸ συνάγεται ἀπὸ τὸ σύγ-
γραμμά του «Μεγίστη μαθηματικὴ σύντα-
ξις», γνωστὸ στοὺς "Αραβες ὑπὸ τὸ ὄνομα
«᾿Αλ-Μαγέστη». Δυστυχῶς ὁ 6.1. ἀποκρύ-