ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
110ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Αθηνά - Κάδμος - Θήβαι — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΗΔΙΑΣ ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
᾿Αθηνᾶ -- Κάδμος -- Θῆβαι
ΑΘΗΝΑ
Ι. 'ΗἩ «Θεογονία» ὁμιλεῖ γιὰ τὴν γέννησι τῆς «γλαυκώπιδος ᾿Αθήνης» (στίχ.
886-900). ὌΑς δοῦμε τοὺς στίχους:
886 «Ζεὺς δὲ θεῶν βασιλεὺς πρώτην ἄλοχον θέτο Μῆτιν πλεῖστα θεῶν τε ἰδυῖαν
ἠδὲ θνητῶν ἀνθρώπων. ᾿Αλλ᾽ ὅτε δὴ ἂρ ἔμελλε θεὰν γλαυκῶπιν ᾿Αθήνην τέ-
ἔἕεσθαι, τότ᾽ ἔπειτα δόλῳ φρένας ἐξαπατήσας
890 αἱμυλίοισι λόγοισιν ἑὴν ἐσκάτθετο νηδύν, Γαίης φραδμοσύνῃσι καὶ Οὐρα-
νοῦ ἀστερόεντος. Τὼς γὰρ οἱ φρασάτην, ἵνα μὴ βασιληίδα τιμὴν ἄλλος ἔχοι
Διὸς ἀντὶ θεῶν ἀειγενετάων᾽ ἐκ γὰρ τῆς εἴμαρτο περίφρονα τέκνα γενέσθαι"
895 πρώτην μὲν κούρην γλαυκώπιδα Τριτογένειαν ἶσον ἔχουσαν πατρὶ μένος καὶ
ἐπίφρονα βουλήν, αὐτὰρ ἔπειτ᾽ ἄρα παῖδα θεῶν βασιλῆα καὶ ἀνδρῶν ἤμελ-
λεν τέξεσθαι, ὑπέρβιον ἦτορ ἔχοντα᾽ ἀλλ᾽ ἄρα μιν Ζεὺς πρόσθεν ἐὴν ἐσκάτ-
θετο νηδύν,
900 ὡς δὴ οἱ φράσσαιτο θέα ἀγαθόν τε κακόν τε».
Ἢ «Θεογονία», ἔλεγα στὸ κεφάλαιο «Η ἐποχὴ τοῦ Διός», προσωποποιῶντας
τὶς πρῶτες ἐνέργειες μὲ τὶς ὁποῖες ἄρρηκτα συνεδέθη ἡ διοίκησι τοῦ Διός, τὶς
παρουσιάζει ὡς γάμους ἢ αὐτοδεσμεύσεις αὐτοῦ μὲ τὸ περιεχόμενο (ἔννοιες) ποὺ
ὑποκρύπτουν τὰ ὀνόματα. ᾿ Ἑρμήνευσα δὲ τὸ ὄνομα «Μῆτις» καὶ διὰ τῆς ἀποκω-
δικοποιήσεως τῶν γραμμάτων (ἴδε ἀναλυτικῶς στὸ σχετικὸ κεφάλαιο). Προχωρῶ
τώρα στὴν ἑρμηνεία τῶν ἀνωτέρω στίχων (886-900): «Ο Ζεὺς δὲ τῶν θεῶν βασι-
λεὺς ὡς πρώτην αὐτοδέσμευσι (γιὰ τὴν ἄσκησι τῆς ὑπερτάτης ἐξουσίας, δηλαδὴ
τοῦ «ἄνακτος τῶν βασιλέων»: στίχ. 883) ἐδέχθη τὸν διάλογο, δηλ. τὸ συσκέπτε-
σθαι, προκειμένου νὰ λάβῃ ἀποφάσεις. Διότι μόνο διὰ τοῦ συσκέπτεσθαι θὰ ἠδύ-
νατο νὰ γνωρίζη ὅλα ὅσα οἱ θεοὶ βασιλεῖς ἐγνώριζαν, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ἀκόμη οἱ
ἁπλοῖ ἄνθρωποι (στίχ. 886-887). ᾿Αλλὰ αὐτὸς ἄλλωστε ὑπῆρξε ὁ λόγος, ἕνεκα
τοῦ ὁποίου αὐτὸν τὸν «διάλογο» (Μῆτιν) ὁ Ζεὺς ἐνεστερνίσθη, ὥστε διὰ τῆς δια-
δικασίας αὐτῆς πάντοτε νὰ λαμβάνῃ ὀρθὲς ἀποφάσεις γιὰ τὸ τὶ εἶναι ἀγαθὸ καὶ τὶ
κακό».
Αὐτὰ τὰ δύο ζεύγη στίχων, δηλ. 886-887 καὶ 899-900, ποὺ μᾶς ὁμιλοῦν περὶ
τῆς «Μήτιος», τὰ ἀπέσπασα σκοπίμως ὡς ἀποτελοῦντα μίαν ἑνότητα. Πρὸ τῆς ἀ-
ναπτύξεως ὅμως τῶν ὑπολοίπων στίχων θὰ ἤθελα νὰ δώσω στὸν ἀναγνώστη τὴν
εὐκαιρία νὰ ἀντιληφθῆ μόνος του, πόσο ἡ παρερμηνεία ἑνὸς κειμένου μπορεῖ νὰ
φθάση σὲ ὑπερβολὲς ἀκατανόητες. Η λέξι π.χ. «νηδὺς» ἑρμηνευόμενη ὡς «κοι-
λία» περιωρίσθη, κακῶς, μόνο στὸν στόμαχο καὶ τὰ ἔντερα. Καὶ ὅμως ἡ λέξι
Ἐ᾿Αποσπάσματα ἀπὸ τὴν μεγάλη ριζοσπαστικὴ ἔρευνα γιὰ τὴν ἀποκρυπτογράφησι τῶν
σημασιῶν τῶν 24 γραμμάτων τοῦ ᾿ Ἑλληνικοῦ ᾿Αλφαβήτου, ποὺ ἤδη τυπώνεται ἀπὸ τὸν
«Δαυλὸ» καὶ θὰ κυκλοφορήση τὸν ᾿Απρίλιο.