ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΡΟΖΟΣ Ἢ διαστροφὶ τοῦ Οἰκονομισμοῦ λοένα καὶ ἐντονότερη γίνεται ἡ παο ρουσία τοῦ οἰκονομισμοῦ στὶς διανθρώπινες σχέσεις, δημόσιες καὶ ἰδιωτικές, μὲ ὅλες τὶς διαβρωτικές καὶ ἄρνητιχές του ἐπιπτώσεις. Κι ̓ ὅλας τὸ μικρόχαρο, τὸ ὅλο ὑπολογισμοὺς καὶ ταπεινὲς σκοπιμότητες οἰκονομιστικὸ πνεῦμα ἔχει δηλητηριάσει τὶς διεθνεῖς σχέσεις καὶ ἔχει ἀποτρέψει τὴν λήψη γενναίων ἀποφάσεων πού, ἄν παίρνονταν, θ ̓ ἄλλαζαν σὲ πολλὰ τὴν πορεία τῆς ἀνθρωπότητας πρός τὸ καλύτερο. ̓Αλλὰ θἄναι προτιμότερο, πρὶν ἐξετάσουμε τὸ ἴδιο τὸ φαινόμενο τοῦ οἰχονομισμοῦ καὶ τὸν τρόπο ποὺ ἐπιδρᾶ χαταλυτικὰ καὶ εὐθύνεται ἄμεσα στὴν ὑποβάθμιση τῆς ποιότητας τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, νὰ δοῦμε τὶ ἀκριβῶς ἐννοοῦμε μὲ τὸν τόσο γενικευτικὸ αὐτὸν ὅρο. Πρῶτα- πρῶτα θὰ πρέπει νὰ τὸν ξεχωρίσουμε ἀπὸ τὸ συγγενιχὸ του ὅρο (συγγενυκὸ νοηματικὰ ἀλλὰ καὶ γλωσσικὰ): οἰκονομία. "Αλλο οἰκονομία καὶ ἄλλο οἰκονομισμός. Οἰκονομία εἶναι κάτι εὐρύτερο καὶ πλατύτερο. Εἶναι ἡ φροντίδα γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν ὑλικῶν ᾱναγκῶν καὶ ὅλο ἐκεῖνο τὸ εὑρύτερο πλέγμα, ποὺ συνδέεται μ ̓ αὐτήν, τῶν ἐνεργειῶν, τῶν μέσων καὶ τῶν ρυθμίσεων. Οἰκονομία σημαίνει διαχείριση καὶ διοίκησὴ τῶν ἀγαθῶν. Σημαίνει νοικοχυριὸ ἑνός ὁλόκληρου ἔθνους, σημαίνει ἱκανοποίηση τῶν ὑλικῶν ἀναγκῶν ἑνός συνόλου ἀνθρώπων, ἀναζήτηση τῶν πόρων χαὶ τῶν μέσων, δίκαιη διανομὴ τοῦ πλούτου, καταμερισμὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων, ὥστε νὰ ἐπιτυγχάνεται μὲ τὸν μικρότερο κόπο τὸ ὑψηλότερο δυνατὸ ἀποτέλεσμα. ̓Αντίθετα πρὸς αὐτὰ τὰ σημαντικὰ καὶ τὰ σπουδαῖα ποὺ συνιστοῦν τὴν ἔννοια τῆς σύγχρονης οἰκονομίας, τόσο στὴν πρακτική της πλευρὰ ὅσο καὶ στὴν ἐπιστημονική της, οἰκονομισμὸς εἶναι ἡ ἀρνητικὴ ὄψη ὅλου αὐτοῦ τοῦ ὑλιστικοῦ ὠφελιμισμοῦ ποὺ στοχεύει ἐκείνη. ϊναι περισσότερο μιὰ ἔννοια ποὺ χαρακτηρίζει τὶς οἰχκονομικὲς μεθόδους καὶ ἐπιδιώξεις, ὅταν αὐτὲς φτάνουν στὴν ὑπερβολή τους καὶ τείνουν νὰ προβληθοῦν ὡς αὐτόνομες ἀξίες πέρα καὶ ἔξω ἀπό τὴν κοινωνικὴ καὶ ἀνθρωπιστιχή τους σκοπιμότητα. Πιὸ ἁπλά, ὁ οἰκονομισμὸς συνιστᾶ ἐκτροπὴ καὶ παρέχλιση. ̓Αναλύοντας, ἀκόμα, περισσότερο τὴν ἔννοια τοῦ οἰκονομισμοῦ μποροῦμε νὰ τὸν χαρακτηρίσουμε ἀδίσταχτα ὡς τὸ πνεῦμα τῆς ἰδιοτέλειας, τῆς ὑλικῆς ὠφέλειας, τοῦ μονόπλευρου συμφέροντος, πού, συχνότατα, ἐπικαλύπει κάθε ἄλλη ὑψηλὴ καὶ ἀνιδιοτελῆ σκοπιμότητα στὶς δημόσιες, κυρίως, καὶ τὶς παγκόσμιες σχέσεις. Εἶναι λυπηρὸ ἀλλὰ ἀληθινό, πώς ὁλοένα καὶ συχνότερα οἱ διαφορὲς καὶ οἱ ἀντιθέσεις ἀνάμεσα στὰ ἔθνη καὶ τοὺς λαούς ἔχουν στενὰ ὑλιχὰ κίνητρα καὶ στηρίζονται στὴν ἁπληστία καὶ τὸν ὠμό ὑλιστικὸ καὶ στενόμυαλο κερδοσκοπικὸ οἰκονομισμό. Νά, λοιπόν, τὶ σημαίνει οἰκονομισμὸς στὴν πιὸ ἁπτὴ καὶ πρακτική του ἔχφραση: ἁτέλειωτο παζάρεμα γιὰ τὴν διεκδίκηση, τὸ χέρδισμα ἣ τὸ χάσιμο, ψιχίων, μίζερη ὑπολογιστικότητα, μιχρόχαρη ἀντίληψη γιὰ τὸ νόημα καὶ τὴν ἀξία τῆς ζωῆς, ποὺ γιὰ τοὺς φορεῖς του περιορίζεται στὴν ἱ-