ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΡΟΖΟΣ Ἢ διαστροφὶ τοῦ Οἰκονομισμοῦ λοένα καὶ ἐντονότερη γίνεται ἡ πα- ο ρουσία τοῦ οἰκονομισμοῦ στὶς διαν- θρώπινες σχέσεις, δημόσιες καὶ ἰδιωτι- κές, μὲ ὅλες τὶς διαβρωτικές καὶ ἄρνητι- χές του ἐπιπτώσεις. Κι᾽ ὅλας τὸ µικρό- χαρο, τὸ ὅλο ὑπολογισμοὺς καὶ ταπεινὲς σκοπιμότητες οἰκονομιστικὸ πνεῦμα ἔχει δηλητηριάσει τὶς διεθνεῖς σχέσεις καὶ ἔχει ἀποτρέψει τὴν λήψη γενναίων ἀποφά- σεων πού, ἄν παίρνονταν, θ᾽ ἄλλαζαν σὲ πολλὰ τὴν πορεία τῆς ἀνθρωπότητας πρός τὸ καλύτερο. ᾿Αλλὰ θἄναι προτιµό- τερο, πρὶν ἐξετάσουμε τὸ ἴδιο τὸ φαινό- μενο τοῦ οἰχονομισμοῦ καὶ τὸν τρόπο ποὺ ἐπιδρᾶ χαταλυτικὰ καὶ εὐθύνεται ἄμεσα στὴν ὑποβάθμιση τῆς ποιότητας τῆς ἀν- θρώπινης ζωῆς, νὰ δοῦμε τὶ ἀκριβῶς ἐννοοῦμε μὲ τὸν τόσο γενικευτικὸ αὐτὸν ὅρο. Πρῶτα- πρῶτα θὰ πρέπει νὰ τὸν ξε- χωρίσουµε ἀπὸ τὸ συγγενιχὸ του ὅρο (συγγενυκὸ νοηματικὰ ἀλλὰ καὶ γλωσσι- κὰ): οἰκονομία. "Αλλο οἰκονομία καὶ ἄλ- λο οἰκονομισμός. Οἰκονομία εἶναι κάτι εὐρύτερο καὶ πλατύτερο. Εἶναι ἡ φροντί- δα γιὰ τὴν ἱκανοποίηση τῶν ὑλικῶν ᾱ- ναγκῶν καὶ ὅλο ἐκεῖνο τὸ εὑρύτερο πλέγ- μα, ποὺ συνδέεται μ᾽ αὐτήν, τῶν ἐνερ- γειῶν, τῶν µέσων καὶ τῶν ρυθµίσεων. Οἰκονομία σηµαίνει διαχείριση καὶ διοί- κησὴ τῶν ἀγαθῶν. Σημαίνει νοικοχυριὸ ἑνός ὁλόκληρου ἔθνους, σημαίνει ἱκανο- ποίηση τῶν ὑλικῶν ἀναγκῶν ἑνός συνό- λου ἀνθρώπων, ἀναζήτηση τῶν πόρων χαὶ τῶν µέσων, δίκαιη διανομὴ τοῦ πλού- του, καταμερισμὸς τῶν ἁρμοδιοτήτων, ὥστε νὰ ἐπιτυγχάνεται μὲ τὸν μικρότερο κόπο τὸ ὑψηλότερο δυνατὸ ἀποτέλεσμα. ᾿Αντίθετα πρὸς αὐτὰ τὰ σημαντικὰ καὶ τὰ σπουδαῖα ποὺ συνιστοῦν τὴν ἔννοια τῆς σύγχρονης οἰκονομίας, τόσο στὴν πρακτική της πλευρὰ ὅσο καὶ στὴν ἐπι- στημονική της, οἰκονομισμὸς εἶναι ἡ ἀρ- νητικὴ ὄψη ὅλου αὐτοῦ τοῦ ὑλιστικοῦ ὠφελιμισμοῦ ποὺ στοχεύει ἐκείνη. ϊναι περισσότερο μιὰ ἔννοια ποὺ χαρακτηρί- ζει τὶς οἰχκονομικὲς μεθόδους καὶ ἐπιδιώ- ξεις, ὅταν αὐτὲς φτάνουν στὴν ὑπερβολή τους καὶ τείνουν νὰ προβληθοῦν ὡς αὐτό- νοµες ἀξίες πέρα καὶ ἔξω ἀπό τὴν κοινω- νικὴ καὶ ἀνθρωπιστιχή τους σκοπιµότη- τα. Πιὸ ἁπλά, ὁ οἰκονομισμὸς συνιστᾶ ἐκτροπὴ καὶ παρέχλιση. ᾿Αναλύοντας, ἀκόμα, περισσότερο τὴν ἔννοια τοῦ οἰκο- νομισμοῦ μποροῦμε νὰ τὸν χαρακτηρί- σουµε ἀδίσταχτα ὡς τὸ πνεῦμα τῆς ἰδιο- τέλειας, τῆς ὑλικῆς ὠφέλειας, τοῦ µονό- πλευρου συμφέροντος, πού, συχνότατα, ἐπικαλύπει κάθε ἄλλη ὑψηλὴ καὶ ἀνιδιο- τελῆ σκοπιμότητα στὶς δημόσιες, κυρίως, καὶ τὶς παγκόσμιες σχέσεις. Εἶναι λυπηρὸ ἀλλὰ ἀληθινό, πώς ὁλοένα καὶ συχνότερα οἱ διαφορὲς καὶ οἱ ἀντιθέσεις ἀνάμεσα στὰ ἔθνη καὶ τοὺς λαούς ἔχουν στενὰ ὑλι- χὰ κίνητρα καὶ στηρίζονται στὴν ἁπλη- στία καὶ τὸν ὠμό ὑλιστικὸ καὶ στενόµυα- λο κερδοσκοπικὸ οἰκονομισμό. Νά, λοι- πόν, τὶ σηµαίνει οἰκονομισμὸς στὴν πιὸ ἁπτὴ καὶ πρακτική του ἔχφραση: ἁτέ- λειωτο παζάρεµα γιὰ τὴν διεκδίκηση, τὸ χέρδισµα ἣ τὸ χάσιμο, ψιχίων, μίζερη ὑ- πολογιστικότητα, μιχρόχαρη ἀντίληψη γιὰ τὸ νόημα καὶ τὴν ἀξία τῆς ζωῆς, ποὺ γιὰ τοὺς φορεῖς του περιορίζεται στὴν ἱ-