ΗΛΙΑΣ Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ ΕΚΑΤΗ: 'Ο πανάρχαιος ἀξιοκρατικὸς θεσμός Ἢ «Εκάτη», ὅπως θὰ διαπιστώσουμε, δὲν ὑπῆρξε πρόσωπο ἀλλὰ θεσμός, «ὡς τὸ πρῶτον ἀπ ̓ ἀρχῆς ἔπλετο δασμόν», ὅπως δηλ. πρωτοεμφανίσθηκε ἐκ τῶν παλαιοτάτων χρόνων καθιερωθεῖσα ὡς μιὰ εἰσφορὰ (προσφερόμενη ὑπὸ τῶν ἱσχυρῶν). "Ας δοῦμε ὅμως πρῶτα τοὺς στίχους 421-428 τῆς «Θεογονίας»: « ́Ὅσσοι γάρ Γαίης τε καὶ Οὐρανοῦ ἐξεγένοντο καὶ τιμὴν ἔλαχον, τούτων αἶσαν ἁπάντων. Οὐδέ τί μιν Κρονίδης ἐβιήσατο οὐδὲ τ ̓ ἀπηύρα ὅσσ ̓ ἔλαχεν Τιτῆσι μετὰ προτέροισι θεοῖσιν, ἀλλ ̓ ἔχει, ὡς τὸ πρῶτον ἀπ ̓ ἀρχῆς ἔπλετο δασμός, καὶ γέρας ἐν γαίῃ τε καὶ οὐρανῷ ἠδὲ θαλάσσῃ" οὐδ ̓ ὅτι μουνογενἠς ἧσσον θεὰ ἔμμορε τιμῆς ἀλλ ̓ ἔτι καὶ πολὺ μᾶλλον, ἐπεὶ Ζεὺς τίεται αὐτήν». [Διότι ὅσοι ἀπὸ τὸν Οὐρανὸ καὶ τὴν Γαῖα ἐξελέγησαν / (σκηπτοῦχοι) καὶ τὴν τιμὴν αὐτὴν ἐλαβαν ὅλοι αὐτοὶ πρόσφεραν μερίδιο. / ̓Αλλὰ (καὶ στοὺς μετέπειτα χρόνους) ὁ Ζεὺς δὲν ἀφήρεσε οὔτε διὰ τῆς βίας ἀπέσπασε / ὅσα διὰ κλήρου ἢ κληρονομιᾶς ἔλαβε ἀπὸ τοὺς Τιτᾶνες καὶ τοὺς πρότερον (σκηπτούχους) θεούς, ;/ ἀλλὰ ἐξακολουθεῖ νὰ ἰσχύη, ὅπως πρωτοεμφανίσθηκε ἀπὸ τοὺς παλαιοτάτους χρόνους, ἡ ἐπελθοῦσα ὡς εἰσφορὰ (δασμὸςΞ φόρος), ὅπως καὶ τὰ προνόμια στὴ γῆ, τὸν Οὐρανὸ καὶ τὴν θάλασσα, / οὔτε ἐπειδὴ τὸ μοναδικὸ κέρδος αὐὖτῆς αὐτὸ ὑπῆρξε , κατωτέρων τιμῶν θὰ τύχη μεταξὺ τῶν θεαινῶν, ͵ ἀλλὰ ἀπεναντίας ἀκόμη περισσοτέρων, ἐπειδὴ εἶναι ὁ Ζεὺς αὐτὸς ποὺ τὴν τιμᾶ]. "Ας δοῦμε ὅμως ἀκόμη καὶ τὸν ρόλο τῆς «Εκάτης» ὅπως τὸν δίνει ἐπίσης ἡ «Θεογονία» (στίχ. 429, 434, 430-433): «Ὦ δ ̓ ἐθέλει, μεγάλως παραγίγνεται ἠδ ̓ ὀνίνησιν ἐν τε δίκῃ βασιλεῦσι παρ ̓ αἰδοίοισι καθίζει, ἐν τ ̓ ἀγορῇ λαοῖσι μετατρέπει, ὃν κ ̓ ἐθέλησιν ἠδ ̓ ὁπότ ̓ ἐς πόλεμον φθεισήνορα θεωρήσονται ἀνέρες, ἔνθα θεὰ παραγίγνεται, οἷς κ ̓ ἐθέλησι νίκην προφρονέως ὀπάσαι καὶ κῦδος ὀρέξαι». [Σ ̓ ὅποιον δὲ αὐτὴ θελήση, πλουσιοπαρόχως παρίσταται καὶ βοηθεῖ , καὶ ὅπως εἶναι τὸ ἔθιμο στοὺς βασιλεῖς ὡς πρόσωπο σεβαστὸ πλάι καθίζει / καὶ στὶς συνελεύσεις τῶν λαῶν (ἔχει τὴν δύναμι νὰ) κάνει διαπρεπῆ ὅποιον αὐτὴ θελήση, κι ̓ ὅταν πάλι γιὰ τὸν καταστρεπτικὸ πόλεμο οἱ ἄνδρες ἐξοπλισθοῦν, / σ ̓ ἐκείνους ὅπου αὐτὴ συμπαρίσταται (οἰκονομικῶς), διότι τὸ θεωρεῖ σκόπιμο, / τὴν νίκη πρόθυμα ἐνισχύει (δι ̓ ἐφοδίων), καὶ δόξα παρέχει]. Η πρώτη πληροφορία τῆς «Θεογονίας» (στίχ. 421-428) ὅτι «Εκάτη» ἦταν φόρος (100) τῶν ἰσχυρῶν, ποὺ ἐδίδετο σὲ κοινὸ ταμεῖο, εἶναι βεβαία, παρ ̓ ὅλον ὅτι παραμένει ἄγνωστο τὸ πῶς καὶ σὲ ποῖο νόμισμα ἢ ἀξία ἄλλη ἢ ὑποχρεώσεις εἰσεπράττετο ̓ καὶ συμπληρώνεται τώρα ἀπὸ μίαν ἄλλη σημαντικὴ ἐπίσης πλη-