ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
111ΜΑΡΤΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Ελληνική Φιλοσοφία και Ευρωπαϊκή Κουλτούρα — ΤΣΙΝΑΣ, ΠΑΝΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ
"Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία καὶ Εὐρωπαϊκὴ «Κουλτούρα»
"Οταν ὁμιλοῦμε περὶ φιλοσοφίας, θὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦμε παρελθόντα
χρόνον. Τοῦτο, διότι διὰ τοῦ ὅρου αὐτοῦ νοεῖται μόνον ἡ 'Ἑλληνικὴ φιλοσοφία,
ἥτις εἶναι φαινόμενον μοναδικὸν καὶ ἀνεπανάληπτον εἰς τὴν ἱστορίαν, καὶ μόνον
αἱ προεκτάσεις τοῦ φαινομένου τούτου ἐξικνοῦνται, ἂν πράγματι τοῦτο συμβαίνη,
μέχρι σήμερον. Ἢ γένεσις τῆς φιλοσοφίας ὑπῆρξε μία εὐτυχὴς συγκυρία ὑψιπετοῦς
ἐνατενίσεως τοῦ κόσμου ὑπὸ πολλῶν συγχρόνως ἀνθρώπων μακρὰν πάσης
ἔξωθεν ἐπιρροῆς τῆς σκέψεως αὐτῶν καὶ δὴ μακρὰν τῆς θρησκευτικῆς ἐπιρροῆς
καὶ τῆς θρησκευτικῆς θεωρήσεως τοῦ κόσμου.
ἪἫ "Ἑλληνικὴ φιλοσοφία εἰς τὸ σύνολό της παραδέχεται, ὅτι τὸ πᾶν εἶναι ἕνιαῖον
διεπόμενον ὑπὸ μιᾶς ἀρχῆς καὶ εἰς τὸ σύνολόν της εἶναι ἓν μεγαλοφάνταστον
ποιητικὸν ἔργον μὲ πολλὰς φάσεις καὶ πλῆθος ἐπεισοδίων. Οὔτω ἡ ̓Ελληνικὴ
φιλοσοφία εἶναι μία καὶ ἀδιαίρετος. Δὲν παρέστη στατικὴ ὡς τὸ δόγμα ἀργότερον,
ἀλλ ̓ ὑπῆρξε συζητητικὴ καὶ ἐξελικτική. Δὲν ὑπῆρξε ὑλιστικὸν ἢ πνευματόδοξον
σύστημα καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὰς διαῤχικὰς θεωρίας.
Μολονότι ὁ Διογένης ὁ Λαέρτιος λέγει, ὅτι ὁ Σωκράτης πρῶτος εἰσήγαγε τὴν
ἠθικὴν εἰς τὴν φιλοσοφίαν, ἥτις δὲν διεσάλευσε βεβαίως τὴν ὅλην συμμετρικὴν
καὶ ἰσόρροπον ὑφὴν τῆς φιλοσοφίας, ἡ εἰσαγωγὴ ὅμως αὐτῆς εἰς τὴν φιλοσοφίαν
ἐγένετο ἡ ἀπαρχὴ τῆς παρακμῆς αὐτῆς, διότι ἔκτοτε ἤρχισαν νὰ χάνουν ἔδαφος
ὅλαι αἱ ἄλλαι θέσεις καὶ ἐπιδιώξεις τῆς φιλοσοφίας καὶ ἡ ἠθικὴ κατέστη
σὺν τῷ χρόνῳ τέρας, ὅπερ κατεβρόχθισεν ὁλόκληρον τὴν φιλοσοφίαν. ̓Εντούτοις
ἡ φιλοσοφία δὲν εἶναι ἠθικὸν σύστημα. ̓Ο Νίτσε λέγει, ὅτι «μὲ τοὺς Σωκράτη-Πλάτωνα
ἐτελείωσε καὶ ἡ ̓ Ελληνικὴ φιλοσοφία». Τοῦτο, λέγει ὁ Νίτσε, διότι
ὡς ἐκ περισσοῦ αὕτη συνέχισεν ὑπάρχουσα, διότι ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπη τὸ εἶπε μέχρι
τῶν Σωκράτους- Πλάτωνος, τὸν δὲ Πλάτωνα παρομοιάζει μὲ ἥλιον δύοντα ἐν ὅλῃ
αὐτοῦ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ: καὶ μὲ αὐτὸν ἔδυσε καὶ ἡ ̓ Ελληνικὴ φιλοσοφία. Ὅμως
ἡ φιλοσοφία δὲν ἔδυσε μὲ τὸν Πλάτωνα, ἀλλὰ μὲ τὸν Νεοπλατωνισμόν. Ο Νεοπλατωνισμός,
ἀπηχῶν ταυτοχρόνως τὰς ἀπόψεις τοῦ Πλάτωνος καὶ τὰ ρεύματα
τῆς ἐποχῆς του, ἔχει κοσμοπολιτικὸν χαρακτῆρα, καὶ ἐντεῦθεν ἡ φιλοσοφία ἐξῆλθε
τοῦ ́ Ελληνικοῦ χώρου’ ἀλλὰ τὸ κυριώτερον εἶναι, ὅτι ὁ Νεοπλατωνισμὸς
ἐνόθευσε τὸ περιεχόμενον τῆς φιλοσοφίας εἰς τρόπον, ὥστε ἡ φιλοσοφία ἔπαυσε
νὰ ὑφίσταται πλέον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Νεοπλατωνισμοῦ ἐκτὸς τῶν ἄλλων
νοθευτικῶν τῆς φιλοσοφίας παραγόντων καὶ ἀρνητικῶν στοιχείων ὑπεισῆλθεν
εἰς τὴν ἑλληνικὴν φιλοσοφικὴν συζήτησιν καὶ ὁ βαρβαρικὸς λόγος ὡς νέος παράγων.
̓Ο βαρβαρικὸς παράγων κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν συγκεντροῦται εἰς τὸν
̓Ἑβραϊκὸν δογματισμόν, ὅστις διεξάγει ἕνα γιγαντιαῖον ἀγῶνα ἐπιβολῆς διὰ παντὸς
μέσου τῆς ̓Ιουδαϊκῆς δοξασίας. Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ ̓Ιουδαϊκὴ προπαγάνδα
ἘΠ
Ὸ
κ, Π.Τσ. εἶναι νομικὸς καὶ πρώην διευθυντὴς τῆς ̓Εθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς ́ Ελλάδος.