ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ "Ἑλληνικὴ Φιλοσοφία καὶ Εὐρωπαϊκὴ «Κουλτούρα» "Οταν ὁμιλοῦμε περὶ φιλοσοφίας, θὰ πρέπει νὰ χρησιμοποιοῦμε παρελθόντα χρόνον. Τοῦτο, διότι διὰ τοῦ ὅρου αὐτοῦ νοεῖται µόνον ἡ 'Ἑλληνικὴ φιλοσοφία, ἥτις εἶναι φαινόμενον μοναδικὸν καὶ ἀνεπανάληπτον εἰς τὴν ἱστορίαν, καὶ µόνον αἱ προεκτάσεις τοῦ φαινομένου τούτου ἐξικνοῦνται, ἂν πράγματι τοῦτο συµβαί- νη, μέχρι σήμερον. Ἢ γένεσις τῆς φιλοσοφίας ὑπῆρξε µία εὐτυχὴς συγκυρία ὑ- ψιπετοῦς ἐνατενίσεως τοῦ κόσμου ὑπὸ πολλῶν συγχρόνως ἀνθρώπων μακρὰν πά- σης ἔξωθεν ἐπιρροῆς τῆς σκέψεως αὐτῶν καὶ δὴ μακρὰν τῆς θρησκευτικῆς ἐπιρ- ροῆς καὶ τῆς θρησκευτικῆς θεωρήσεως τοῦ κόσμου. ἪἫ "Ἑλληνικὴ φιλοσοφία εἰς τὸ σύνολό της παραδέχεται, ὅτι τὸ πᾶν εἶναι ἕ- νιαῖον διεπόμενον ὑπὸ μιᾶς ἀρχῆς καὶ εἰς τὸ σύνολόν της εἶναι ἓν μεγαλοφάντα- στον ποιητικὸν ἔργον μὲ πολλὰς φάσεις καὶ πλῆθος ἐπεισοδίων. Οὔτω ἡ ᾿Ελλη- νικὴ φιλοσοφία εἶναι μία καὶ ἀδιαίρετος. Δὲν παρέστη στατικὴ ὡς τὸ δόγμα ἀρ- γότερον, ἀλλ᾽ ὑπῆρξε συζητητικὴ καὶ ἐξελικτική. Δὲν ὑπῆρξε ὑλιστικὸν ἢ πνευ- ματόδοξον σύστημα καὶ δὲν ἀνήκει εἰς τὰς διαῤχικὰς θεωρίας. Μολονότι ὁ Διογένης ὁ Λαέρτιος λέγει, ὅτι ὁ Σωκράτης πρῶτος εἰσήγαγε τὴν ἠθικὴν εἰς τὴν φιλοσοφίαν, ἥτις δὲν διεσάλευσε βεβαίως τὴν ὅλην συμμετρικὴν καὶ ἰσόρροπον ὑφὴν τῆς φιλοσοφίας, ἡ εἰσαγωγὴ ὅμως αὐτῆς εἰς τὴν φιλοσο- φίαν ἐγένετο ἡ ἀπαρχὴ τῆς παρακμῆς αὐτῆς, διότι ἔκτοτε ἤρχισαν νὰ χάνουν ἔ- δαφος ὅλαι αἱ ἄλλαι θέσεις καὶ ἐπιδιώξεις τῆς φιλοσοφίας καὶ ἡ ἠθικὴ κατέστη σὺν τῷ χρόνῳ τέρας, ὅπερ κατεβρόχθισεν ὁλόκληρον τὴν φιλοσοφίαν. ᾿Εντού- τοις ἡ φιλοσοφία δὲν εἶναι ἠθικὸν σύστημα. ᾿Ο Νίτσε λέγει, ὅτι «μὲ τοὺς Σωκρά- τη-Πλάτωνα ἐτελείωσε καὶ ἡ ᾿ Ελληνικὴ φιλοσοφία». Τοῦτο, λέγει ὁ Νίτσε, διότι ὡς ἐκ περισσοῦ αὕτη συνέχισεν ὑπάρχουσα, διότι ὅ,τι εἶχε νὰ εἴπη τὸ εἶπε μέχρι τῶν Σωκράτους- Πλάτωνος, τὸν δὲ Πλάτωνα παρομοιάζει μὲ ἥλιον δύοντα ἐν ὅλῃ αὐτοῦ τῇ μεγαλοπρεπείᾳ: καὶ μὲ αὐτὸν ἔδυσε καὶ ἡ ᾿ Ελληνικὴ φιλοσοφία. Ὅμως ἡ φιλοσοφία δὲν ἔδυσε μὲ τὸν Πλάτωνα, ἀλλὰ μὲ τὸν Νεοπλατωνισμόν. Ο Νεο- πλατωνισμός, ἀπηχῶν ταυτοχρόνως τὰς ἀπόψεις τοῦ Πλάτωνος καὶ τὰ ρεύματα τῆς ἐποχῆς του, ἔχει κοσμοπολιτικὸν χαρακτῆρα, καὶ ἐντεῦθεν ἡ φιλοσοφία ἐ- ξῆλθε τοῦ ΄ Ελληνικοῦ χώρου’ ἀλλὰ τὸ κυριώτερον εἶναι, ὅτι ὁ Νεοπλατωνισμὸς ἐνόθευσε τὸ περιεχόμενον τῆς φιλοσοφίας εἰς τρόπον, ὥστε ἡ φιλοσοφία ἔπαυσε νὰ ὑφίσταται πλέον. Κατὰ τὴν ἐποχὴν τοῦ Νεοπλατωνισμοῦ ἐκτὸς τῶν ἄλλων νοθευτικῶν τῆς φιλοσοφίας παραγόντων καὶ ἀρνητικῶν στοιχείων ὑπεισῆλθεν εἰς τὴν ἑλληνικὴν φιλοσοφικὴν συζήτησιν καὶ ὁ βαρβαρικὸς λόγος ὡς νέος πα- ράγων. ᾽Ο βαρβαρικὸς παράγων κατὰ τὴν ἐποχὴν αὐτὴν συγκεντροῦται εἰς τὸν ᾿Ἑβραϊκὸν δογματισμόν, ὅστις διεξάγει ἕνα γιγαντιαῖον ἀγῶνα ἐπιβολῆς διὰ πα- ντὸς μέσου τῆς ᾿Ιουδαϊκῆς δοξασίας. Δεδομένου δὲ ὅτι ἡ ᾿Ιουδαϊκὴ προπαγάνδα ἘΠ Ὸ κ, Π.Τσ. εἶναι νομικὸς καὶ πρώην διευθυντὴς τῆς ᾿Εθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς ΄ Ελλάδος.