ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
111ΜΑΡΤΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ — χωρίς ὄνομα στόν κατάλογο
Κείμενο φύλλου
ἡ Ἢ ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ
Γ ̓. Ν. ΠΑΝ ΚΙΝ, Τὸ Χρονικὸ τοῦ χρόνου -ἀπὸ
τὴν μεγάλη ἔκρηξη ὥς τὶς μαῦρες τρύπες
Στὸ συναρπαστικὸ αὐτὸ ἔργο τοῦ καθηγητὴ 5.Η. ἐπιχειρεῖται περιγραφὴ -- -κωρὶς τὴν
χρήση μαθηματικῶν--- τῶν βασικῶν περὶ Σύμπαντος ἀνακαλύψεων, μιὰ ἀναδρομὴ ἀπὸ τὸν
̓Αριστοτέλη καὶ τὸν Πτολεμαῖο μέχρι τὸν Κοπέρνικο καὶ τὸν Γαλιλαῖο, τὸν Νεύτωνα καὶ
τὸν ̓Αινστάιν, καὶ φθάνει στὴν σύγχρονη ἐπιδίωξη κατασκευῆς μιᾶς ἑνοποιημένης κβαντικῆς
θεωρίας τῶν δυνάμεων τῆς φύσης, ποὺ νὰ συμπεριλαμβάνει καὶ τὴν βαρύτητα, ὅπως
ἐκφράζεται μὲ τὶς πρόσφατες θεωρίες τῶν «χορδῶν» καὶ τῶν «ἑτερωτικῶν χορδῶν»
π.χ. Πρόκειται γιὰ κριτικὴ παρουσίαση τῶν σημαντικότερων προσεγγίσεων τῶν τελευταίων
αἰώνων στὸ ἐπίπεδο τῆς θεωρίας καὶ τῆς κατασκευῆς μοντέλων καὶ ἐπαλήθευσης ὑποθέσεων
ποὺ ἐπιτρέπει ἡ ἴδια ἡ φύση τοῦ ἐπιστημονικοῦ ἐγχειρήματος. Στὴν ἐνδιαφέρουσα
εἰσαγωγή του ὁ καθηγητὴς κ. Βασ. Ξανθόπουλος συνοψίζει ὡς ἑξῆς τὴν εἰδικότερη
ἐπιστημονικὴ συμβολὴ τοῦ καθηγητῆ Ηανκίπρ στὴν θεωρητικὴ φυσική: «ἔχει ἀποδείξει
τὴν ὕπαρξη “ἀνωμαλιῶν” στὸν χωρόχρονο τῆς γενικῆς θεωρίας τῆς σχετικότητας, ὅπως
π.χ. τὴν ἀρχικὴ μεγάλη ἔκρηξη (Βα Β8ηΠβ), ἀπὸ τὴν ὁποία προῆλθε τὸ Σύμπαν" ἔχει ἆνακαλύψει
τοὺς νόμους τῆς μηχανικῆς καὶ τῆς θερμοδυναμικῆς γιὰ τὶς μαῦρες τρύπες (ἡ
θερμοκρασία μιᾶς μαύρης τρύπας εἶναι ἀντιστρόφως ἀνάλογη τῆς μάζας της, ἐνῶ ἡ εἰδικὴ
θερμότητά της εἶναι ἀρνητική)' μελέτησε τὴν συμπεριφορᾶὰ κβαντικῶν πεδίων κοντὰ σὲ
μαῦρες τρύπες (σὲ ἀντίθεση πρὸς τὴν κλασσική θεωρία, ἡ κβαντικὴ θεωρία προβλέπει ὅτι
οἱ μαῦρες τρύπες ἀκτινοβολοῦν ὅπως ἕνα μέλαν σῶμα --. δὲν εἶναι δηλαδὴ ἀπόλυτα μαῦρες)'
προέτεινε μιὰ κβαντικὴ θεωρία γιὰ τὴν δημιουργία τοῦ Σύμπαντος, τὴν θεωρία τῆς
Κυμματοσυνάρτησης, μὲ βασική της ἀρχὴ ὅτι οἱ ὁριακὲς συνθῆκες τοῦ Σύμπαντος εἶναι ὅτι
τὸ Σύμπαν δὲν ἔχει ὅρια» (σ. 10).
Στὸ Α ́ κεφ. «Ἢ
εἰκόνα τοῦ ἀνθρώπου γιὰ τὸ Σύμπαν» ἀναφέρεται μεταξὺ ἄλλων ἡ ὑπόθεση
τοῦ Ηωῦῦ[ε περὶ τῆς διαστολῆς τοῦ Σύμπαντος (κι ὄχι τῆς στατικότητας τοῦ Σύμπαντος)
στὸν βαθμὸ ποὺ οἱ γαλαξίες ἀπομακρύνονται ἀπὸ μᾶς μὲ ταχύτητα ἀνάλογη τῆς ἀπόστασής
τους, ἐνῶ ἀπὸ τὴν ἄλλη μεριὰ ἀσκεῖ κριτικἠ στὴν περὶ βαρύτητας νευτώνεια θεώρία,
ἀναπτύσσοντας τὶς δύο μεγάλες θεωρίες τοῦ αἰώνα μας, τὴν γενικὴ θεωρία τῆς σχετικότητας
καὶ τὴν κβαντικὴ μηχανική, ἀναφερόμενος εἰδικότερα στὴν ἐπίδραση τῶν ὑπόλοιπων
φυσικῶν δυνάμεων καὶ στὴν μικροσκοπικὴ δομὴ τοῦ Σύμπαντος. Στὸ Β ́ κεφ.
«Χῶρος καὶ Χρόνος)» ὁ συγγραφέας ἐξηγεῖ τὴν συμβολὴ τῆς λύσεως τῆς περὶ εἰδικῆς σχετικότητας
θεωρίας τοῦ ̓Αινστάιν γιὰ τὴν ἐγκατάλειψη τῆς ἰδέας τοῦ ἀπόλυτου ἀριστοτελικοῦ
καὶ νευτώνειου χρόνου, φθάνοντας στὴν ἐπαναστατικὴ ἔννοια τοῦ χωρόχρονου τοῦ
̓Αινστάιν καὶ στὴν ἐξίσου ἐπαναστατικὴ ὑπόθεσή του, ὅτι «ἡ βαρύτητα εἶναι συνέπεια
τοῦ γεγονότος ὅτι ὁ χωρόχρονος δὲν εἶναι ἐπίπεδος, ἀλλὰ καμπύλος» (σ. 62). καὶ κατὰ τοῦτο
ἡ καμπύλωση τοῦ χωρόχρονου περιγράφει καὶ τὴν ἐπίδραση τῆς βαρύτητας. Στὸ Γ ́
κεφάλαιο «Τὸ Σύμπαν διαστέλλεταυ ὁ σ. ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἀνακάλυψη τοῦ ΗιβῦΙε (1929).
ὅτι οἱ περισσότεροι γαλαξίες ἔχουν φάσματα μετακινούμενα πρὸς τὸν ἐρυθρὸ (δηλαδὴ
σχεδὸν ὅλοι ἀπομακρύνονται ἀπὸ μᾶς), ἐνῶ «τὸ μέγεθος τῆς μετακίνησης εἶναι ἀνάλογο
πρὸς τὴν ἀπόσταση τοῦ γαλαξία ἀπὸ μᾶς» (σ. 75)" ἐξετάζει κατόπιν τὰ μοντέλα τοῦ Φρίντμαν
καὶ τὸ θεώρημα τοῦ Πενρόζε (λόγω τῆς ἑλκτικῆς δύναμης τῆς βαρύτητας ὅταν ἕνα
ἄστρο καταρρέει ἐξ αἰτίας τῆς ἴδιας του τῆς βαρύτητας, ἐγκλωβίζεται σὲ μιὰ περιοχὴ ποὺ
ἡ ἔκτασή της τείνει νὰ μηδενισθεῖ, ἀλλὰ καὶ ὁ ὄγκος της, ἐνῶ ἡ ὕλη τοῦ ἄστρου συμπυκνώνεται
σὲ μιὰ περιοχὴ μηδενικοῦ ὄγκου, ὁπότε ἡ πυκνότητα καὶ ἡ καμπυλότητα τοῦ
χωρόχρονου γίνονται ἄπειρες --μιὰ ἀνωμαλία ποὺ ἀποκαλεῖται «μαύρη τρύπα»). Ο σ.
καταλήγει στὸ συμπέρασμα ὅτι οἱ ἀνωμαλίες στὸ Σύμπαν μποροῦν νὰ ἐξαφανισθοῦν, ἂν