Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἢ πολιτικὴ τῶν ᾿Ἠνωμένων Πολιτειῶν καὶ τὸ ἀγαθὸ τοῦ κοινοῦ συμφέροντος 1. Παρομοιάζοντας τὴν ἔννοια πόλις-κράτος τῶν πανάρχαιων ἑλληνικῶν χρό- νων μὲ τὴν ἔννοια ποὺ σήµερα ἔχουμε σχηματίσει περί τῶν κρατῶν, θὰ ἦταν δυ- νατὸν νὰ ἐπαναλάβω τὴν ᾿Αριστοτελικὴ γνώµη γιὰ τοὺς σκοποὺς τόσο τῶν κρα- τῶν ὅσο καὶ τοῦ ἐξέχοντος κράτους μεταξὺ τῶν ἄλλων κρατῶν (Αριστοτέλης «Πολιτικά» 1252 α): «᾿Επειδὴ δὲ κάθε πόλις, παρατηροῦμε, ὅτι ἔχει προέλθει ἐκ φυσικῆς ἐξελίξεως τῆς ἀρχικῆς οἰκογένειας καὶ τῆς ἑνώσεως περισσοτέρων οἱ- κογενειῶν σὲ κοινὸ χῶρο περιλαμβάνοντα τοὺς οἴκους των καὶ ὅτι αὐτὴ ἡ κοινό- της συνεστήθη πρὸς χάριν τοῦ συμφέροντος ὅλων (διότι τοῦτο θεωροῦν ὅλοι ἀ- γαθὸ καὶ χάριν αὐτοῦ πράττουν τὰ πάντα ὅλοι), εἶναι φανερὸ ὅτι ὅλες (οἱ πόλεις- κράτη πρέπει νὰ) ἀποβλέπουν σὲ κάποιο ἀγαθὸ καὶ ὅτι αὐτὸ εἶναι τὸ κοινὸ συµ- φέρον, τὸ πλέον οὐσιῶδες ἀπὸ ὅλα τὰ ἀγαθά, τὸ ὁποῖο μάλιστα ἡ ἐξέχουσα, ἡ κυριωτάτη ὅλων τῶν ἄλλων πόλεων ὡς ἔχουσα καὶ αὐτὴ ὡς ἀγαθὸ τὸ κοινὸ συμ- φέρον περιλαμβάνει (αὐτομάτως) καὶ τῶν ἄλλων πόλεων τὰ ἀγαθά. Αὐτὴ δὲ ἡ πό- λις καὶ ἡ ἕνωσι ἀποκαλεῖται “πολιτική”, διότι ἀκριβῶς ἐκφράζει τὸ κοινὸ συμφέ- ρον». 'Ο προσδιορισμὸς τῆς «πολιτικῆς», ὅπως τὴν συνοψίζει ὁ ᾿Αριστοτέλης, ἀποτελεῖ σήµερα ὄχι βεβαίως τὸ ἐπιδιωκόμενο ἀγαθό. ᾿Αλλὰ θὰ πρέπει, ἐὰν ἡ ἐ- πιδίωξι εἶναι ἡ προσφορὰ λύσεων τῶν ἀνθρώπινων προβλημάτων, νὰ γίνῃ τὸ πρώτιστο καθῆκον ὅλων τῶν ἡγεσιῶν καὶ μάλιστα τῆς ἐξέχουσας ἔναντι ὅλων τῶν ἄλλων. 2. Γράφουµε διαρκῶς περὶ τῆς ἀνάγκης νὰ εὑρεθῆ διέξοδος στὰ συσσωρευµένα προβλήματα τῶν λαῶν, τὰ ὁποῖα δὲν ἐδημιουργήθησαν τυχαίως, ἀλλὰ εἶναι τὸ ᾱ- ποτέλεσµα τῆς κακῆς ἀσκήσεως τῆς ἐξουσίας ὑπὸ τῶν ἑκάστοτε διαχειριστῶν της. Ἣ «ἄσκησυ βεβαίως αὐτὴ ἀπεῖχε καὶ ἀπέχει τῆς «πολιτικῆς», κατὰ τὸν ᾿Αριστοτελικὸ ὁρισμό, δηλαδὴ τῆς ἐφαρμογῆς στὴν οἰκουμένη τοῦ κοινοῦ (πα- νανθρώπινου) συμφέροντος. Γιὰ νὰ µπορέσουµε ὅμως νὰ προωθήσουµε ὅλοι ἐ- μεῖς τὶς διαδικασίες ποὺ θ᾽ ἀπαιτηθοῦν, ὥστε ν᾿ ἀρχίσῃ σταδιακὰ ἡ ἐφαρμογὴ τῆς πολιτικῆς τοῦ οἰκουμενικοῦ συμφέροντος, πρέπει νὰ ἑρμηνεύσουμε κατὰ τὸν πρέποντα τρόπο τὶς ἀδυναμίες τῶν ἡγεσιῶν, ὥστε ἐκ τῶν διαπιστώσεων αὐτῶν νὰ ὁδηγηθοῦμε στὴν δύσκολη αὐτὴ πορεία, δηλαδὴ στὴν ἐπάνοδο ἐκ τοῦ ἔξουσια- στικοῦ παραλογισμοῦ στὸν ὀρθὸ λόγο, ὁ ὁποῖος ταυτίζεται μὲ τὴν λειτουργία τῶν φυσικῶν νόμων ποὺ διέπουν τὰ πάντα στὸν κόσµο. ἔχουμε λοιπὸν ἀνάγκη, κατ᾽ ἀρχάς, νὰ θέσουµε πρὸς ἐξέτασιν τὸ κατὰ πόσον ἡ ἐξουσία θὰ ἐπιτρέψη τὴν ἀνάπτυξι τῆς «πολιτικῆς», τελικὸς σκοπὸς τῆς ὁποίας θὰ εἶναι τὸ οἰκουμενικὸ συμφέρον. Ἢ ἀπάντησι στὸ θέµα αὐτὸ εἶναι, ὅτι ἡ ἀνάγκη ἐπιλύσεως προβλημάτων οἱ-