ΤΟ ΑΝΕΚΔΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ «ἂν . Τὸ Τριάντα χρόνια πέρασαν ἀπὸ τότε, ποὺ ὁ Μανώλης βρίσκεται στὴ σκιὰ τῆς ζωῆς, ξεχασμένος σχεδὸν ἀπὸ ὅ- λους σὲ κάποιο τρελλάδικο. Κάθε φο- ρὰ ποὺ τὸν βλέπω, εἶναι ὑπερβολικὰ . αἰσιόδοξος καὶ πάντα περιμένει τὸν κὺρ Γιώργη, τὸν πατέρα του, γιὰ νὰ φύ- γουν γιὰ τὴν πατρίδα, νὰ πᾶνε στὸ νη- σί, νὰ πάει στὸ σχολειό, νὰ διαβάσει, νὰ γίνει μεγάλος ἐπιστήμονας. Τὸν ἄφησα νὰ ζεῖ στὴν προσδοκία του. Ποιός θὰ μᾶς βεβαιώσει, πὼς ὁ σαλεμένος νοῦς δὲν διατηρεῖ ἐλπίδες; ὋὋ μηχανισμὸς τοῦ χρόνου τῆς προ- σμονῆς, θαρρεῖ κανείς, πὼς εἶναι τὸ λύ- τρο λύπης τῆς ψυχῆς γιὰ τοὺς ἀπόκο- σμους. Μεγάλη εὐεργεσία εἶναι τὸ νὰ μπορεῖ ὁ ἄνθρωπος τῆς σκιᾶς, νὰ προ- σμένει τὸ καλύτερο αὔριο καὶ νὰ μετρά- ει τὴ ζωή του, σὰν ἀπὸ τὸ χθὲς ὡς τὸ σήμερα. Μοιραῖο θύμα ὁ Μανώλης τῆς κοι- νωνικῆς συνείδησης μιᾶς κλειστῆς κοινωνίας, ποὺ ὅποιος δὲν ἀκολουθεῖ τὶς ἀρχές τῆς περνάει μόνιμα στὴν ἀ- ποµόνωση, στὸ περιθώριο καὶ στὴν περιφρόνηση καὶ τὸ µόνο ποὺ τοῦ ἀ- πομένει εἶναι ἢ νὰ φύγει σ᾽ ἄλλη γῆ ἢ νὰ τρελλαθεῖ. Ὃ κὺρ Γιώργης τὸ εἶχε κρυφὸ καµά- ρι καὶ ὄνειρο, νὰ μεγαλώσει ὁ Μανώ- λης καὶ νὰ μάθει πολλὰ γράμματα, ποὺ θὰ τὸν κάμουν μεγάλο καὶ δακτυλοδει- κτούμενο ἐπιστήμονα. Τόσα καὶ τόσα ἀγροτόπαιδα καὶ εἶναι πρῶτοι στὰ γράμματα καὶ παίρνουν βραβεῖα, γιατὶ ὄχι καὶ ὁ μονάκριβος γιὸς τοῦ κὺρ Γι- ώργη; "Οχι, ὄχι! “Ο Μανώλης θὰ γίνει σπουδαῖος καὶ τρανός, ἀρκεῖ νὰ μὴ σηκώνει μάτι ἀπὸ τὸ βιβλίο. 'Ο Μανώλης, ὅμως, εἶχεν ἄλλα δια- φέροντα. 'Η Μουσικὴ ἦταν γι᾿ αὐτὸν ἡ μόνη προσδοκία καὶ τὰ γράμματα κατιτὶ τὸ δευτερότερο. Καὶ τότε ἄρχι- σε ἡ τραγωδία τοῦ κὺρ Γιώργη καὶ τὸ Ν. ΚΕΧΑΓΙΑΣ-ΝΑΙΘΩΝΑΣ κρῖμα μιᾶς στοργῆς δράμα τοῦ Μανώλη. Ξύλο τὸ ξύλο, ὁ κὺρ Γιώργης κατατρόμαξε τὸ παιδὶ καὶ τὸ «φόβισε» σὲ τέτοιο σημεῖο, ὥστε ἡ ζωή του μεταβλήθηκε σὲ καθημερινὸ μαρτύριο. Εἶδες ἐκεῖνον ποὺ πῆρε βραβεῖο, εἶδες τὸν ἄλλο ποὺ ἦταν πρῶ- τος στὴν παρέλαση, γιατί νὰ μὴν εἶσαι καὶ ἐσὺ ἕνας ἀπὸ αὐτούς; Καὶ τὸ ξύλο συμπλήρωνε τὸ μαρτύριο τοῦ ἄμοιρου παιδιοῦ. ᾿Απὸ τὸ φόβο τοῦ ξύλου καθό- ταν σταυροπόδι στὸ σουφᾶ τοῦ σπι- τιοῦ. Μπροστά του ἁπλωμένα τὰ βι- βλία. Ἕνα βιβλίο πάντα ἦταν ἀνοικτό. Ἔπρεπε νὰ τὸν βρεῖ ὁ κὺρ Γιώργης προσηλωμένο στὴ μελέτη. Σιγὰ σιγὰ τὸ παιδὶ πέρασε στὴν ἐσωτερικὴ ἀφαί- ρεση καὶ μέρα μὲ τὴ μέρα σὲ μιὰ γνω- στικὴ ἀφηρημάδα. Τὰ μάτια του ἔμε- ναν ἀσάλευτα στὸ ἀνοικτὸ βιβλίο, ἀλ- λὰ οἱ εἰκόνες δὲν περνοῦσαν στὴ συ- νείδησή του καὶ οὔτε ὁ νοῦς προχωροῦ- σε σὲ ἀφαίρεση καὶ σύνθεση τῶν πα- ραστάσεων. "Αλλες ἀντὶ ἄλλων παρα- στάσεις χόρευαν μονίμως στὴ συνεί- δησή του. Κάποιες ἀφύσικες γκριμά- τσες τοῦ προσώπου συμπλήρωναν τὸ κακό, ποὺ φαινόταν νὰ πλησιάζει. "η μητέρα ἀνησύχησε, μὰ δὲν μποροῦσε νὰ ἀντιδράσει ἀποτελεσματικά. Ὃ κρυφὸς βασανισμὸς τοῦ παιδιοῦ συνε- χιζόταν. Μιὰ λαθεμένη κοινωνικὴ νο- οτροπία, ἕνας λαθεμένος προσδιορι- σμὸς τῆς στοργῆς, τῆς πατρικῆς στορ- γῆς, καὶ ἕνα ἔγκλημα στηνόταν στὸ ὄ- νομά της. Στοργὴ καὶ ἔγκλημα σὲ βά- ρος μιᾶς ἀθώας ψυχῆς συμπορεύονταν, γιὰ νὰ κλείσουν γιὰ πάντα μιὰ ζωὴ στὸ φρενοκομεῖο. Ὃ κὺρ Γιώργης ἦταν ἀνυποχώρη- τος. Τὸ παιδὶ ἔπρεπε νὰ γίνει ἐπιστή- μονας. ᾿Αλὶ στὸ παιδί, ἂν τὸ εὕρισκε νὰ παίζει ἢ νὰ ἀσχολεῖται μὲ κάτι ἄλ- λο ἐκτὸς ἀπὸ τὸ βιβλίο! Θρηνητικὸ σύνδρομο, ποὺ καὶ σήμερα ἀκόμα ὁδη- γεῖ παιδιὰ σὲ ἀδιέξοδα. Νὰ γίνει τὸ