ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
113ΜΑΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Δοκίμιο Σχετικιστικής Ετυμολογίας του Παγκόσμιου Ελληνικού Λόγου — ΓΑΤΣΙΑΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
Κείμενο φύλλου
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ.ΓΑΤΣΙΑΣ
Δοκίμιο Σιχετικιστικῆς ̓Ετυμολογίας
τοῦ Παγκόσμιου ̓Ελληνικοῦ Λόγου
(111. - Παρατηρήσεις γιὰ τοὺς τρόπους «ἐξαγγλισμοῦ» ἑλληνικῶν λέξεων)
[Τὸ κείμενο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ τὴν β ́ συνέχεια τῆς πρωτότυπης ἔρευνας
τοῦ γυμνασιάρχη π.
̓Αποστόλου Κ. Γάτσια μὲ θέμα τὴν τεραστίας ἐχτάσεως
παρουσία ἑλληνικῶν λέξεων στὴν ̓Αγγλικὴ ΙΓ λῶσσα (τὸ πρῶτο μέρος
εἶχε δημοσιευθῆ στὸ τεῦχος 1095).
'Ο ἐρευνητὴς ἀκολουθεῖ τὴν μέθοδο τῆς
«Σχετικιστικῆς ̓Ετυμολογίας», δηλαδὴ ἀποφεύγει νὰ χρονολογήση τὴν εἰσέλευσγ
τῶν ἑλληνικῶν λέξεων στὴν ̓Αγγλική, γιὰ νὰ ἀποφύγη ἔτσι καὶ «χρατοῦσες»
χρονολογγσεις τῆς «ἐπίσημγς» ἱστορίας, οἱ ὁποῖες ἐν πολλοῖς πρέπει
νὰ θεωροῦνται σκοποθηρικὲς καὶ αὐθαίρετες |.
"Ας δοῦμε πῶς παρήχμασε στὴν ἀγγλικὴ ἡ ἑλληνικὴ λέξη ἀκμή: ΑΟΜΕ ́ αἴχμι.
Κι ὅταν πρόκειται γιὰ τὴν «ἀκμὴ» τοῦ προσώπου, δέστε: βάζοντας ν στὴν θέση τοῦ
μ, τό ̓ καναν οἱ ἄγγλοι: ΑΟΝΕ ́ αἴχνι. Τὴν λ. ἀκόλουθος (ἱερέως) κυττάξτε πῶς τὴν
ἔκαναν: πέταξαν τὸ -ος (Ξ ὁ ὁποῖος) καὶ ἔβαλαν γιὰ κατάληξη τὸ -ε (ποὺ προέρχε»
Ν
̓
4
Ν
’
.
“ὭἮ ̓ιἝ ̓
«.«
/
ΕΣ
ε
/
« Ε ̓
,ἷ
ιά
ται ἀπὸ τὸ ἡ καὶ σημαίνει: ἣ Ξ ἡ ὁποία). Ἔγινε δηλ. ἡ λέξη ὡς Ἀάκόλουθε. Ὕστερα
ἠχηροποίησαν τὸ ἐλαφρὺ β, κάνοντάς το τ’ Ἀάκόλουτε. Στὴν συνέχεια συνέπτυἔαν
τὸ ου σὲ υ: Ἰάκόλυτε. Μὲ λατινικὴ γραφή: ΑΟΟΙΥΤΕ ́ αἴκολάϊτ. ̓Ομολογουμένως
εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκολο νὰ βρῇς, ὅτι τοῦτο τὸ ̓αἴκολάϊτ προέρχεται ἀπὸ τὴν
,ἷ
́-”
̓
/
Ἂ
-
»
/
Δ
Δ
Μ
κακοποίηση τοῦ δικοῦ μας: «ἀκόλουθος» ἣ μᾶλλον «ἀκόλουθη». Μὲ τὴν ἴδια παραφθορὰ
περίπου καὶ τὸ ἑλλ. ἀκόνιτον ἔγινε ΑΟΟΝΙΤΕ" αἴκοναϊτ. ̓Η ἀκουστική μας ἔπαθε
μικρὸ κακό: ΑΟΟΟΦΤΙ6 ́ ἀχοῦστικ, ὁ ἀχουστικ-ός. Κι εἶναι σύνηθες νὰ πετᾶν τὸ
ἑλλ. -ος (Ξ ὅς, ὁ ὁποῖος) καὶ νὰ βάζουν ---ὅπως ἐδῶ--- τὸ -ΑΙ, πρβλ. ἀχούστικαλ. Γι’
αὐτὸ τὸ -ΑΙ, ποὺ ἀντικαθιστᾷ σχεδὸν πάντα τὸ -ος, ὅμως θὰ μιλήσουμε ἀργότερα.
ΑΟΚΟΒΑΤ ̓αἴχρομπατ ἔγινε ὁ ἀκροβάτ-ης μας καὶ ἡ ἀκροστιχίδα μας: ΑΟΒΟΞΤΙΟ
-»
’
» ο.
{
»
'
”
“
““ ἊΨ
ὕ
,ἷ
Ν
»
/
ἀχράστικ, ἐνῶ ὁ ακτινικὸς ἔγινε: ΑΟΤΙΝΙΟ ̓ ἀχτίνικ. Βλέπουμε, μικρὲς εἴτε μεγάλες
παραφθορὲς ἑλληνικῶν λέξεων διαμορφώνουν τὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα.
ΑΡΑΜΑΝΤΙΝΕ ̓αἴϊνταμαίντιν- ἀδαμάντινος. Ας δοῦμε καὶ τὸν ἔκδοτο. 'Ο ἔχδοτος
προσέλαβε ἕνα Κ μπροστὰ στὸ τ, κατ ̓ ἀναλογίαν τοῦ Κ ποὺ ὑπάρχει μπροστὰ
Ν ὃ ὝἜθ,
ὃ
Ἂν ὃ
Ὕ
’
ε
’
”
.
»Μ ὃ
στὸ
ὃ.
ἔγινε δηλ. Ἀξχδοκτος.
"Ύστερα πετάχτηχε ἡ κατάληξη -ος χι ἔμεινε: ἔκδοχτε.
Κατόπιν τὸ «κὃ» ἔγινε «δὸὃν» δι ̓ ἀφομοιώσεως τοῦ κ πρὸς τὸ δ ̓ ἔδδοκτ. ̓Αλλὰ
καὶ τὸ ο ἔγινε τ ὡς ἑξῆς: ἔδδοχτ -- ἔδδουχτ --ἔδδυκτ -- ἔδδικτ. Τέλος, μεταφερόμενος
ὁ τόνος σ ̓ αὐτό, βράχυνε τὸ ἀρχικὸ ἔ-, κάνοντάς το (ἀπὸ αι/ε) ὡς α: ἀδδίχτ, μὲ
λατ. ἀπόδοση: ΑΡΡΙΟΤ “ἀντίκτ. 'Ο τόνος μεταφέρθηχε, γιατὶ μὲ τὸν χρόνο τὸ διπλὸ
ΡΡ, ποὺ καθιστοῦσε τὴν συλλαβὴ πρὶν μαχρά, συνέπεσε σὲ ἕνα ́Ῥ/ντ, κάνοντας τὴν