ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ.ΓΑΤΣΙΑΣ Δοκίμιο Σιχετικιστικῆς ᾿Ετυμολογίας τοῦ Παγκόσμιου ᾿Ελληνικοῦ Λόγου (111. - Παρατηρήσεις γιὰ τοὺς τρόπους «ἐξαγγλισμοῦ» ἑλληνικῶν λέξεων) [Τὸ κείµενο ποὺ ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ τὴν β΄ συνέχεια τῆς πρωτότυπης ἔρευ- νας τοῦ γυμνασιάρχη π. ᾿Αποστόλου Κ. Γάτσια μὲ θέµα τὴν τεραστίας ἐχτά- σεως παρουσία ἑλληνικῶν λέξεων στὴν ᾿Αγγλικὴ ΙΓ λῶσσα (τὸ πρῶτο µέρος εἶχε δημοσιευθῆ στὸ τεῦχος 1095). 'Ο ἐρευνητὴς ἀκολουθεῖ τὴν μέθοδο τῆς «Σχετικιστικῆς ᾿Ετυμολογίας», δηλαδὴ ἀποφεύγει νὰ χρονολογήση τὴν εἰσέ- λευσγ τῶν ἑλληνικῶν λέξεων στὴν ᾿Αγγλική, γιὰ νὰ ἀποφύγη ἔτσι καὶ «χρα- τοῦσες» χρονολογγσεις τῆς «ἐπίσημγς» ἱστορίας, οἱ ὁποῖες ἐν πολλοῖς πρέπει νὰ θεωροῦνται σκοποθηρικὲς καὶ αὐθαίρετες |. "Ας δοῦμε πῶς παρήχµασε στὴν ἀγγλικὴ ἡ ἑλληνικὴ λέξη ἀκμή: ΑΟΜΕ΄ αἴχμι. Κι ὅταν πρόκειται γιὰ τὴν «ἀκμὴ» τοῦ προσώπου, δέστε: βάζοντας ν στὴν θέση τοῦ µ, τό᾽ καναν οἱ ἄγγλοι: ΑΟΝΕ΄ αἴχνι. Τὴν λ. ἀκόλουθος (ἱερέως) κυττάξτε πῶς τὴν ἔκαναν: πέταξαν τὸ -ος (Ξ ὁ ὁποῖος) καὶ ἔβαλαν γιὰ κατάληξη τὸ -ε (ποὺ προέρχε- » Ν ᾿ 4 Ν ’ . “ὭἮ᾿ιἝ᾽ «.- « / ΕΣ ε / « Ε ᾽ ,ἷ ιά ται ἀπὸ τὸ ἡ καὶ σηµαίνει: ἣ Ξ ἡ ὁποία). Ἔγινε δηλ. ἡ λέξη ὡς Ἀάκόλουθε. Ὕστε- ρα ἠχηροποίησαν τὸ ἐλαφρὺ ϐ, κάνοντάς το τ’ Ἀάκόλουτε. Στὴν συνέχεια συνέπτυ- ἔαν τὸ ου σὲ υ: Ἰάκόλυτε. Μὲ λατινικὴ γραφή: ΑΟΟΙΥΤΕ΄ αἴκολάϊτ. ᾿Ομολογουμέ- νως εἶναι ἐξαιρετικὰ δύσκολο νὰ βρῇς, ὅτι τοῦτο τὸ ᾿αἴκολάϊτ προέρχεται ἀπὸ τὴν ,ἷ ΄-- ” ᾽ / Ἂ - » / Δ Δ Μ κακοποίηση τοῦ δικοῦ μας: «ἀκόλουθος» ἣ μᾶλλον «ἀκόλουθη». Μὲ τὴν ἴδια παρα- φθορὰ περίπου καὶ τὸ ἑλλ. ἀκόνιτον ἔγινε ΑΟΟΝΙΤΕ" αἴκοναϊτ. ᾿Η ἀκουστική μας ἔ- παθε μικρὸ κακό: ΑΟΟΟΦΤΙ6΄ ἀχοῦστικ, ὁ ἀχουστικ-ός. Κι εἶναι σύνηθες νὰ πετᾶν τὸ ἑλλ. -ος (Ξ ὅς, ὁ ὁποῖος) καὶ νὰ βάζουν ---ὅπως ἐδῶ--- τὸ -ΑΙ, πρβλ. ἀχούστικαλ. Γι’ αὐτὸ τὸ -ΑΙ, ποὺ ἀντικαθιστᾷ σχεδὸν πάντα τὸ -ος, ὅμως θὰ μιλήσουμε ἀργότερα. ΑΟΚΟΒΑΤ ᾿αἴχρομπατ ἔγινε ὁ ἀκροβάτ-ης µας καὶ ἡ ἀκροστιχίδα µας: ΑΟΒΟΞΤΙΟ -» ’ » ο. { » ' ” “ ““ ἊΨ ὕ ,ἷ Ν » / ἀχράστικ, ἐνῶ ὁ ακτινικὸς ἔγινε: ΑΟΤΙΝΙΟ ᾿ ἀχτίνικ. Βλέπουμε, μικρὲς εἴτε μεγάλες παραφθορὲς ἑλληνικῶν λέξεων διαμορφώνουν τὴν ἀγγλικὴ γλῶσσα. ΑΡΑΜΑΝΤΙΝΕ ᾽αἴϊνταμαίντιν- ἀδαμάντινος. Ας δοῦμε καὶ τὸν ἔκδοτο. 'Ο ἔχδο- τος προσέλαβε ἕνα Κ μπροστὰ στὸ τ, κατ᾽ ἀναλογίαν τοῦ Κ ποὺ ὑπάρχει μπροστὰ Ν ὃ ὝἜθ, ὃ Ἂν ὃ Ὕ ’ ε ’ ” . »Μ ὃ στὸ ὃ. ἔγινε δηλ. Ἀξχδοκτος. "Ύστερα πετάχτηχε ἡ κατάληξη -ος χι ἔμεινε: ἔκδο- χτε. Κατόπιν τὸ «κὃ» ἔγινε «δὸὃν» δι᾿ ἀφομοιώσεως τοῦ κ πρὸς τὸ δ᾽ ἔδδοκτ. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ ο ἔγινε τ ὡς ἑξῆς: ἔδδοχτ -- ἔδδουχτ --ἔδδυκτ -- ἔδδικτ. Τέλος, μεταφερόμε- νος ὁ τόνος σ᾽ αὐτό, βράχυνε τὸ ἀρχικὸ ἔ-, κάνοντάς το (ἀπὸ αι/ε) ὡς α: ἀδδίχτ, μὲ λατ. ἀπόδοση: ΑΡΡΙΟΤ “ἀντίκτ. 'Ο τόνος μεταφέρθηχε, γιατὶ μὲ τὸν χρόνο τὸ διπλὸ ΡΡ, ποὺ καθιστοῦσε τὴν συλλαβὴ πρὶν μαχρά, συνέπεσε σὲ ἕνα ΄Ῥ/ντ, κάνοντας τὴν