Γιὰ τὴν Παιδεία Πολλὰ ἄρθρα γράφηκαν γιὰ τὶς μαθητικὲς κινητοποιήσεις καὶ πολλὰ εἰ- πώθηκαν. Κανένας ὅμως δὲν μπῆκε στὴν οὐσία τοῦ θέματος. Καὶ τὸ θέµα δὲν εἶναι οὔτε οἱ ἀπουσίες οὔτε οἱ ἐκδρομὲς οὔτε ἡ ἐξωσχολιχκὴ διαγωγὴ τῶν µα- θητῶν. Τὸ θέµα εἶναι: Ποιός ὁ σκοπὸς τῆς παιδείας καὶ πῶς θὰ πραγµα- τοποιηθῆ; Μιλᾶνε γιὰ «ποιότητα παιδείας», γιὰ «ὕλη βιβλίων», γιὰ «σχολικὰ κτί- ρια» καὶ γιὰ πολλὰ ἄλλα πράγματα, δίχως κανένας (ἀν)ἁρμόδιος ἣ ἆνευθυ- νοὐπεύθυνος κρατιχὸς ἣ «ἐπιστημονικὸς» παράγων νὰ καθορίζη, ὅτι σκοπὸς τῆς παιδείας εἶναι ὁ Α καὶ θὰ πραγματοποιηθῆ μὲ α,β, Υ, ὃ κ.τ.λ. µέσα. Δὲν ἀναχοινώνουν ποιὸς εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς παιδείας, ὄχι διότι πρόκειται περὶ κοινοτοπίας, ἀλλὰ ἐπειδὴ δὲν ἔχουν ξεκαθαρίσει σχόπιµα τί τέλος πάντων ἐ- πιθυμοῦν νὰ ἐπιτύχουν μὲ τὴν παιδεία. 'Ο ὑπουργὸς παιδείας συνομιλεῖ μὲ τούς μαθητὲς γιὰ τὰ πιὸ ἀπίθανα πράγματα, ἀλλὰ δὲν ρωτᾶ τοὺς µαθητές: ποιός πιστεύουν ὅτι εἶναι ὁ σκοπὸς τῆς παιδείας. "Αν τὸ ἔκανε, εἶναι βέβαιον ὅτι θὰ ἄκουγε τὶς πιὸ ἀπίθανες ἀπαντήσεις. ᾿ Ακόμη καὶ τὸ «Παιδαγωγιχκὸ ᾿Ινστιτοῦτο» καὶ οἱ πολιτικοὶ καὶ τὰ πνευματικὰ ἱδρύματα καὶ τὰ κόμματα ἀποφεύγουν συστηματικὰ νὰ πάρουν θέσι καὶ νὰ διακηρύξουν, ὅτι σκοπὸς τῆς παιδείας εἶναι «αὐτὸς» ἣ «ἐκεῖνος». ᾿Ἐπομένως γιὰ µία σωστὴ καὶ πλήρη ἀ- ντιμετώπισι τοῦ ζητήματος εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νὰ προσδιορίσουμε τὸν σκοπὸ τῆς παιδείας καὶ τὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖον θὰ τὸν πραγµατοποιήσουµε. Σκοπὸς τῆς παιδείας εἶναι νὰ δώση στὴν μαθητικὴ καὶ φοιτητικἡ νεολαία ἦθος καὶ γνώσεις. ἯἮθος σηµαίνει, μὲ κατάλληλη ἐχπαίδευσι νὰ διαµορφω- θοῦν χαρακτῆρες βάσει ἀπολύτων ἀξιῶν. Οἱ ἀξίες αὐτές, ὅπως φιλαλήθεια, ἀλληλεγγύη, δικαιοσύνη, τιµιότης, αὐτοθυσία, ἀξιοπρέπεια, φιλανθρωπία, ἐργατικότης, τιµή, καθῆκον χ.τ.λ., εἶναι ἀπόλυτες, διότι δὲν ἐξαρτῶνται ἀπὸ κάτι, ὁποιοδήποτε, ἄλλο. Εἶναι αὐτοτελεῖς, αὐθύπαρχτες, αὐτοδύναμες. Ε- πιβάλλεται λοιπὸν ἡ νεολαία νὰ ἐπικοινωνῆ μαζί τους, νὰ τὶς ἐννοῆ καὶ νὰ αἰ- σθάνεται τὴν ἀνάγχη νὰ τὶς ἀχολουθῆ καὶ νὰ τὶς ἐφαρμόζη. Ποῦ ὑπάρχουν αὐ- τὲς οἱ ἀξίες, Βρίσκονται στὴν ἱστορία καὶ στὴν ᾿Αρχαιοελληνικἡ Γραμ- ματεία, ἡ ὁποία γέμει παραδειγμάτων καὶ προτύπων. Γι᾿ αὐτὸ ἡ ἱστορία καὶ ἡ ᾿Αρχαιοελληνικὴ Γραμματεία χρειάζεται νὰ θεωρηθοῦν πρωτεύοντα μαθή- ματα, διότι δι᾽ αὐτῶν ἐνσταλλάζεται στὶς νεανικὲς ψυχὲς τὸ περιεχόµενο τῶν ἀξιῶν ποὺ κατευθύνουν τὴν ζωὴ πρὸς τὸ καλύτερο. Θὰ προσθέσουμε ἀκόμη, ὅτι ἐπειδὴ ὁ ἄνθρωπος δὲν εἶναι μονάχα «χαρακτὴρ» ἀλλὰ καὶ σῶμα, ἐπιβάλ- λεται στὰ πρωτεύοντα μαθήματα νὰ ἐνταχθῆ καὶ νὰ ὀργανωθῆ ἄριστα ἡ γυ- μναστική. ᾿Αναμφισβητήτως ἡ μετάδοσις ἀξιῶν (πνεῦμα) καὶ ἡ γυμναστικὴ (σῶμα) ἐχφράσθηκαν ἐπιγραμματικὰ στὴν ἀρχαιοελληνικὴ ρῆσι: «νοῦς ὑγιὴς ἐν σώματι ὑγιεῖ», τὴν ὁποία τὸ κράτος γνωρίζει, ἀναγνωρίζει, διδάσκει, ἀλλὰ δὲν ἐφαρμόζει. ΓΑλλλως τε δὲν εἶναι ἡ πρώτη φορά, οὔτε θὰ εἶναι ἡ τελευταία, ποὺ τὸ νεοελληνικὸ χρατίδιο ἀναφέρει παιδαγωγικὲς ἀρχαιοελληνικὲς φράσεις (ἀποστάγματα ἀληθείας), δίχως νὰ τὶς ὑλοποιῆ. ᾿Απλῶς τὶς παπαγαλίζει. Οἱ γνώσεις, ποὺ ἀποτελοῦν τὸ δεύτερο σκέλος τῆς παιδείας, ἀποβλέπουν στὸ νὰ μεταβιβάζουν ἐφόδια χρήσιμα γιὰ τὶς ἐπιστῆμες, τὰ ἐπαγγέλματα καὶ τὶς ἄλλες ἐνασχολήσεις τοῦ ἀνθρώπου. ᾿Αναντιρρήτως οἱ γνώσεις εἶναι ἀπα- ραίτητες γιὰ τὴν ἀντιμετώπισι τῆς κοινωνικῆς καὶ οἰκονομικῆς ζωῆς, διαφέ- ρουν ὅμως κατὰ πολὺ ὡς πρὸς τὴν σπουδαιότητα ἔναντι τοῦ ἤθους. Οἱ νέοι διὰ τοῦ ἤθους, ποὺ τοὺς παρέχει ἡ παιδεία, μορφώνονται καὶ διὰ τῶν γνώ- σεων μαθαίνουν. Σημειώνουμε ὅμως, ὅτι οἱ γνώσεις εἶναι σχετικὲς καὶ ὑπό- χξινται εἰς συνεχῆ ἐξέλιξιν, μὲ ἀποτέλεσμα οἱ χθεσινὲς γνώσεις σήμερα νὰ