Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ “Ἡ ζεῦξις τῆς σοφίας μὲ τὴν πολιτικὴ «Ο θέλων νὰ ἐπιδοθῆ στὴν ἐμπρέπουσα ἔρευνα περὶ τοῦ ἀρίστου πολιτεύματος ὀφείλει νὰ καθορίση προτύτερα ποιό εἶδος βίου εἶναι τὸ ἀναζητούμενο. Διότι, ἐὰν τοῦτο ἀγνοηθῆ, δὲν θὰ καταστῆ δυνατὸν κατ ̓ ἀνάγκην νὰ καθορισθῆ ποιό εἶναι καὶ τὸ προσαρμοζόμενο πρὸς τὸ αἴτημα αὐτὸ ἄριστο πολίτευμα». (Αριστοτέλης, «Πολιτικά» Η 1323 α). Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, θὰ προσθέσω, ὅτι: μετὰ τοὺς κλασσικοὺς χρόνους ὄχι μόνο ἔπαυσε ἡ ἀναζήτησι τοῦ ἀρίστου πολιτεύματος, ἀλλὰ καὶ τὰ εἴδη τοῦ πολιτικοῦ βίου τὰ καθώρισε ὁ κοσμοκρατορικὸς «λόγος» μὲ ἀρχὴ τὴν Ρώμη καὶ ἀργότερα ὁ δογματικὸς «λόγος» μέχρι τὰ σημερινὰ ἀδιέξοδα. Θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ ἐπαναλάβη κανεὶς καὶ σήμερα τὰ πορίσματα ἑνὸς ἄλλου ἐρευνητοῦ τῆς ἀρχαιότητος, τοῦ Πλάτωνος, γιὰ νὰ καταδείξη ὅτι, παρ ̓ ὅλον ὅτι πέρασαν δύο χιλιετίες καὶ τριακόσια ἑβδομήντα χρόνια ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἐποχή, ἡ ἀνθρωπότης εὑρίσκεται στὴν ἴδια τραγική, ἀκόμη, θέσι. «Αν --ἔλεγε ὁ Πλάτων (Πολιτεία Ε 473 ἆ-ε) --- δὲν βασιλεύσουν στὶς πόλεις (σήμερα Ξ Κράτη) οἱ φιλόσοφοι ἢ δὲν φιλοσοφήσουν κατ ̓ αὐθεντικὸν τρόπο γιὰ τοὺς νόμους τῆς δημιουργίας αὐτοὶ ποὺ σήμερα διοικοῦν..., δὲν θὰ παύσουν τὰ δεινὰ τόσο τῶν πόλεὼν ὅσο καὶ αὐτῆς τῆς ἀνθρωπότητος... Αὐτὸ ἄλλωστε --- συνέχιζε --- μ ̓ ἐμπόδιζε ἀπὸ καιρὸ νὰ ἐκθέσω τὶς σκέψεις μου, διότι προέβλεπα ὅτι θὰ δώσουν τὴν ἐντύπωσι μεγάλης παραδοξολογίας. Διότι εἶναι πράγματι λυπηρό, νὰ βλέπουμε ὅτι καμμιὰ πόλις δὲν μπορεῖ νὰ εὐτυχήση οὔτε στὸν ἰδιωτικὸ οὔτε στὸν δημόσιο βίο». Μήπως καὶ σήμερα αὐτὴ ἡ ζητούμενη «εὐτυχία ἰδιωτικοῦ καὶ δημόσιου βίου» ἀπεκτήθη ἀπὸ τοὺς λαούς, παρ ̓ ὅλη τὴν ἔκρηξι τῆς τεχνολογίας τῶν ἕκατὸ τελευταίων ἐτῶν; Πῶς ὅμως θὰ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ κανεὶς στὴν σύζευξι τῆς ἐξουσίας μὲ τὴν φιλοσοφία [«εἰς τ ̓ αὐτὸν ξυμπέσῃ δύναμίς τε πολιτικὴ καὶ φιλοσοφία»], Ας ἔλθουμε ὅμως ἐγγύτερα πρὸς τὰ σημερινὰ πράγματα καὶ ἂς προσπαθήσουμε νὰ φαντασθοῦμε ὅτι μὲ κάποιο τρόπο μποροῦσε νὰ ἐπιτευχθῆ ἡ σύζευξι ἐξουσίας καὶ τοῦ «ὀρθοῦ λόγου», δηλαδὴ τῆς ἑρμηνείας τῶν συμβαινόντων γύρω μας διὰ τῆς ἀναλύσεως τῶν παρελθόντων καὶ τῶν παρόντων διὰ τοῦ λόγου, καὶ τῆς ἐξαγωγῆς πορισμάτων, ὥστε δι ̓ αὐτῶν νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ «πρόβλεψι» τῶν μελλόντων νὰ συμβοῦν. ̓Εὰν τοῦτο καθίστατο ἐφικτό, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθεωρηθῆ τελείως ὄχι μόνο τὸ δικό μας ἱστορικὸ παρελθὸν ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητος ̓ διότι κάθε πρόβλεψι, ποὺ θὰ ἐστηρίζετο σὲ πλαστογραφημένο παρελθόν, δὲν θὰ ἧταν δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὶς πρέπουσες προτάσεις γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὶς ὀρθὲς προβλέψεις γιὰ τὸ μέλλον. Αὐτὴ ἄλλωστε ἡ τραγικὴ ἀλήθεια ἔχει στηρίξει ἕνα ψευδο-φιλοσοφικὸ ἀπόφθεγμα, ὅτι «οἱ αἰῶνες ἀντιγράφουν ἀλλήλους». Τὰ λάθη ἐπαναλαμβάνονται! Οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὅλοι ἴδιοι! Καὶ πράγματι