Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ “Ἡ ζεῦξις τῆς σοφίας μὲ τὴν πολιτικὴ «Ο θέλων νὰ ἐπιδοθῆ στὴν ἐμπρέπουσα ἔρευνα περὶ τοῦ ἀρίστου πολιτεύµα- τος ὀφείλει νὰ καθορίση προτύτερα ποιό εἶδος βίου εἶναι τὸ ἀναζητούμενο. Διό- τι, ἐὰν τοῦτο ἀγνοηθῆ, δὲν θὰ καταστῆ δυνατὸν κατ᾽ ἀνάγκην νὰ καθορισθῆ ποιό εἶναι καὶ τὸ προσαρμοζόµενο πρὸς τὸ αἴτημα αὐτὸ ἄριστο πολίτευμα». (Α- ριστοτέλης, «Πολιτικά» Η 1323 α). Οὐδεὶς ἀμφιβάλλει, θὰ προσθέσω, ὅτι: μετὰ τοὺς κλασσικοὺς χρόνους ὄχι µόνο ἔπαυσε ἡ ἀναζήτησι τοῦ ἀρίστου πολιτεύμα- τος, ἀλλὰ καὶ τὰ εἴδη τοῦ πολιτικοῦ βίου τὰ καθώρισε ὁ κοσμοκρατορικὸς «λό- γος» μὲ ἀρχὴ τὴν Ρώμη καὶ ἀργότερα ὁ δογματικὸς «λόγος» μέχρι τὰ σημερινὰ ἀδιέξοδα. Θὰ ἦταν δυνατὸν νὰ ἐπαναλάβη κανεὶς καὶ σήµερα τὰ πορίσματα ἑνὸς ἄλλου ἐρευνητοῦ τῆς ἀρχαιότητος, τοῦ Πλάτωνος, γιὰ νὰ καταδείξη ὅτι, παρ᾽ ὅλον ὅτι πέρασαν δύο χιλιετίες καὶ τριακόσια ἑβδομήντα χρόνια ἀπὸ ἐκείνη τὴν ἐποχή, ἡ ἀνθρωπότης εὑρίσκεται στὴν ἴδια τραγική, ἀκόμη, θέσι. «Αν --ἔλεγε ὁ Πλάτων (Πολιτεία Ε 473 ἆ-ε) --- δὲν βασιλεύσουν στὶς πόλεις (σήµερα Ξ Κράτη) οἱ φιλό- σοφοι ἢ δὲν φιλοσοφήσουν κατ᾽ αὐθεντικὸν τρόπο γιὰ τοὺς νόμους τῆς δη- µιουργίας αὐτοὶ ποὺ σήµερα διοικοῦν..., δὲν θὰ παύσουν τὰ δεινὰ τόσο τῶν πό- λεὼν ὅσο καὶ αὐτῆς τῆς ἀνθρωπότητος... Αὐτὸ ἄλλωστε --- συνέχιζε --- μ᾽ ἐμπό- διζε ἀπὸ καιρὸ νὰ ἐκθέσω τὶς σκέψεις µου, διότι προέβλεπα ὅτι θὰ δώσουν τὴν ἐντύπωσι μεγάλης παραδοξολογίας. Διότι εἶναι πράγματι λυπηρό, νὰ βλέπουμε ὅ- τι καμμιὰ πόλις δὲν μπορεῖ νὰ εὐτυχήση οὔτε στὸν ἰδιωτικὸ οὔτε στὸν δηµόσιο βίο». Μήπως καὶ σήµερα αὐτὴ ἡ ζητούμενη «εὐτυχία ἰδιωτικοῦ καὶ δημόσιου βίου» ἀπεκτήθη ἀπὸ τοὺς λαούς, παρ᾽ ὅλη τὴν ἔκρηξι τῆς τεχνολογίας τῶν ἕκα- τὸ τελευταίων ἐτῶν; Πῶς ὅμως θὰ ἠδύνατο νὰ φθάσῃ κανεὶς στὴν σύζευξι τῆς ἐ- ξουσίας μὲ τὴν φιλοσοφία [«εἰς τ᾽ αὐτὸν ξυμπέσῃ δύναμίς τε πολιτικὴ καὶ φιλο- σοφία»], Ας ἔλθουμε ὅμως ἐγγύτερα πρὸς τὰ σημερινὰ πράγματα καὶ ἂς προσπαθήσου- με νὰ φαντασθοῦμε ὅτι μὲ κάποιο τρόπο μποροῦσε νὰ ἐπιτευχθῆ ἡ σύζευξι ἐξου- σίας καὶ τοῦ «ὀρθοῦ λόγου», δηλαδὴ τῆς ἑρμηνείας τῶν συμβαινόντων γύρω μας διὰ τῆς ἀναλύσεως τῶν παρελθόντων καὶ τῶν παρόντων διὰ τοῦ λόγου, καὶ τῆς ἐξαγωγῆς πορισμάτων, ὥστε δι᾽ αὐτῶν νὰ καταστῇ δυνατὴ ἡ «πρόβλεψι» τῶν μελλόντων νὰ συμβοῦν. ᾿Εὰν τοῦτο καθίστατο ἐφικτό, τότε θὰ ἔπρεπε νὰ ἀναθε- ωρηθῆ τελείως ὄχι μόνο τὸ δικό μας ἱστορικὸ παρελθὸν ἀλλὰ καὶ ὁλόκληρης τῆς ἀνθρωπότητος᾽ διότι κάθε πρόβλεψι, ποὺ θὰ ἐστηρίζετο σὲ πλαστογραφημέ- νο παρελθόν, δὲν θὰ ἧταν δυνατὸν νὰ ἔχῃ τὶς πρέπουσες προτάσεις γιὰ τὸ παρὸν καὶ τὶς ὀρθὲς προβλέψεις γιὰ τὸ μέλλον. Αὐτὴ ἄλλωστε ἡ τραγικὴ ἀλήθεια ἔχει στηρίξει ἕνα ψευδο-φιλοσοφικὸ ἀπόφθεγμα, ὅτι «οἱ αἰῶνες ἀντιγράφουν ἀλλή- λους». Τὰ λάθη ἐπαναλαμβάνονται! Οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὅλοι ἴδιοι! Καὶ πράγματι