ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
114ΙΟΥΝΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Οι ελληνικές λέξεις "αρχή", "άρχων", "κεφαλή" υπάρχουν παρεφθαρμένες σ' όλες τις γλώσσες — ΓΑΤΣΙΑΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κι ΓΑΤΣΙΑΣ
Οἱ ἑλληνικὲς λέξεις ἀρχή, ἄρχων, κεφαλὴ
ὑπάρχουν παρεφθαρμένες σ᾽ ὅλες τὶς γλῶσσες
ΜΕΡΟΣ Α: Διερεύνησις
Στὰ νεοελληνικὰ ἡ λ. ἀρχὴ ἀποτελεῖται ἀπὸ 4 γράμματα: Α, Β, Χ, Η, ἕνα πνεῦμα
(ψιλὴ) στὴν ἀρχὴ τῆς λέξης κι ἕναν τόνο (ὀξεῖα) στὸ τελευταῖο γράμμα τῆς λέξης.
᾿Ὑποψιάζομαι, ὅτι τὸ Α δὲν εἶναι τυχαῖα τοποθετημένο στὴν ἀρχὴ τῆς λ. «ἀρχή».
᾿Επίσης ἡ θηλυκὴ κατάληξις ἑνικοῦ τῆς λέξεως -Η (Ξ ἥ, αὐτὴ ἡ ὁποία εἶναι ΑΡΧ-),
ποὺ νοιηματοδοτεῖ μιὰ ἀπὸ τὶς πολλὲς ἔννοιες τῆς ρίζας ΑΡΧ-, ἀφαιρουμένη μᾶς ἐ-
πιτρέπει νὰ ἐξετάσουμε αὐτὴ καθ᾽ αὑτὴ τὴν ῥίζα ΑΡΧ-. Κι ἂν ἡ ὑποψία µου, ὅτι τὸ
Α στὴν ἀρχὴ τῆς λ. «ἀρχὴ» εἶναι πρόσθετο, εὐσταθῆ, τότε ἡ ρίζα τῆς λ. περιορίζε-
ται στὰ δύο σύμφωνα ΡΧ, ποὺ θὰ μεταγραφόταν στὰ λατινικὰ ΕΧ. Στὸ μεταξὺ τῶν
δύο συμφώνων χάσμα θὰ μποροῦσε νὰ ἀναπτυχθῆ ἕνα φωνῆεν: ΕἾ Χ [ὅπου τὸ ἔ δη-
λώνει ὁποιοδήποτε φωνῆεν] π.χ. τὸ Ε. "Ετσι βρισκόμαστε μπροστὰ στὴν λατινικὴ
λ. ποὺ νοηματοδοτεῖ τὸν τίτλο τῆς ἀρχῆς τῶν ὑπηκόων ἑνὸς κράτους, δηλαδὴ ἡ λ.
ΒΕΧ (Ξ βασιλεύς). Τὸ ἀχριβὲς ἀντίστοιχο τοῦ λατ. ΕΕΧ εἶναι τὸ µέσο ἑλληνικὸ
“Ρὴξ ἣ “Ρήγας. Ὁ ῥήγας ἐμφανίζει τὸ λεγόμενο ἰωνικὸ Η στὴν ρίζα του «ΡΗΓ.»,
ποὺ εἶναι ταὐτὸ μὲ τὸ λατ. Εἰ τῆς ρίζας ΒΕΟ- (ἀπὸ γεν. ΒΕΟΙ5 τῆς ὀνομ. ΒΕΧ). Τὸ
ἰωνικὸ Η θὰ μποροῦσε νὰ ὁμολογήση μὲ τὸ δωριχὸ Α π.χ. στὴν ἰνδικὴ ἀπόδοση τῆς
ἀντιστοίχου λ. ΚΑΙΑΝ (Ξ βασιλεύς), ποὺ στὴν ἁπλουστευμένη της μορφὴ «Μαχα -
ῥαγιᾶς» εἶναι γνωστὴ σ᾽ ὅλους τοὺς ἕλληνες καὶ σηµαίνει: μάχα Ξ μέγας, ῥαγιᾶς Ξ
ῥήξ, δηλαδὴ μέγας βασιλεύς.
Τί ἄλλο θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι αὐτὸ τὸ δωρικὸ Α ἣ ἰωνικὸ Η ἣ λατινικὸ Ε; Τὸ
λεξικὸ (Ποκόρνυ, σελ. 855) μᾶς λέει, ὅτι θὰ μποροῦσε νὰ εἶναι καὶ 1, ἐφ᾽ ὅσον ΕΙ
στὰ ἀρχαῖα ἰρλανδικὰ εἶναι ὁ ῥὴ(ξ). Θὰ μποροῦσε ὅμως νὰ εἶναι καὶ ΕΙ, ἐφ᾽ ὅσον
ΒΕΙΚς εἶναι στὰ γοτθικὰ ὁ ῥήξ. Υπάρχουν γενικῶς ὅλες οἱ δυνατότητες, ὅπως θὰ
δοῦμε καὶ πιὸ κάτω, «μεταμορφώσεως» αὐτοῦ τοῦ φωνήεντος.
᾿Αναζητώντας ἄλλες μορφὲς τῆς λ. αὐτῆς, ἔχουμε στ᾿ ἀρχαῖα ἰνδικὰ ἐκτὸς ἀπὸ
τὸ ῥάτζαν (ΕΑ1ΙΑΝ.) τῆς σανσκρητικῆς καὶ τὸ ῥάτζ (ΒΑ]-), γνωστὸ στοὺς νεοέλληνες
π.χ. στὴν λ. Μαχαράτζι (- Μαχαραγιᾶς/Μέγας "Ῥήγας). Στὴν ὀνομαστικὴ ἑνικοῦ
Ἡ ἀρχ. ἰνδ. ρίζα ΕΑ]., εἶναι ῥὰτ (ΒΑΤΞ ὁ ρὴξ). Τὸ θηλυχὸ ἀντίστοιχο εἶναι ῥάζνι
(ΒΑΙΝῚ Ξ ἡ βασίλισσα, ἡ ρήγινα, λατ. ΒΕΟΙΝΑ ἀπὸ ρηγίνη τοι: βασιλικὴ σύζυγος)
καὶ τὸ ρῆμα σὲ γ΄ πρ. ἑνικοῦ, δηλ. «βασιλεύει», εἶναι ῥάστι καὶ ῥάτζατι (Ξ ΒΑΦΤΙ,
ΒΑΙΑΤΙ). Τὸ ἐπίθετο βασιλικὸς εἶναι ῥατζγιὰ (ΕΑΙΥΑ), ἀνάλογο τῶν λατ. ΕΕΟΙΟς
[πρβλ. "Ῥήγι-ον] καὶ ἀρχ. ἄνω γερμ. ΒΙΗΗΙ. ᾿Ἡ ἴδια ρίζα ρατζγιὰ ἢ ράτζγια (ΕΑ-
1ΥΑ-) δηλώνει τὴν «κυριαρχία». Στὰ µέσα ἱρλανικὰ ἡ κυριαρχία εἶναι ΕΙΟΕ καὶ στὰ
Υοτθικά ΕΕΙΚΙ. Πράγματι στὰ γερμανικὰ ΕΕΙΟΕ/ῥάιχ, εἶναι τὸ βασίλειο, ἡ (πε)ριο-
χ(ὴ) τοῦ (ὑπε)ρέχίοντος) πάντων ρηγός, τουτέστιν τὸ κράτος. Στὴν ἀβάστα ἐπίσης
ῥάσταρ (ὁ ἡγέτης). Στὰν ἰνδικὰ: ῥάστρι καὶ ῥαστρὰ σημαίνουν τὴν χυριαρχία.