ΣΠΥΡΟΣ ΝΟΝΙΚΑΣ, «Παρα-χαράττειν τὸ νόμισμα» (Δελφικὸς Χρησμὸς) 1. 'Ἡ πρόθεση «παρὰν Ἢ πρόθεση παρὰ μεταξὺ ἄλλων στὶς σύνθετες λέξεις σημαίνει παράβαση, ἐνα- ντιότητα, ὑποκατάσταση. ᾿Εδῶ ἀναφέρομαι σὲ δύο λέξεις τῶν ἡμερῶν µας, ποὺ ἔ- χουν ὡς πρῶτο συνθετικό τους τὴν πρόθεση «παρᾶ» καὶ χρησιμοποιοῦνται εὐρύτα- τα, προχειµένου νὰ χαρακτηρισθοῦν θεσμοί, νοήματα καὶ λειτουργίες - χλειδιὰ τοῦ χοινωνικοπολιτικοῦ καὶ οἰκονομικοῦ µας γίγνεσθαι στὴν εὐτελισμένη τους ἔχφραση: «Παρα-οικονομία» καὶ «παρα-χαράττω»' οἱ σύνθετες αὐτὲς λέξεις προσδίδουν τὴν ἔννοια τῆς εὐτέλειας καὶ τῆς ἀντιστράτευσης στὸ δεύτερο συνθετικὸ τῆς λέξεως. Οἱ λέξεις παρα-οικονοµία καὶ παρα-χαράττειν, ὡς θὰ δείξουμε, συνδέονται ἐ- σωτερικὰ σὲ κάποια περίπτωση. Συγκεκριµένα ἔχει διασωθεῖ ὁ ἑξῆς Δελφιχκὸς Χρησμός: «[]αρα-χαράττειν τὸ νόμισμα». Ὁ ἐν λόγω χρησμὸς παρουσιάζει ἐξαιρε- τικὸ ἐνδιαφέρον καὶ ἐπικαιρότητα, διότι συσχετίζεται μὲ τὸ περίφημο θέµα τῆς πα- ρα-οικονοµίας, ποὺ διατυμπανίζεται στὶς μέρες µας. ἃ. Τὸ Μαντεῖο τῶν Δελφῶν Ἢ ἵδρυση τοῦ Μαντείου τῶν Δελφῶν ἀνάγεται σὲ πολλὲς χιλιετίες π.Χ. Σὺν τῷ χρόνῳ ἐξελίχθηκε σὲ οἰκουμενικῆς σημασίας πολιτιχκὸ χέντρο, ὅπου ἀρχικῶς ἐτιμῶ- ντο ὁ Ζεὺς καὶ ὁ ᾿Απόλλων καὶ ἀργότερα προστέθηκε κι ὁ Διόνυσος. Ο ᾿Απόλλων ἦταν κατ᾽ ἐξοχὴν «μαντικός», ἐνῶ ὁ Διόνυσος ἀργότερα ἔγινε σύμβολο τῆς δη- μιουργικῆς δύναμης. Οἱ Δελφοὶ ἀπέβησαν ἕνα εἶδος διαρκοῦς διαιτητικοῦ δικαστη- ρίου ἀνάμεσα σὲ πολιτεῖες καὶ θαυμαστὸ πολιτικὸ κέντρο μελέτης καὶ χαράξεως ἐ- σωτερικῆς καὶ ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Τὸ Μαντεῖο ταν ἐπανδρωμένο ἀπὸ ἄτομα (ἱερεῖς) ἐξαιρετικῶν φυσικῶν προσόντων καὶ γνώσεων μὲ ἐχτεταμένη δικτύωση πληροφοριῶν, ὥστε νὰ εἶναι σὲ θέση νὰ γνωρίζουν τὴν πολιτικὴ κατάσταση καὶ τοὺς ὅρους ζωῆς ὄχι µόνον τῶν πόλεων καὶ τῶν πολιτῶν τοῦ "Ἑλλαδικοῦ χώρου ἀλ- λὰ καὶ μακρυνῶν λαῶν. Στὴ διαδικασία χρησμοδοτήσεως ἐπὶ ἐρωτήσεων ποὺ ἐτίθε- ντο στὸ Μαντεῖο λειτουργοῦσαν οἱ ἱέρειες, οἱ ὁποῖες ἐκφράζονταν «σιβυλλικὰ» ἐπὶ τοῦ θέματος καὶ ἀκολούθως τὸ ἐπιστημονιχκὸ ἱερατεῖο διαµόρφωνε τὸν «χρησμό». Οἱ χρησμοί, ὡς ἐργαλεῖο προβλέψεως καὶ ἀσκήσεως πολιτικῆς, ἀπέβησαν ἐξαι- ρετικὰ χρήσιμοι στὴν ἀρχαιότητα καὶ πολὺ βοήθησαν τὶς πόλεις καὶ τοὺς πολίτες στὸ πολιτικὸ γίγνεσθαι, μιᾶς καὶ ἔφεραν τὴν σφραγίδα τῆς ἔλλογης προβλέψεως τῶν μελλόντων βάσει τῆς ἐπιστημονικῆς ἀναλύσεως τῶν παρόντων καὶ τῶν παρελ- θόντων. Καὶ βέβαια συχνὰ οἱ χρησμοὶ διαμορφώνονταν σὲ συνεννόηση μὲ τὴν πολι- τωο) ἡγεσία, προκειμένου νὰ προχύψει ὁ ὀρθὸς πολιτικὸς λόγος ὄχι µέσα ἀπὸ ἀντι- παλότητες ἀλλὰ συναινετικὰ --ἂς θυμηθοῦμε τὸν Θεμιστοκλή μὲ τὰ «ξύλινα τεί- χη». Τὸ σύστημα στὴν πανάρχαια περίοδο ἀλλὰ καὶ στὴν προκλασσικὴ πρέπει νὰ θεωρηθεῖ ὅτι λειτούργησε μὲ ἄκρα ἐπιτυχία, ἀπὸ ὅ,τι γνωρίζουμε ἱστορικῶς.