ΟΝΟΜΑΤΑ ΝΑΙ ΡΙΗΜΑΤΛ Ποιητὲς-σταυραετοὶ καὶ ποιητὲς-στρουθία "Εχω συνηθίσει μὲ τὴν ποίηση τοῦ Διονυσίου Σολωμοῦ (ὁ χαρακτηρισμὸς «ἐθνικὸς ποιητὴς» μοῦ φαίνεται αἰτιολογημένος), τοῦ Κωνσταντίνου Καβάφη (κάθε ποίημά του ἡταν φιλολογικὸ γεγονός), τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ («Ὁ δωδεκάλογος τοῦ γύφτου» ἀποτελεῖ σύνθεση ποίησης καὶ φιλοσοφικῆς θεώρησης τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου καὶ τῆς 'Ελλάδας), τοῦ "Αγγελου Σικελιανοῦ (μὲ τὶς «βροντερὲς σάλπιγγές» της), τοῦ Κώστα Βάρναλη («Τὸ φῶς ποὺ καίει» -- ̓φλογερὰ ὀνόματα καὶ ρήματα)... Ὅλοι ἔβλεπαν τὸν κόσμο ἀπὸ τὰ ὕψη (ποιητὲς-σταυραετοί), καὶ ἀπὸ τὰ ἔργα τους δὲν μπορῶ νὰ βγάλω ἔξω οὔτε μιὰ λέξη! ̓Εγνώρισα καὶ τὴν ποίηση τοῦ Νικηφόρου Βρεττάκου, ἀλλὰ δὲν αἰσθάνθηκα συγκίνηση. 'Ὑπάρχει εὐμενὴς κριτικὴ τοῦ ἔργου του (ἔκδοση «Διογένη», 1976). Γράφουν πολλοὶ πάρα πολλὰ θετικἀ πράγματα. 'Ο Τάσος Βουρνᾶς μιλάει γιὰ «ποίηση τῆς αἰσιοδοξίας», ἐνῶ ὁ Κώστας Κουλουφάκος (ἰδιοκτήτης τοῦ «Διογένη)) διαπιστώνει ἀπαισιοδοξία. Οἱ ἐπισημάνσεις μου αὐτὲς δὲν ἀποτελοῦν ἀκόμη ἀξιολόγηση δική μου. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ Νικηφόρος Βρεττάκος ἔγινε μέλος τῆς ̓Ακαδημίας ̓Αθηνῶν. Τώρα οἱ ἀπαιτήσεις μου ἀπέναντι στὸ ἔργο του εἶναι μεγαλύτερες. Τὸν χειμῶνα τοῦ 90-9ἱ ὁ ποιητὴς ἐμίλησε στὸν «Παρνασσὸ) γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴ δημιουργία του, ἀπήγγειλε φυσικὰ καὶ ποιήματά του. λπιζα νὰ ἀκούσω κάτι τὸ ἰδιαίτερο. Ἢ διπλανή μου σεβάσμια κυρία χειροκροτοῦσε ὁλοένα, κάποτε μάλιστα ἐφώναζε: «μπράβο!» ̓Εγὼ δὲν ἐντυπωσιάστηκα ποσῶς (εἶμαι ὀπτικὸς καὶ ὄχι ἀκουστικὸς τύπος), κατέφυγα λοιπὸν στὰ γραπτὰ ποιήματα, γιὰ νὰ διαπιστώσω τὸ μέτρο τῶν ἰδεῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς μορφῆς τους: «Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, Μαρία,/ πόσο εἶναι ἡ νύχτα τούτη κρύα.../ Χίλιες φορὲς ἀπόψε ἐκλήθη,/ μὰ δὲν ἀκούει. Κάπου κοιμήθη» (« ̓Η προσευχὴ τῶν ἀστέγων)). ἝΑλλο ποίημα ἀρχίζει: «Δὲν εἶναι πιὰ τὸ πολυβόλο ποὺ θὰ κρίνει τὴ λευτεριά./ Δὲν εἶναι πιὰ οἱ βασανιστὲς ποὺ θὰ μᾶς καταλύσουν./ Δὲν θὰ εἶναι κεῖνος ποὺ θὰ βγεῖ νὰ σ ̓ ἄντιμετωπίσει,/ παιδὶ τοῦ ἀγέρα μὲ τὴ φυσαρμόνικα!»/ («Τὸ παιδὶ μὲ τὴ φυσαρμόνικα»). Τὰ ποιήματα αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέση μὲ τὴν κλαγγὴ τῶν ἀετῶν, ἀλλὰ μὲ τὸ τσίου-τσίου τῶν στρουθίων, ποὺ δὲν προκαλοῦν οὔτε ἐνθουσιασμὸ οὔτε συμπάθεια (καὶ ἀντιπάθεια), εἶναι ὅμως βολικὰ γιὰ τὸ πολιτικό, ἀλλὰ καὶ τὸ πνευματικὸ κατεστημένο. Τὰ «προσόντα» αὐτὰ ὁδήγησαν τὸν ποιητὴ τῆς παρακμῆς ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔφτασαν οἱ μεγάλοι μας ποιητές. Σκάνδαλο στὸν χῶρο τῆς Γλωσσολογίας Τὸ πνευματικὸ κέντρο Μωραΐτη ( ̓ Αθήνα, Σίνα 46) σεμνύνεται γιὰ τὶς ποικίλες δραστηριότητές του: ̓Εκθέσεις, ̓Ομιλίες, ̓Εργαστήρια. ̓Ενδιαφέρθηκα γιὰ ἕνα κύκλον ὁμιλιῶν μὲ γενικὸν τίτλο «Νέες ὄψεις τοῦ Γλωσσικοῦ Προβλήματος», μπόρεσα ὅμως νὰ ἀκούσω δύο ὁμιλίες τοῦ καθηγητοῦ ̓Αλέξη Δημαρᾶ: «/94-/1991: ̓Απὸ τὴν Κρατική στὴ Σχολικὴ Γραμματική» (7/3/91) καὶ «Σὲ τί δὲν ἀπαντᾶ ἡ Σχολική Γραμματική» (14/32/91). “Ὁ κ. Δημαρᾶς ἐθεώρησε ἀπαραίτητο νὰ δηλώση, ὅτι δὲν ἔχει πολλὲς σχέσεις μὲ τὴ Γλωσσολογία... 'Η πρώτη ὁμιλία ἀφιερώθηκε στὸ ἱστορικὸ τῆς συγγραφῆς τῆς Γραμματικῆς ἀπὸ τὸν Τριανταφυλλίδη καὶ τοὺς συνεργάτες του (γνωστὰ πράγματα, καμμιὰ «νέα ὄψη»). Συνεκράτησα πάντως κάποιες ἰδέες: «Σήμερα δὲν ἀπειλούμεθα ἀπὸ τὴν καθαρεύουσα» (συμφωνῶ ἀπολύτως), «Μετὰ τὸ 194] δὲν ὑπῆρξε ἄλλη αὐθεντία στὴ Γλωσσολογία μας». Ἕνας ἀκροατὴς ἀμφισβήτησε τὴν ὀρθότητα τῆς ἄποψης αὐτῆς, καὶ ὁ ὁμιλητὴς τὸν εὖχαρίστησε, λέγοντας: «Μοῦ δίνετε τὴν εὐκαιρία νὰ ἐπανορθώσω τὴ διατύπωσή μου». ̓Ακολούθησε ἀσαφὴς ἐξήγηση, ὅπως συνηθίζεται σὲ παρόμοιες περιπτώσεις. Κατὰ τὴ δεύτερη ὁμιλία του ὁ καθηγητὴς ̓ Αλέξης Δημαρᾶς διένειμε στὸν κόσμο φῶτοτυπημένες ἐπιστολὲς ἀπὸ τὸν Τύπο, ποὺ περιεῖχαν «λόγιες ἀποστροφὲς («Κύριε διευθυντᾶ») καὶ ἄλλες «ἐνταγμένες στὴ Γραμματικἠ» («Κύριε διευθυντή»). ̓Αναφέρθηκαν ἀκόμη καὶ ἄλλα ἐπουσιώδη πραγματάκια, οὐσιαστικὴ κριτικἠ ὅμως τῆς Γραμματικῆς δὲν ᾱκούστηκε. ὌἜγιναν παρατηρήσεις ἐκ μέρους τῶν παρισταμένων, ἕνας ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἄρχισε νὰ μιλάει γιὰ «κάποια σοβαρὰ θεωρητικὰ λάθη τῆς Γραμματικῆς», ἀλλὰ ὁ καθηγητὴς ̓Αλέξης Δημαρᾶς δὲν τὸν ἄφησε νὰ ἀναπτύξη τὴν ἄποψή του: «Ας πάρουν τὸν λόγο καὶ ἄλλοι» --εἶπε. 'Ο ἀκροατὴς ἐπέμεινε: «Δὲν μοῦ χρειάζονται περισσότερα ἀπὸ δυὸτρία λεπτά, νὰ ὁλοκληρώσω τὴ σκέψη μου πάνω στὸ θέμα τῆς δοτικῆς πτώσης, ποὺ ἀπο-