ΟΝΟΜΑΤΑ ΝΑΙ ΡΙΗΜΑΤΛ Ποιητὲς-σταυραετοὶ καὶ ποιητὲς-στρουθία "Εχω συνηθίσει μὲ τὴν ποίηση τοῦ Διονυσίου Σολωμοῦ (ὁ χαρακτηρισμὸς «ἐθνικὸς ποιητὴς» μοῦ φαίνεται αἰτιολογημένος), τοῦ Κωνσταντίνου Καβάφη (κάθε ποίημά του ἡ- ταν φιλολογικὸ γεγονός), τοῦ Κωστῆ Παλαμᾶ («Ὁ δωδεκάλογος τοῦ γύφτου» ἀποτελεῖ σύνθεση ποίησης καὶ φιλοσοφικῆς θεώρησης τῆς ἱστορίας τοῦ κόσμου καὶ τῆς 'Ελλά- δας), τοῦ "Αγγελου Σικελιανοῦ (μὲ τὶς «βροντερὲς σάλπιγγές» της), τοῦ Κώστα Βάρναλη («Τὸ φῶς ποὺ καίει» --᾿φλογερὰ ὀνόματα καὶ ρήματα)... Ὅλοι ἔβλεπαν τὸν κόσµο ἀπὸ τὰ ὕψη (ποιητὲς-σταυραετοί), καὶ ἀπὸ τὰ ἔργα τους δὲν μπορῶ νὰ βγάλω ἔξω οὔτε μιὰ λέξη! ᾿Εγνώρισα καὶ τὴν ποίηση τοῦ Νικηφόρου Βρεττάκου, ἀλλὰ δὲν αἰσθάνθηκα συγκίνη- ση. 'Ὑπάρχει εὐμενὴς κριτικὴ τοῦ ἔργου του (ἔκδοση «Διογένη», 1976). Γράφουν πολλοὶ πάρα πολλὰ θετικἀ πράγματα. 'Ο Τάσος Βουρνᾶς μιλάει γιὰ «ποίηση τῆς αἰσιοδοξίας», ἐ- νῶ ὁ Κώστας Κουλουφάκος (ἰδιοκτήτης τοῦ «Διογένη)) διαπιστώνει ἀπαισιοδοξία. Οἱ ἐ- πισηµάνσεις µου αὐτὲς δὲν ἀποτελοῦν ἀκόμη ἀξιολόγηση δική µου. Ἐν τῷ μεταξὺ ὁ Νι- κηφόρος Βρεττάκος ἔγινε µέλος τῆς ᾿Ακαδηµίας ᾿Αθηνῶν. Τώρα οἱ ἀπαιτήσεις µου ἀπέ- ναντι στὸ ἔργο του εἶναι μεγαλύτερες. Τὸν χειμῶνα τοῦ 90-9ἱ ὁ ποιητὴς ἐμίλησε στὸν «Παρνασσὸ) γιὰ τὴ ζωὴ καὶ τὴ δη- µιουργία του, ἀπήγγειλε φυσικὰ καὶ ποιήματά του. λπιζα νὰ ἀκούσω κάτι τὸ ἰδιαίτερο. Ἢ διπλανή µου σεβάσμια κυρία χειροκροτοῦσε ὁλοένα, κάποτε μάλιστα ἐφώναζε: «µπρά- βο!» ᾿Εγὼ δὲν ἐντυπωσιάστηκα ποσῶς (εἶμαι ὀπτικὸς καὶ ὄχι ἀκουστικὸς τύπος), κατέφυ- γα λοιπὸν στὰ γραπτὰ ποιήματα, γιὰ νὰ διαπιστώσω τὸ μέτρο τῶν ἰδεῶν, ἀλλὰ καὶ τῆς μορφῆς τους: «Μητέρα τοῦ Χριστοῦ, Μαρία,/ πόσο εἶναι ἡ νύχτα τούτη κρύα.../ Χίλιες φορὲς ἀπόψε ἐκλήθη,/ μὰ δὲν ἀκούει. Κάπου κοιµήθη» («᾿Η προσευχὴ τῶν ἀστέγων)). ἝΑλλο ποίημα ἀρχίζει: «Δὲν εἶναι πιὰ τὸ πολυβόλο ποὺ θὰ κρίνει τὴ λευτεριά./ Δὲν εἶναι πιὰ οἱ βασανιστὲς ποὺ θὰ μᾶς καταλύσουν./ Δὲν θὰ εἶναι κεῖνος ποὺ θὰ βγεῖ νὰ σ᾽ ἄντιμε- τωπίσει,/ παιδὶ τοῦ ἀγέρα μὲ τὴ φυσαρμόνικα!»/ («Τὸ παιδὶ μὲ τὴ φυσαρμόνικα»). Τὰ ποιήματα αὐτὰ δὲν ἔχουν σχέση μὲ τὴν κλαγγὴ τῶν ἀετῶν, ἀλλὰ μὲ τὸ τσίου-τσίου τῶν στρουθίων, ποὺ δὲν προκαλοῦν οὔτε ἐνθουσιασμὸ οὔτε συμπάθεια (καὶ ἀντιπάθεια), εἶναι ὅμως βολικὰ γιὰ τὸ πολιτικό, ἀλλὰ καὶ τὸ πνευματικὸ κατεστημένο. Τὰ «προσόντα» αὐτὰ ὁδήγησαν τὸν ποιητὴ τῆς παρακμῆς ἐκεῖ, ὅπου δὲν ἔφτασαν οἱ μεγάλοι µας ποιητές. Σκάνδαλο στὸν χῶρο τῆς Γλωσσολογίας Τὸ πνευματικὸ κέντρο Μωραΐτη (᾿ Αθήνα, Σίνα 46) σεμνύνεται γιὰ τὶς ποικίλες δρα- στηριότητές του: ᾿Εκθέσεις, ᾿Οµιλίες, ᾿Εργαστήρια. ᾿Ενδιαφέρθηκα γιὰ ἕνα κύκλον ὁμι- λιῶν μὲ γενικὸν τίτλο «Νέες ὄψεις τοῦ Γλωσσικοῦ Προβλήματος», μπόρεσα ὅμως νὰ ἀκού- σω δύο ὁμιλίες τοῦ καθηγητοῦ ᾽Αλέξη Δημαρᾶ: «/94-/1991: ᾿Απὸ τὴν Κρατική στὴ Σχο- λικὴ Γραμματική» (7/3/91) καὶ «Σὲ τί δὲν ἀπαντᾶ ἡ Σχολική Γραμματική» (14/32/91). “Ὁ κ. Δημαρᾶς ἐθεώρησε ἀπαραίτητο νὰ δηλώση, ὅτι δὲν ἔχει πολλὲς σχέσεις μὲ τὴ Γλωσ- σολογία... 'Η πρώτη ὁμιλία ἀφιερώθηκε στὸ ἱστορικὸ τῆς συγγραφῆς τῆς Γραμματικῆς ἀπὸ τὸν Τριανταφυλλίδη καὶ τοὺς συνεργάτες του (γνωστὰ πράγματα, καμμιὰ «νέα ὄψη»). Συνεκράτησα πάντως κάποιες ἰδέες: «Σήµερα δὲν ἀπειλούμεθα ἀπὸ τὴν καθαρεύουσα» (συμφωνῶ ἀπολύτως), «Μετὰ τὸ 194] δὲν ὑπῆρξε ἄλλη αὐθεντία στὴ Γλωσσολογία µας». Ἕνας ἀκροατὴς ἀμφισβήτησε τὴν ὀρθότητα τῆς ἄποψης αὐτῆς, καὶ ὁ ὁμιλητὴς τὸν εὖχα- ρίστησε, λέγοντας: «Μοῦ δίνετε τὴν εὐκαιρία νὰ ἐπανορθώσω τὴ διατύπωσή µου». ᾿Ακο- λούθησε ἀσαφὴς ἐξήγηση, ὅπως συνηθίζεται σὲ παρόμοιες περιπτώσεις. Κατὰ τὴ δεύτερη ὁμιλία του ὁ καθηγητὴς ᾽ Αλέξης Δημαρᾶς διένειμε στὸν κόσµο φῶ- τοτυπηµένες ἐπιστολὲς ἀπὸ τὸν Τύπο, ποὺ περιεῖχαν «λόγιες ἀποστροφὲς («Κύριε διευ- θυντᾶ») καὶ ἄλλες «ἐνταγμένες στὴ Γραμματικἠ» («Κύριε διευθυντή»). ᾿Αναφέρθηκαν ἀκό- µη καὶ ἄλλα ἐπουσιώδη πραγματάκια, οὐσιαστικὴ κριτικἠ ὅμως τῆς Γραμματικῆς δὲν ᾱ- κούστηκε. ὌἜγιναν παρατηρήσεις ἐκ μέρους τῶν παρισταμένων, ἕνας ἀπὸ τοὺς ὁποίους ἄρχισε νὰ μιλάει γιὰ «κάποια σοβαρὰ θεωρητικὰ λάθη τῆς Γραμματικῆς», ἀλλὰ ὁ καθη- γητὴς ᾽Αλέξης Δημαρᾶς δὲν τὸν ἄφησε νὰ ἀναπτύξη τὴν ἄποψή του: «Ας πάρουν τὸν λό- γο καὶ ἄλλοι» --εἶπε. 'Ο ἀκροατὴς ἐπέμεινε: «Δὲν μοῦ χρειάζονται περισσότερα ἀπὸ δυὸ- τρία λεπτά, νὰ ὁλοκληρώσω τὴ σκέψη µου πάνω στὸ θέµα τῆς δοτικῆς πτώσης, ποὺ ἀπο-