ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
116-117ΑΥΓ. - ΣΕΠΤ. 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Δικαιοσύνη και Δίκη — ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ, ΗΛΙΑΣ
Κείμενο φύλλου
Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ
ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΔΙΚΗ
Ἢ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας ἑνὸς νέου θεσμοῦ
«Σόλων δὲ τοῖς πράγμασι τοὺς νόμους. μᾶλλον, ἢ τὰ πράγματα τοῖς νόμοις προσαρμόζων...»
1. Εἶναι ἀναγκαῖο, νὰ ἐξετασθῆ ἐκ νέου ἡ σχέσι τοῦ ἐμφανιζόμενου σήμερα ὡς
«Δικαίου», ποὺ τὸ ἀποτελοῦν «κανόνες» διὰ τῶν ὁποίων ρυθμίζονται ὑποχρεωτικῶς
οἱ σχέσεις τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὴν κοινωνικὴ συμβίωσι καὶ τῆς «Δίκης» ἢ
τῆς ἀρχῆς τοῦ «κοινοῦ συμφέροντος», ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη στὰ πανάρχαια χρόνια
ἀκολουθώντας βῆμα πρὸς βῆμα τὴν ἀνθρώπινη πορεία πρὸς τὸν «λόγον» καὶ
τὸν «πολιτισμόν», ἀλλὰ ἔχει ἐξαφανισθῆ ἀπό τὸν σημερινὸ κόσμο. Εἶναι φανερό,
ὅτι ἡ ὡς ἄνω ρῆσι τοῦ Πλουτάρχου γιὰ τὴν θέσι τοῦ Σόλωνος θὰ ἔπρεπε νὰ
δοθῆ κατὰ ἀπόλυτο τρόπο, παραλειπομένου τοῦ «μᾶλλον». Αὐτὸ τὸ «μᾶλλον» δύναται
νὰ δικαιολογηθῆ μόνο, ἂν ἀποδεχθοῦμε ὅτι: ὁ Πλούταρχος ἔζησε κατὰ τὴν
περίοδο τοῦ «Αὐτοκρατορικοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου» καὶ τῆς ἀντιλήψεως τῶν «ἐλέῳ
θεοῦ ἢ θεῶν» ἡγεμόνων ἢ βασιλέων, ποὺ καὶ μέχρι σήμερα συνεχίζει μὲ πολλὲς
νέες μορφὲς νὰ ἐμφανίζεται, ἀλλὰ ποὺ στὴν οὐσία παραμένει ἡ ἴδια ὡς «Κῶδιξ
̓Εντολῶν καὶ Ρυθμίσεων» τῶν πάσης μορφῆς ἐξουσιαστῶν, ποὺ πρὸς παραπλάνησιν
τῶν λαῶν παρουσιάζετο καὶ παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν μορφὴ τοῦ «Δικαίου».
2. ̓Ετόνισα τὴν λέξι «παραπλάνησιν», διότι ἡ ἔννοια τῆς Δίκης προῆλθε ἐκ τῆς
«Θέμιδος», ἡ δὲ «Θέμις», ὅπως ἄλλοτε ἔγραψα («Δαυλός», τεῦχος [0] / 1990), εἶναι
συνδεδεμένη μὲ τὴν αἰδώ, δηλαδὴ τὴν φυσικὴ συστολή, ἡ ὁποία καὶ προκαλεῖ ἐρύθημα
στὶς παρειὲς τοῦ ἀνθρώπου, ὅταν αἰσθάνεται αἰσχύνη γιὰ τὶς πράξεις
του.
ἪΗ δόκιμη ἑρμηνεία θέλει, ἡ λέξι «Θέμις» νὰ ἔχη τὴν ἴδια ρίζα ΘΕ- μὲ τὸ ρῆμα
«τίθημι». ἩἩ δική μου ἐρμηνεία (ἴδε «Ἱστορία Γενέσεως τῆς ̓Ελληνικῆς
Γλώσσας», ἐκδόσεις «Δαυλοῦ», [99], σελ. 55), ἀναλύουσα τὸ περιεχόμενο τῶν
γραμμάτων τῆς λέξεως «Θέμις», δίδει τὴν ἔννοια ὅτι: ὡς ἀρκτικὸ τὸ γράμμα «Θ»
ὁδηγεῖ στὸν ἄ-νθρωπο, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖ, ἐξετάζει (0-εἄται, θ-εωρεῖ) καὶ ἀμέσως
μετὰ διὰ τοῦ «Ε» ἐ-λαύνει (ὠθεῖ). Τὸ τρίτο γράμμα «Μ» ἀποτελεῖ τὸ προελθὸν
ἔκ τῆς μ-ητρὸς τοῦ ἀνθρώπου στοιχεῖο τῆς μ-αθήσεως, μ-νήμης (ὁμιλία
-ὂνόματα
πραγμάτων -- ἑρμηνεία περιβάλλοντος
- λόγος). Αὐτή, τώρα, ἡ κατὰ φύσιν
κίνησι τοῦ ἀνθρώπου κατευθύνεται, ὅπως δηλώνει τὸ τέταρτο γράμμα «Ὁ (ῥῆμα
{-θύνω). πρὸς πᾶσαν διεύθυνσιν καὶ πρὸς πᾶσαν μορφὴν ζωῆς, ὅπως καὶ τὸ
γράμμα «Σ» μᾶς ἑρμηνεύει τὴν παλίνδρομη κίνησι ἀλλὰ καὶ τὰ σ-ημεῖα ἢ σ-ήματα.
Πρέπει νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐδῶ, ὅτι ἡ φύσι δίδοντας στὸ ἀνθρώπινο «θῆλυ» τὸ
χρέος ὄχι μόνο τῆς πρώτης διατροφῆς, προστασίας ἀλλὰ καὶ τῆς μα-θήσεως τοῦ
νέου ἀνθρώπου, τὸ κατέστησε ταυτοχρόνως ἱκανό, λόγω τῆς φυσικῆς ντροπαλό-