Η.Λ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΚΑΙ ΔΙΚΗ Ἢ ἀνάγκη τῆς δημιουργίας ἑνὸς νέου θεσμοῦ «Σόλων δὲ τοῖς πράγμασι τοὺς νόμους. μᾶλλον, ἢ τὰ πράγματα τοῖς νόμοις προσαρμόζων...» 1. Εἶναι ἀναγκαῖο, νὰ ἐξετασθῆ ἐκ νέου ἡ σχέσι τοῦ ἐμφανιζόμενου σήμερα ὡς «Δικαίου», ποὺ τὸ ἀποτελοῦν «κανόνες» διὰ τῶν ὁποίων ρυθμίζονται ὑποχρεωτι- κῶς οἱ σχέσεις τῶν ἀνθρώπων κατὰ τὴν κοινωνικὴ συμβίωσι καὶ τῆς «Δίκης» ἢ τῆς ἀρχῆς τοῦ «κοινοῦ συμφέροντος», ἡ ὁποία ἐσχηματίσθη στὰ πανάρχαια χρό- νια ἀκολουθώντας βῆμα πρὸς βῆμα τὴν ἀνθρώπινη πορεία πρὸς τὸν «λόγον» καὶ τὸν «πολιτισμόν», ἀλλὰ ἔχει ἐξαφανισθῆ ἀπό τὸν σημερινὸ κόσμο. Εἶναι φανε- ρό, ὅτι ἡ ὡς ἄνω ρῆσι τοῦ Πλουτάρχου γιὰ τὴν θέσι τοῦ Σόλωνος θὰ ἔπρεπε νὰ δοθῆ κατὰ ἀπόλυτο τρόπο, παραλειπομένου τοῦ «μᾶλλον». Αὐτὸ τὸ «μᾶλλον» δύ- ναται νὰ δικαιολογηθῆ μόνο, ἂν ἀποδεχθοῦμε ὅτι: ὁ Πλούταρχος ἔζησε κατὰ τὴν περίοδο τοῦ «Αὐτοκρατορικοῦ Ρωμαϊκοῦ Δικαίου» καὶ τῆς ἀντιλήψεως τῶν «ἐλ- έῳ θεοῦ ἢ θεῶν» ἡγεμόνων ἢ βασιλέων, ποὺ καὶ μέχρι σήµερα συνεχίζει μὲ πολ- λὲς νέες μορφὲς νὰ ἐμφανίζεται, ἀλλὰ ποὺ στὴν οὐσία παραμένει ἡ ἴδια ὡς «Κῶ- διξ ᾿Εντολῶν καὶ Ρυθμίσεων» τῶν πάσης μορφῆς ἐξουσιαστῶν, ποὺ πρὸς παρα- πλάνησιν τῶν λαῶν παρουσιάζετο καὶ παρουσιάζεται ὑπὸ τὴν μορφὴ τοῦ «Δι- καίου». 2. ᾿Ετόνισα τὴν λέξι «παραπλάνησιν», διότι ἡ ἔννοια τῆς Δίκης προῆλθε ἐκ τῆς «Θέμιδος», ἡ δὲ «Θέμις», ὅπως ἄλλοτε ἔγραψα («Δαυλός», τεῦχος [0] / 1990), εἶναι συνδεδεμένη μὲ τὴν αἰδώ, δηλαδὴ τὴν φυσικὴ συστολή, ἡ ὁποία καὶ προκαλεῖ ἐ- ρύθημα στὶς παρειὲς τοῦ ἀνθρώπου, ὅταν αἰσθάνεται αἰσχύνη γιὰ τὶς πράξεις του. ἪΗ δόκιµη ἑρμηνεία θέλει, ἡ λέξι «Θέμις» νὰ ἔχη τὴν ἴδια ρίζα ΘΕ- μὲ τὸ ρῆ- μα «τίθημι». ἩἩ δική µου ἐρμηνεία (ἴδε «Ἱστορία Γενέσεως τῆς ᾿Ελληνικῆς Γλώσσας», ἐκδόσεις «Δαυλοῦ», [99], σελ. 55), ἀναλύουσα τὸ περιεχόµενο τῶν γραμμάτων τῆς λέξεως «Θέμις», δίδει τὴν ἔννοια ὅτι: ὡς ἀρκτικὸ τὸ γράμμα «Θ» ὁδηγεῖ στὸν ἄ-νθρωπο, ὁ ὁποῖος παρατηρεῖ, ἐξετάζει (0-εἄται, θ-εωρεῖ) καὶ ἀμέ- σως μετὰ διὰ τοῦ «Ε» ἐ-λαύνει (ὠθεῖ). Τὸ τρίτο γράμμα «Μ» ἀποτελεῖ τὸ προελ- θὸν ἔκ τῆς μ-ητρὸς τοῦ ἀνθρώπου στοιχεῖο τῆς µ-αθήσεως, µ-νήμης (ὁμιλία -ὂ- νόµατα πραγμάτων -- ἑρμηνεία περιβάλλοντος - λόγος). Αὐτή, τώρα, ἡ κατὰ φύ- σιν κίνησι τοῦ ἀνθρώπου κατευθύνεται, ὅπως δηλώνει τὸ τέταρτο γράμμα «Ὁ (ῥῆ- μα {-θύνω). πρὸς πᾶσαν διεύθυνσιν καὶ πρὸς πᾶσαν μορφὴν ζωῆς, ὅπως καὶ τὸ γράμμα «Σ» μᾶς ἑρμηνεύει τὴν παλίνδρομη κίνησι ἀλλὰ καὶ τὰ σ-ημεῖα ἢ σ-ήμα- τα. Πρέπει νὰ ἐπαναλάβω καὶ ἐδῶ, ὅτι ἡ φύσι δίδοντας στὸ ἀνθρώπινο «θῆλυ» τὸ χρέος ὄχι µόνο τῆς πρώτης διατροφῆς, προστασίας ἀλλὰ καὶ τῆς µα-θήσεως τοῦ νέου ἀνθρώπου, τὸ κατέστησε ταυτοχρόνως ἱκανό, λόγω τῆς φυσικῆς ντροπαλό-