ΒΙΚΤΩΡ ΑΝΤΖΕΛ3Σ ΝΑΡΚΩΤΙΚΑ 1. -- Οἱ ψυχοτρόπες οὐσίες διὰ μέσου τῆς ἱστορίας Ας κάνουµε µία μικρὴ ἱστορικὴ ἀναδρομὴ γιὰ τὶς γνωστότερες ἀπὸ τὶς ψυχο- τρόπες οὐσίες ποὺ ὑπάρχουν καὶ σήµερα. Κατ᾽ ἀρχὰς τὸ ὄπιο, ποὺ παράγεται ᾱ- πὸ τὸ φυτὸ Ράρανετ ΦοπιπΙ{εγµπι (μήκων ἡ ὑπνοφόρος) τοῦ ὁποίου κάψες (κώδια) ἔχουν βρεθεῖ σὲ παλαιολιθικοὺς οἰκισμοὺς τῆς Κεντρικῆς Εὐρώπης ποὺ χρονο- λογοῦνται ἀπὸ τὸ 4.000 π.Χ. Η μήκων εἶναι ἐνδημικὸ φυτὸ τῆς Δυτικῆς ᾿Ασίας καὶ τῆς Νοτιοανατολικῆς Εὐρώπης. 'Η προέλευσή της ἀπὸ τὴν Μικρὰ ᾿Ασία καθιστᾶ σχεδὸν βέβαιο, ὅτι ἦταν γνωστὴ στοὺς Ἕλληνες, ποὺ θὰ ἐγνώριζαν χω- ρὶς ἀμφιβολία τὶς φαρμακολογικές της ἰδιότητες. Οἱ ἰατρικὲς ἐφαρμογὲς τῆς µή- κῶνος τῆς ὑπνοφόρου ἀναφέρονται ἀπὸ τὸν Θεόφραστο, τὸν Διοσκουρίδη., τὸν Πλίνιο, τὸν φιλόσοφο Διαγόρα τῆς Μήλου τὸν 5ο π.Χ. αἰῶνα, καθὼς καὶ ἀπὸ τὸν ᾿Ιπποκράτη, ὁ ὁποῖος μαζὶ μὲ τὶς θεραπευτικὲς ἰδιότητες τὶς ὁποῖες ἀνεγνώριζε στὸ ὄπιο συνιστοῦσε παράλληλα τὴν ἀποφυγή του. Εἶναι γνωστή ἐξάλλου (τὸ ὄ- πιο σὲ μίγματα χρησιμοποιεῖται καὶ ὡς δηλητήριο) ἡ δυνατότητα ἐπιλογῆς ποὺ ἐδόθη στὸ Σωκράτη ἀνάμεσα σὲ ὄπιο καὶ κώνειο. 'Ο ᾿Ανδρόµαχος, Ἓλληνας γιατρὸς στὴν αὐλὴ τοῦ Νέρωνα, ἐπινοεῖ τὴν «θηριακή», σκεύασμα ἀποτελούμενο ἀπὸ ἑβδομήντα περίπου βότανα, μεταξὺ τῶν ὁποίων πρωταρχικἡ θέση ἔχει τὸ ὄ- πιο. Η θηριακἠ ἀποτέλεσε δημοφιλέστατο φάρμακο κατὰ τὴ διάρκεια τῶν Βυ- ζαντινῶν χρόνων καὶ τῆς ᾿ Αναγέννησης. Στὴ θηριακὴ (θεριακὴ) ὀφείλεται ἡ λέ- ξη «θεργιακλῆς», ποὺ ὑποδηλώνει ἐξάρτηση ἀπὸ ὄπιο καὶ κατὰ συνεκδοχἠ κάθε εἴδους ἰσχυρὴ ἐξάρτηση. (Μ. Μαρσέλος, «Ναρκωτικά»). ᾿ Απὸ τὸν 7ο μ.Χ; αἰῶνα τὸ ὄπιο μεταφέρεται ἀπὸ τοὺς ΄Αραβες στὴν Εὐρώπη. ᾿Απὸ τοὺς ἰδίους µεταφέ- ρεται ἐπίσης πρὸς ἀνατολάς, στὴν ᾿Ϊνδία καὶ τὴν Κίνα. Στὴν Κίνα ἔφθασε ἐποχὴ ποὺ τὸ 13 τῶν κατοίκων ἔκανε χρήση ὀπίου, εἶναι γνωστὸς δὲ ὁ πόλεμος ποὺ ἔ- γινε μεταξὺ ᾿Αγγλίας καὶ Κίνας τὸ 1839 καὶ ὁ ὁποῖος χαρακτηρίστηκε σὰν «πό- λεμος τοῦ ὀπίου» στὴν προσπάθεια τῶν Κινέζων νὰ σταματήσουν τὴ λαθραία εἰ- σαγωγὴ ὀπίου ἀπὸ Βρεταννικὴ ἐταιρεία. Εἶχε προηγηθεῖ ἡ ἐπικήρυξη τοῦ ὀπίου τὸ [792. Συνεχίζοντας τὴν ἱστορικὴ ἀναδρομὴ θὰ πρέπει νὰ σημειώσουμε, ὅτι ἡ μορ- φίνη ἀπεμονώθη ἀπὸ τὸ ὄπιο τὸ [803 ἀπὸ τὸν βοηθὸ φαρμακοποιοῦ βετίίτπει καὶ πῆρε τὸ ὄνομά της ἀπὸ τὸν “Ἕλληνα θεὸ τοῦ ὕπνου, τὸν Μορφέα. Χρησιμοποιεῖ- ται ἐπίσης καὶ σὲ ἐνδοφλέβια χορήγηση. Δὲν θὰ πρέπει ἐξ ἄλλου νὰ παραλεί- ψουμε νὰ τονίσουμε, ὅτι ἡ παρεντερικὴ χρῆσις της ἀπετέλεσε ἕνα σημαντικὸ βῆ- μα στὴν ἱστορία τῆς ἰατρικῆς. Σὲ τοῦτο τὸ γεγονὸς ἐξ ἄλλου ὀφείλεται, ὅτι κατὰ τὸν ἁμερικανικὸ ἐμφύλιο πόλεμο ἐμφανίστηκε πολὺ μεγάλο πλῆθος στρατιωτῶν, ποὺ ἧσαν ἐξαρτημένοι ἀπὸ τὴν μορφίνη. Τὸ [898 δημιουργεῖται ἀπὸ τὴν γερμα- νικὴ ἐταιρεία Βαγετ ἕνα νέο φάρμακο μὲ τὶς ἐνδείξεις: «ἀναλγητικὸ καὶ ἀντιβη- χικὸ) μὲ τὸ ὄνομα ἡρωίνη, ποὺ προέρχεται ἀπὸ τὴν ἑλληνικῆς προελεύσεως ἘΓῸ κ. Β.Α. εἶναι ψυχίατρος καὶ συγγραφεὺς πολλῶν ἐπιστημονικῶν μελετῶν.