ΓΙΑΝΝΗΣ Ν. ΓΑΒΡΙΗΛΙΔΗΣ 4 Η ΛΕΞΙΚΟΛΟΓῚΑ Ἢ Δεξικολογία εἶναι κλάδος τῆς Γλωσσικῆς ᾿Επιστήμης, ποὺ μελετᾶ τὸ Γε- νικὸ Λεξιλόγιο τῆς Γλώσσας. 'Η Λεξικολογία ἐξετάζει τὸ Γενικὸ Λεξιλόγιο τῆς Γλώσσας (Γ.Λ.ΙΓΡ.), πρῶτον, σὲ πλάνο διαχρονικό, ὡς ᾿Ιστορικὴ Λεξικολο- γία, δεύτερον, σὲ πλάνο συγχρονικό, ὡς Περιγραφικὴ Λεξικολογία (ὄγκος καὶ δομὴ τοῦ Γενικοῦ Λεξιλογίου τῆς Γλώσσας, σημασία καὶ ὑφολογιχὰ χαρακτηριστι- κὰ τῶν λέξεων). ᾿Απὸ τὸ [.Λ.Γ΄- ξεχωρίζει ἕνα στρῶμα λέξεων, ποὺ ἀποτελοῦν τὸν πυρῆνα τῆς γλώσσας, ἀντέχουν στὸν χρόνο πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὶς ἄλλες λέξεις, χρησιµο- ποιοῦνται δὲ τόσο ἀπὸ τὴν πανελλήνια γλῶσσα, ὅσο καὶ ἀπὸ τὶς γεωγραφικὲς διαλέ- χτους καὶ τὶς κοινωνικὲς ἣ ἐπαγγελματιχκὲς «ἀργχώ». Τὸ σταθερὸ αὐτὸ στρῶμα τῶν λέξεων ἂς ὀνομασθῇ Βασικὸ Λεξικολογικὸ Κεφάλαιο. Τὸ Βασικὸ Λεξιλογικὸ Κεφάλαιο (Β.Λ.Ι.) τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας περιλαμβά- νει: ! α) τὰ ἄρθρα, τὰ ἀριθμητικά, τὶς ἀντωνυμίες, τὶς προθέσεις, τούς συνδέ- σμους, τὰ μόρια καὶ τὰ χυριώτερα ἐπιρρήματα (τοπικά, χρονικά, τροπικὰ κ.ἃ.)" β) τὰ οὐσιαστικά, ποὺ σημαίνουν: (ὦ οὐράνια σώματα (ἥλιος, σελήνη, γῆ), φυ- σικὰ φαινόμενα (ἄνεμος, ἀστραπή, βροντή, βροχή), γεωγραφικὰ στοιχεῖα (ἤπειρος, νησί, πέλαγος): ( ζῶα καὶ φυτὰ (ἄνθρωπος, ἵππος, λύκος, ὄρνιθα, μέλισσα, φάρι κιλπ., ἐλιά, ἔλατο, ἄνθος, σιτάρι)" (3 μέρη τοῦ σώματος τοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ ζώ- ου (κεφάλι, χέρι, πόδι, στόμα, μάτι, αὐτί, δόντι)" (8 ἐργαλεῖα παραγωγῆς (ἀλέτρι, μαχαίρι, σφυρί, τσεκούρι): (ὦ ἀντικείμενα τῆς καθημερινῆς ζωῆς (σπίτι, στέγη, πόρτα, παράθυρο, κάθισμα, τραπέζι): (ὢ εἴδη διατροφῆς (ψωμί, βούτυρο, ἅλας, κρέας, μέλι, κρασί)" (Ά συγγενικὰ πρόσωπα (πατέρας, μητέρα, ἀδελφός, γιός, θυγα- τέρα, παπποῦς, γιαγιά, θεῖος): ἐπαγγελματίες (μαραγκός, ράπτης, σιδερᾶς, τσο- μπάνος): Υ) τὰ ρήματα, ποὺ δείχνουν παραγωγικὲς ἣ ἄλλες δραστηριότητες τοῦ ἀνθρώ- που, καταστάσεις κ.λπ. (ἐργάζομαι, ὀργώνω, σκάβω, µιλάω, σκέπτομαι, κάθομαι, κοιμᾶμαι)᾽ δ) τὰ ἐπίθετα, ποὺ σημαίνουν ἰδιότητα, ποιότητα ἢ χαρακτηριστικὰ προσώ- πων, ζώων, ἀντικειμένων (άσπρος, μαῦρος, μικρός, μεγάλος, κοντός, ψηλός, ἔξυ- πνος, κουτός). Τὸ Βασικὸ Λεξιλογικὸ Κεφάλαιο τῆς σύγχρονης ἑλληνικῆς γλώσσας προέρχεται κυρίως ἀπὸ τὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ. ἘΠ᾿ τέταρτη συνέχεια τῆς μελέτης τοῦ κ. Γ.Ν.Γ, μὲ τίτλο «Σύγχρονγ Ελληνικὴ Γλῶσσα». ' Ἡ πρώτη δημοσιεύθηκε στὸ τεῦχος 109, ἡ δεύτερη στὸ 1411 καὶ ἡ τρίτη στὸ 112.