ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΜΑΞΙΜΟΥ ̓Ιωάννης Η ́ Παλαιολόγος (1425-1445) ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ «Δ» Λευκὸ τὸ ἄλογο. ̓Ανάστημα τετράψηλο, ἐπιβλητικό, λυγερό. 'Ὑπερήφανος ὁ λαιμός του, σὰν νὰ γνώριζε ποιὸς ὁ ἀναβάτης. Ὃ ἀναβάτης. 'Ο αὐτοκράτορας ̓Ιωάννης Η ́ Παλαιολόγος. ̓Ωραῖος αὐτός, ἂν καὶ ἤδη σαρανταεπτὰ χρονῶν. Ἐὐγένεια ξεχυνόταν ἀπὸ τὸ πρόσωπό του, οἱ σκέψεις του ὅμως θολές, πικρές. Γιατὶ ὅλο καὶ χάνονταν οἱ ἐλπίδες του, φίδι σὰν νὰ τὶς κατάτρωγε ὕπουλα. Οἱ ἐλπίδες. Αὐτὲς φτερούγισαν. Αὐτὲς τὸν ξεσήκωσαν ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπολη. Καὶ ὅπως ὁ πατέρας του, ὁ Μανουὴλ Β ́ Παλαιολόγος, τράβηξε γιὰ τὴν Εὐρώπη. Προστασία ζητώντας. Βοήθεια! Βοήθεια! Οἱ Τοῦρκοι προχωροῦν. Θηρία εἶναι! ̓Ακαταμάχητα! Θὰ καταβροχθίσουν ἐμᾶς! ̓Αλλὰ κι ἐσᾶς! Δὲν θ ̓ ἀργήσουν! Οἱ Τοῦρκοι. Προχωροῦσαν! Τείχη, φρούρια τὰ κατέτρωγαν! Κυρίαρχοι ἔμπαιναν στὶς πόλεις! Νά! Η Θεσσαλονίκη. ̓Αδελφὸς τοῦ αὐτοκράτορα ὁ δεσπότης Θεσσαλονίκης. Καὶ τὴν πούλησε αὐτὸς τὴν πόλη στὴν 'Ἐνετία, γνώριζε, τὸ ἔβλεπε, ἡ σειρά της εἶχε φθάσει, ἀδύνατο ἀπὸ τοὺς Τούρκους νὰ τὴν σώσει. Καὶ θὰ ἄφηνε ὁ Μουράτ, θὰ ἄφηναν οἱ Τοῦρκοι ἕναν τόσο ἐμπορικὸ λιμένα στὴν κατοχὴ τῶν ̓ Ἑνετῶν; Τὴν πολιόρκησαν ([430), τὴν κυρίευσαν ἔτσι αἰφνιδιαστικά, καὶ τὸν πληθυσμό, χωρὶς διάκριση, τὸν κατέσφαξαν, ὄχι λίγοι οἱ αἰχμάλωτοι, ἐνῶ ὁ Μουρὰτ μὲ ἐλαφρὰν καρδίαν προχώρησε στὴ Γενιτζά «ἐπὶ θήραν ζώων ἀγρίων», ̓Εξακολουθοῦσε ὁ πόλεμος μὲ τοὺς Τούρκους --βασιλεία τοῦ Μανουὴλ Β ́ Παλαιολόγου--, ὅταν ὁ ̓Ιωάννης ἀνέβηκε στὸ θρόνο (1425). Καὶ ἔσπευσε νὰ δεχθεῖ τοὺς ὄρους τοῦ Μουρὰτ Β ́. Βαρύτατοι οἱ ὅροι. Μὰ γιὰ τὴν εἰρήνη ...τὴν εἰρήνη... Ὄφειλε ὁ αὐτοκράτορας: Νά παραδώσεις τὶς θρακικὲς πόλεις στὴν Προποντίδα καὶ τὸν Εὔξεινο Πόντο, πόλεις ποὺ τόσο ἐπιδέξια τὶς εἶχε ὁ πατέρας του, ὁ Μανουὴλ Β ́, μὲ τὴ σωστὴ του πολιτικὴ ἀποκτήσει. Νὰ μὴν ἀνοικοδομήσει τὸ τεῖχος τοῦ ̓Ισθμοῦ τῆς Κορίνθου. Καὶ ὄφειλε νὰ καταβάλει φόρο ἐτήσιο: 300.000 ἄσπρα. "Οροι δυσβάστακτοι. «... Πῶς ὅμως νὰ μὴν τοὺς δεχθῶ; Τί νὰ «ἔκανα»; Ἔτσι εἶναι ποὺ «ἔχουμε εἰρήνη... ἂς τὴν ποῦμε εἰρήνη... ἄχ, ὁ κίνδυνος ἀπειλητικός... ἐπικείμενος! Καὶ οἱ ὑπήκοοί μου ἐλπίζουν... σ ̓ ἐμένα ἐλπίζουν... κι ἐγὼ τρέχω...». Εἶχε ἐπωφεληθεῖ ὁ ̓Ιωάννης Η ́ ἀπ ̓ αὖτὴν τὴν εἰρήνη, ἀκόμα στὴν ἀρχὴ τῆς αὐτοκρατορίας του. Καὶ τὰ τείχη εἶχε ἐπισκευάσει, καὶ στὴν Πελοπόννησο πῆγε (1427) τὶς διαφορές τῶν ἀδελφῶν του νὰ ἐξομαλύνει, ὁμόνοια, σύνεση ἔλειπαν ἀπὸ τούς ἀδελφούς του, πάντα ἐρίζοντες αὐτοί. Καὶ μερικὲς πόλεις κατέλαβε τῆς Πελοποννήσου, ποὺ τὶς κατεῖχαν οἱ Φράγκοι. Πόση ἡ ἔκταση τῆς Αὐτοκρατορίας μὲ τὴν ἀνάρρηση τοῦ ̓Ιωάννη Η ́: Ἣ Κωνσταντινούπολη καὶ οἱ γύρω ἀπ ̓ αὐτὴν κοντινὲς περιοχές. Καὶ μερικὲς ἀκόμα σκόρπιες πόλεις τῆς Θράκης. Ἣ Πελοπόννησος; Στὴν ἐξουσία τῶν ἀδελφῶν του. Μικρά, ἀνεξάρτητα πριγκιπᾶτα. Αὐτὴ ἡ περιοχὴ τῆς Αὐτοκρατορίας. Τὴν ἀπέραντη προτερινὴ τῆς ἔκταση τὴν εἶχαν καταφάγει οἱ Τοῦρκοι. Προχωροῦσε λοιπὸν στὸ ἄλογό του ὁ ̓Ιωάννης Η ́ Παλαιολόγος. Καὶ ὅσο πλησίαζε πρὸς τὴν Φλωρεντία, τόσο τὸν βασάνιζαν οἱ σκέψεις, καὶ πῶς νὰ χαρεῖ τὴ διαδρομή; «... νὰ μποροῦσα, νὰ μοῦ γινόταν δυνατό, αὐτὴν τουλάχιστο, αὐτὴν τὴ μικρὴ ἔκταση τῆς Αὐτοκρατορίας, αὐτὴν νὰ κρατήσω... Νὰ τὴν σώσω, ὡσότου ἔρθει ἡ βοήθεια...». Ἔτος [437, ὅταν ὁ ̓Ιωάννης Η ́ ἀποφάσισε νὰ φύγει, νὰ τραβήξει πρὸς τὴ Δύση ̓ ὁ πάπας, ὁ Εὐγένιος Δ ́, εἶχε ὑποσχεθεῖ νὰ βοηθήσει. «... Κι ἐγώ; Τί εἶχα ὑποσχεθεῖ; Τὰ ἅγια τῶν ἁγίων νὰ τοῦ παραδώσω, τὴν ἕνωση τῶν ̓Εκκλησιῶν. Μά, ἂν δὲν γίνει ἡ ἕνωση αὐτή... ἂν δὲν γίνει..., σβήνει ἡ ζωὴ τῆς Αὐτοκρατορίας! Καὶ μὲ τὴν ἕνωση, ἡ Σταυροφορία τῶν Δυτικῶν κατὰ τῶν Τούρκων. ἕνωση.... ἂν δὲν γίνει, σβήνει, χάνεται ἡ Αυτοκρατορία...».