ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΗΓΗΜΑ ΤΟΥ «Δ» Λευκὸ τὸ ἄλογο. ᾿Ανάστημα τετράψη- λο, ἐπιβλητικό, λυγερό. 'Ὑπερήφανος ὁ λαιμός του, σὰν νὰ γνώριζε ποιὸς ὁ ἀναβά- της. Ὃ ἀναβάτης. 'Ο αὐτοκράτορας ᾿Ιωάν- νης Η΄ Παλαιολόγος. ᾿Ωραῖος αὐτός, ἂν καὶ ἤδη σαρανταεπτὰ χρονῶν. Ἐὐγένεια ξεχυνόταν ἀπὸ τὸ πρόσωπό του, οἱ σκέψεις του ὅμως θολές, πικρές. Γιατὶ ὅλο καὶ χά- νονταν οἱ ἐλπίδες του, φίδι σὰν νὰ τὶς κατά- τρωγε ὕπουλα. Οἱ ἐλπίδες. Αὐτὲς φτερούγισαν. Αὐτὲς τὸν ξεσήκωσαν ἀπὸ τὴν Κωνσταντινούπο- λη. Καὶ ὅπως ὁ πατέρας του, ὁ Μανουὴλ Β΄ Παλαιολόγος, τράβηξε γιὰ τὴν Εὐρώπη. Προστασία ζητώντας. Βοήθεια! Βοήθεια! Οἱ Τοῦρκοι προχω- ροῦν. Θηρία εἶναι! ᾿Ακαταμάχητα! Θὰ κα- ταβροχθίσουν ἐμᾶς! ᾿Αλλὰ κι ἐσᾶς! Δὲν θ᾽ ἀργήσουν! Οἱ Τοῦρκοι. Προχωροῦσαν! Τείχη, φρούρια τὰ κατέτρωγαν! Κυρίαρχοι ἔμπαι- ναν στὶς πόλεις! Νά! Η Θεσσαλονίκη. ᾿Αδελφὸς τοῦ αὐ- τοκράτορα ὁ δεσπότης Θεσσαλονίκης. Καὶ τὴν πούλησε αὐτὸς τὴν πόλη στὴν 'Ἐνετία, γνώριζε, τὸ ἔβλεπε, ἡ σειρά της εἶχε φθά- σει, ἀδύνατο ἀπὸ τοὺς Τούρκους νὰ τὴν σώσει. Καὶ θὰ ἄφηνε ὁ Μουράτ, θὰ ἄφηναν οἱ Τοῦρκοι ἕναν τόσο ἐμπορικὸ λιμένα στὴν κατοχὴ τῶν ᾿ Ἑνετῶν; Τὴν πολιόρκη- σαν ([430), τὴν κυρίευσαν ἔτσι αἰφνιδια- στικά, καὶ τὸν πληθυσμό, χωρὶς διάκριση, τὸν κατέσφαξαν, ὄχι λίγοι οἱ αἰχμάλωτοι, ἐ- νῶ ὁ Μουρὰτ μὲ ἐλαφρὰν καρδίαν προχώ- ρησε στὴ Γενιτζά «ἐπὶ θήραν ζώων ἀγρί- ων», ᾿Εξακολουθοῦσε ὁ πόλεμος μὲ τοὺς Τούρκους --βασιλεία τοῦ Μανουὴλ Β΄ Παλαιολόγου--, ὅταν ὁ ᾿Ιωάννης ἀνέβηκε στὸ θρόνο (1425). Καὶ ἔσπευσε νὰ δεχθεῖ τοὺς ὄρους τοῦ Μουρὰτ Β΄. Βαρύτατοι οἱ ὅ- ροι. Μὰ γιὰ τὴν εἰρήνη ...τὴν εἰρήνη... Ὄφειλε ὁ αὐτοκράτορας: Νά παραδώσεις τὶς θρακικὲς πόλεις στὴν Προποντίδα καὶ τὸν Εὔξεινο Πόντο, πόλεις ποὺ τόσο ἐπιδέ- ξια τὶς εἶχε ὁ πατέρας του, ὁ Μανουὴλ Β΄, μὲ τὴ σωστὴ του πολιτικὴ ἀποκτήσει. Νὰ ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΜΑΞΙΜΟΥ ᾿Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος (1425-1445) μὴν ἀνοικοδομήσει τὸ τεῖχος τοῦ ᾿Ισθμοῦ τῆς Κορίνθου. Καὶ ὄφειλε νὰ καταβάλει φό- ρο ἐτήσιο: 300.000 ἄσπρα. "Οροι δυσβάστακτοι. «... Πῶς ὅμως νὰ μὴν τοὺς δεχθῶ; Τί νὰ «ἔκανα»; Ἔτσι εἶναι ποὺ «ἔχουμε εἰρήνη... ἂς τὴν ποῦμε εἰρή- νη... ἄχ, ὁ κίνδυνος ἀπειλητικός... ἐπικεί- μενος! Καὶ οἱ ὑπήκοοί µου ἐλπίζουν... σ᾽ ἐ- μένα ἐλπίζουν... κι ἐγὼ τρέχω...». Εἶχε ἐπωφεληθεῖ ὁ ᾿Ιωάννης Η΄ ἀπ᾿ αὖ- τὴν τὴν εἰρήνη, ἀκόμα στὴν ἀρχὴ τῆς αὐ- τοκρατορίας του. Καὶ τὰ τείχη εἶχε ἐπι- σκευάσει, καὶ στὴν Πελοπόννησο πῆγε (1427) τὶς διαφορές τῶν ἀδελφῶν του νὰ ἐ- ξομαλύνει, ὁμόνοια, σύνεση ἔλειπαν ἀπὸ τούς ἀδελφούς του, πάντα ἐρίζοντες αὐτοί. Καὶ μερικὲς πόλεις κατέλαβε τῆς Πελο- ποννήσου, ποὺ τὶς κατεῖχαν οἱ Φράγκοι. Πόση ἡ ἔκταση τῆς Αὐτοκρατορίας μὲ τὴν ἀνάρρηση τοῦ ᾿Ιωάννη Η΄: Ἣ Κων- σταντινούπολη καὶ οἱ γύρω ἀπ᾿ αὐτὴν κο- ντινὲς περιοχές. Καὶ μερικὲς ἀκόμα σκόρ- πιες πόλεις τῆς Θράκης. Ἣ Πελοπόννη- σος; Στὴν ἐξουσία τῶν ἀδελφῶν του. Μι- κρά, ἀνεξάρτητα πριγκιπᾶτα. Αὐτὴ ἡ πε- ριοχὴ τῆς Αὐτοκρατορίας. Τὴν ἀπέραντη προτερινὴ τῆς ἔκταση τὴν εἶχαν καταφάγει οἱ Τοῦρκοι. Προχωροῦσε λοιπὸν στὸ ἄλογό του ὁ ᾿Ιωάννης Η΄ Παλαιολόγος. Καὶ ὅσο πλη- σίαζε πρὸς τὴν Φλωρεντία, τόσο τὸν βασά- νιζαν οἱ σκέψεις, καὶ πῶς νὰ χαρεῖ τὴ δια- δρομή; «... νὰ μποροῦσα, νὰ μοῦ γινόταν δυνατό, αὐτὴν τουλάχιστο, αὐτὴν τὴ μικρὴ ἔκταση τῆς Αὐτοκρατορίας, αὐτὴν νὰ κρα- τήσω... Νὰ τὴν σώσω, ὡσότου ἔρθει ἡ βοή- θεια...». Ἔτος [437, ὅταν ὁ ᾿Ιωάννης Η΄ ἀποφά- σισε νὰ φύγει, νὰ τραβήξει πρὸς τὴ Δύση᾽ ὁ πάπας, ὁ Εὐγένιος Δ΄, εἶχε ὑποσχεθεῖ νὰ βοηθήσει. «... Κι ἐγώ; Τί εἶχα ὑποσχεθεῖ; Τὰ ἅγια τῶν ἁγίων νὰ τοῦ παραδώσω, τὴν ἕ- νωση τῶν ᾿Εκκλησιῶν. Μά, ἂν δὲν γίνει ἡ ἕνωση αὐτή... ἂν δὲν γίνει..., σβήνει ἡ ζωὴ τῆς Αὐτοκρατορίας! Καὶ μὲ τὴν ἕνωση, ἡ Σταυροφορία τῶν Δυτικῶν κατὰ τῶν Τούρ- κων. ἕνωση.... ἂν δὲν γίνει, σβήνει, χά- νεται ἡ Αυτοκρατορία...».