η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΠΑΝΟΣ ΤΣΙΝΑΣ, ̓Αρδηττὸς 'Ο Πᾶνος Τσίνας δὲν ἀνήκει στὴν κατηγορία αὐτῶν ποὺ χάνονται μέσα στὴν πολλαπλότητα τῶν καταστάσεων καὶ φαινομένων, ποὺ βλέπουν τὶς πρόσκαιρες μονάχα μορφές, ποὺ ἔρχονται καὶ φεύγουν. 'Η ἀφαιρετικὴ ἱκανότητά του τὸν βοηθεῖ νὰ βλέπη ὅ,τι συμβαίνει καὶ συνέβαινε κι ὅ,τι αἰώνια θὰ γίνεται ἀδιακόπως. 'Ο συγγραφέας, λοιπόν, τοῦ « ̓Αρδηττοῦ» καὶ πίσω ἀπ ̓ τὸ πλῆθος τῶν ἑκάστοττε ἰδεολοχγιῶν, πολιτισμῶν καὶ πολιτευμάτων δὲν βλέπει παρὰ δυὸ μονάχα ἰδεολογίες, ποὺ οὐσιαστικὰ εἶναι μία καὶ ἡ αὐτὴ καὶ «ποὺ ἀπηχοῦν καὶ τῆς Εὐρώπης. Οἱ Ἕλληνες εἶναι οἱ κατ ̓ ἐξοχήν, ἂν ὄχι οἱ μόνοι φορεῖς τῆς Εὐρωπαϊκῆς ἰδεολογίας, ὡς ἐπίσης καὶ οἱ κατ ἐξοχὴν δημιουργοὶ τῆς προσωπικότητος τηξ Εὐρώπης ἀλλὰ καὶ τῆς ̓Αμερικῆς...» (σελ. 33). Οἱ ἰδεολογίες αὐτές, κατὰ τὸν συγγραφέα, γεννήθηκαν κι ἀναπτύχθηκαν πέριξ τῆς Μεσογείου στὰ παμπάλαια ἔτη: ἡ δεύτερη μάλιστα, ἡ ἀσιατική, ἀποτελεῖ προϊὸν κλοπῆς, παρερμηνείας καὶ παραχαράξης τῶν ἑλληνικῶν ἰδεῶν καὶ ἐπιστημῶν, ποὺ δημιούργησαν τὰ ἐξουσιαστικά ἱερατεῖα τῶν ̓Ασιανῶν, ποὺ ἐνδιεφέροντο καὶ ἐνδιαφέρονται ζωτικὰ γιὰ τὰ ὑλικὰ ἀγαθὰ καὶ τὴ δύναμη. Οἱ ἄνθρωποι, λοιπόν, αὐτοί, καὶ μὲ τὴ βοήθεια τῆς ἄλογης μάζας, στράφηκαν ἐναντίον τῶν "Ἑλλήνων, τῶν δημιουργῶν τοῦ πολιτισμοῦ, κι ἀφοῦ ἔκλεψαν ἕνα σύνολο ἐπιστημονικῶν γνώσεων καὶ κατακτήσεων δημιούργησαν τὸν κόσμο αὐτὸ τῆς ̓Ασίας, τὸν ἐξ-ουσιαστικὸ κόσμο. «Γιὰ τὸν πατέρα τῆς “Ἱστορίας ̓ Ηρόδοτο ὅλη ἡ ́Ἱστορία συνοψίζεται στὴ διαρκῶς ἀνανεούμενη πάλη τῆς Εὐρώπης μὲ τὴν ̓Ασία, μὲ δυὸ λόγια, στὸ ὑπέρτατο καθῆκον τοῦ Ἕλληνος νὰ μὴν ἀφεθῆ να τὸν καταβροχθίσουν οἱ βάρβαροι. ...Γιατί ὁ ὀξυδερκῆς καὶ προφητικὀς ̓ Ηρόδοτος καθορίζει εἰδικὰ αὐτό, ποὺ ἰσχύει καὶ σήμερα, ὅτι δηλαδὴ ὁ βᾶρβαρος εἶναι κατ ̓ οὐσίαν μυστικιστής, ὁ Έλλην εἶναι κατ ̓ οὐσίαν λογικὀς» (Ιωάννης Ρισπέν, «Ελλ. Μυθολογία», εἰσαγωγή). Ὅντι, λοιπόν, χαρακτηρίζει τοὺς ̓ Ασιανοὺς καὶ τοὺς βαρβάρους ἐν γένει εἶναι ὁ μυστικισμὸς κι ἡ κλίση τους πρὸς τὴν ἄλογη πίστη, ὅπως κι ὁ πρωτογονισμὸς μ ̓ ὅλα τὰ Σάτυροι ̓Ιχνευτὲς Μὲ τὴν ψυχὴ στὰ δόντια καὶ μὲ τὸ κάθετο τεῖχος νὰ μ ̓ ἀποκόρει ἀπ ̓ ὅλα καὶ νὰ μὲ φυλᾶει «ἀπὸ πᾶσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν» τὴν ἄραζα κάποτε στὸ πάνω διάζωμα τοῦ ̓ Ηρώδειου, περιμένοντας τὸ ὡραῖο νὰ συμβεῖ. Κάποτε. Γιατὶ τώρα ὁ Νουρέγιεφ χόρεψε μὲ πολλὴ χάρη τὸ «Μαέστρο» καὶ ταν, λέει, κομψότατος! Ὕψιστε Θεέ!!! Ρούντυ, ἀγόρι μου. παιδί μου ἀχτένιστο. κακομαθημένο, γιατί νὰ μοῦ τὸ κάνεις ἐμένα αὐτό; Να μοῦ χαλάσεις, βρὲ ἀχάριστε. τὸν «Κουρσάρο» μου κι ἐκεῖνον τὸν ἄγριο, ξανθὸ νέο τάταρο, ποὺ γιὰ χάρη του σεληνιάστηκα καὶ δυὸ καὶ τρεῖς καὶ πέντε πάνω στὶς κερκίδες, Ἔ, πιά, μοῦ ἦρθε ν ̓ ἀνέβω κι ἐγὼ στὴ σκηνὴ καὶ νὰ χορέψω τὴ «Ζιζέλ», ἀλλὰ δὲν τὸ ἔκανα. Εἶπα μόνο: «Πάει κι αὐτό». Ἢ τελευταία, πάντως, φορὰ ποὺ βρέθηκα πάνω σ ̓ ἐκεῖνα τ ̓ ἀνεμοδαρμένα ὕψη ἦταν γιὰ τοὺς «Ελληνικοὺς Χοροὺς» τοῦ Σκαλκώτα: καὶ ἐπειδὴ Σκαλκώτα δὲν ᾱκουσα. εἶπα πάλι: «Πάει κι αὐτό». Κι ἀναρωτιέμαι; «Παροικοῦμεν τῇ ̓ΙἹερουσαλὴμ» ἢ τὸ ἔχουμε χάσει διεθνῶς;