ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
119ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Σκέψεις για την καταγωγή του γράμματος Α — ΚΑΤΣΙΑΔΡΑΜΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΕΠΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΩΝ
Σκέψεις γιὰ τὴν καταγωγὴ τοῦ γράμματος Α
Κύριε διευθυντά,
Ὡς γνωστόν, σχετικῶς μὲ τὴν καταγωγὴ τῶν γραμμάτων τοῦ "Ἑλληνικοῦ
᾿᾽Αλφαβήτου ἐπισήμως ἀκόμη ὑποστηρίζεται, ὅτι αὐτὰ εἶναι «Σημιτικά», παρὰ
τὴν ἀντίθετη ἄποψη ἀρκετῶν "Ἑλλήνων καὶ ξένων μελετητῶν καὶ παρὰ τὰ ἆνα-
φερόμενα στὴν ἀρχαία 'Ελληνικὴ γραμματεία σχετικὰ μὲ τὴν “Ἑλληνικὴ κατα-
γωγή των (Διόδωρος, Διονύσιος, ᾿Απολλόδωρος καὶ πολλοὶ ἄλλοι).
᾿Ἐπιτρέψτε µου νὰ ἀναφέρω µία παρατήρησι, ἡ ὁποία συνηγορεῖ κατὰ τὴν
γνώμη µου ὑπὲρ τῆς ἑλληνικότητος τοῦ γράμματος "Αλφα. Πρὸς ὑποστήριξιν
τῆς παρατηρήσεως αὐτῆς ἐρευνᾶται: α) ἡ καταγωγἠ καὶ ἡ ἑλληνικότης τῆς ὀνο-
µασίας τοῦ γράμματος ”Αλφα, β) ἡ προέλευσις τοῦ Α, ὡς συμβόλου, ἐκ τοῦ συμ-
βολιζοµένου, τὸ ὁποῖον ὑποκρύπτεται ὑπό τό ὄνομα τοῦ γράμματος Α, Υ) ἡ ταύ-
τισις τοῦ συμβόλου Α μὲ τὸν 'Ἑλληνικὸ χῶρο, δ) ἡ σχέσις συμβόλου καὶ φωνη-
τικῆς ἀξίας, ε) ἡ ὕπαρξις ἀναλόγου συμβόλου στὴν προαλφαβητικἡ "Ἑλληνικὴ
γραφή, Ε) ἡ αἰτιολόγησις τῆς θἐσεώς του ὡς πρώτου γράμματος τοῦ ᾿ Αλφαβή-
του |) ἀπὸ πλευρᾶς μαθηματικῆς κατά τὴν ἑλληνικὴν ἀρίθμησιν, 2) ἀπὸ πλευρᾶς
φωνητικῆς καὶ ὀνοματολογικῆς καὶ τέλος 3) ἀπὸ πλευρᾶς ὀντολογικῆς.
᾿Εὰν τὸ γράμμα Α εἶναι ἑλληνικῆς καταγωγῆς καὶ ὄχι δάνειον, δεδομένης
τῆς ἀμέσου σχέσεως τοῦ ᾿Ἑλληνικοῦ Πολιτισμοῦ (γλῶσσα, τέχνη, συνήθειες, ἔ-
θιµα κ.τ.λπ.) μὲ τὸ περιβάλλον του, θὰ πρέπει οἱ ἀνωτέρω ἐρευνώμενες περιπτό-
σεις, α ἕως Ε2, ὡς ἔχουσαι κοινὴν ἀναφορὰν (περιβάλλον - πολιτισμὸς) νὰ ἔχουν
καὶ ἀνάλογη σχέσιν.
Η ἄποψις ἡ ὁποία ὑποστηρίζεται ἐδῶ εἶναι, ὅτι τὸ Α εἶναι σχημµατοποιηµένη
παράστασις τῶν τριγωνικῶν χιονισµένων κορυφῶν τῶν βουνῶν.
α: Καταγωγὴ καὶ ἑλληνικότης τῆς ὀνομασίας τοῦ γράμματος "Αλφα.
᾿Εκκινώντας ἐκ τοῦ ὀνόματος παρατηροῦμε τὰ ἑξῆς:
Στὴν ἀρχαία Ἑλληνικὴ γλῶσσα δὲν εἶναι καθόλου σπάνιες λέξεις ποὺ ἀρχί-
ζουν μὲ τὰ συμπλέγματα αλφ-, αλβ-, αλπ-, αλ-, π.χ. ἆλφ-ός, ἀλφ-ισίβοιὸς, ᾿Αλφ-
ειός, ἀλφ-ἄνω, ἄλφ-ιτα, ἆλφ-ή, ἄλφ-ημα, ἄλφ-ιταμοιβός, ἄλβ-ος, ἀλβ-ᾶτοι, ᾿Αλβ-
ανία, ᾿Αλβ-ίων, ΆἈλπ-ος, ἼἈλπ-α, ΄Αλπγια, ᾽αλ-ς κ.τ.λπ.
᾿Αλφός στὴν ἀρχαία ἑλληνικὴ ἐσήμαινε «ὑπόλευκος λέπρα προσώπου...» καὶ
λευκὸς (καὶ στὰ λατινικὰ αἶδις, 8ἱβ8 σηµαίνει λευκός). ᾿ Ομοίως ἄλβος σηµαίνει
λευκὸς στὰ ἀρχαῖα ἕλληνικά. Οἱ ἀλβᾶτοι ἦσαν οἱ ἐνδεδυμένοι μὲ λευκὰ κ.τ.λπ.
Στὴν Κρήτη ὑπάρχει τὸ χωριὸ ᾽Αλφάς. Τοῦτο ἔλαβε τό ὄνομά του προφανῶς ἐκ
τοῦ ἐξορυσσομένου ὑπολεύκου πετρώματος, τὸ ὁποῖον χρησιμοποιεῖται γιὰ διά-
φορα τεχνουργήματα.
α.1: "Οπως διαφαίνεται ἀπὸ τὴν ἀνάγνωσιν τῶν πινακίδων τῆς Κρητομυκηναϊκῆς
γραμμικῆς γραφῆς Β, τὸ Φ, θεωρούμενο μεταγενέστερη ἐξέλιξις, δὲν ὑπῆρχε ἀ-
ντικαθιστώμενο ὑπὸ τῶν Π,Β. Στὴν Ἑλληνικὴ εἶναι συνηθέστατη ἡ ἀντικατάστα-
σις τοῦ Φ ὑπὸ τοῦ ἢ, π.χ. φτερὸν-πτερὸν κ.τ.λπ. Τοποθετώντας στὴν θέσιν τοῦ ᾧ
τὸ ἑπόμενο χειλικὸ Π παράγομε ἐκ τοῦ «ἼΑλφα» τὴν λέξιν «ἼΑλπα».
Μὲ τὸ ὄνομα ”Αλπα (ὁ κάτοικος ᾿Αλπηνός) στὴν ἀρχαιότητα ἀνευρίσκομε
πόλι «... τοῦ στενοῦ τῶν Θερμοπυλῶν, τὴν ὁποίαν ἐσχημάτιζεν ἡ ἀπόκρημνος Οἴ-