ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
119ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1991
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Το πρυτανείο και ο θάνατος της διανόησης — ΜΕΤΕΩΡΟΣ
Κείμενο φύλλου
ο” ̓ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ
Τὸ πρυτανεῖο καὶ ὁ θάνατος τῆς διανόησης ̓
Μπορεῖτε ν ̓ ἀπαντήσετε στὴν
ὑποθετικὴ ἐρώτηση:
-- Ἂν ὁ Σωκράτης ...ἐμισθοδοτεῖτο
ἀπὸ τὴν ̓Εξουσία, τί θὰ
εἶχε προσφέρει στὴν ἀνθρωπότητα;
Ἢ ἐρώτηση φαίνεται σίγουρα
«ἐξεξητημένη», ἀλλ ̓ ἂν λάβωμε
ὑπ ̓ ὄψιν μας τὸν σημερινὀὸ διανοούμενο,
«ταγό», κορυφαῖο τοῦ
Πνεύματος, τῆς Παιδείας, τῆς Ἔρευνας,
τῆς
̓Επιστήμης, μὲ μιὰ
φράση τῆς Εὐθύνης γιὰ τὴν πορεία
καὶ πρόοδο τοῦ ἀνθρώπου, ἡ
ἐρώτηση τῷ ὄντι «σπάζει κόκκαλα».
Διότι πράγματι σήμερα ὅλες
αὐτὲς οἱ κατηγορίες «ὑπευθύνων»
ποὺ προανέφερα, ἂν δὲν μισθοδοτοῦνται
ἄμεσα, ὅμως ἐξαρτῶνται
καθ ̓ οἱονδήποτε τρόπο καὶ «τρέφονται»
ἔτσι κι ἀλλιῶς ἀπὸ τὴν
̓Εξ-ουσία.
̓Εκκρεμεῖ λοιπὸν μιὰ ζωτικῆς
σημασίας ἀπάντηση στὴν ἐρώτησή
μας. Τὸ κρίσιμο σημεῖο τοῦ
ζητουμένου ἐντοπίζεται ---κι εἶμαι
βέβαιος γι ̓ αὐτὸ--- στὴν ἀφετηρία
ἀπὸ τὴν ὁποία ξεκινᾶ ὁ ταγός: Τί ἐπιδιώκει,
νὰ δώση ἢ νὰ πάρη;
̓Εδῶ ἀπαντοῦν τὰ γεγονότα:
Ὃ Σωκράτης, δὲν πῆρε ποτὲ τίποτα
κι ἀπὸ κανένα, οὔτε κὰν τὰ δικά
του ἐκμεταλλευόταν, ἀφοῦ εἶχε ἐγκαταλείψει
ἀκόμη καὶ τὴ διαχείρισὴ
τῆς κάποιας μικρῆς περιουσίας
ποὺ διέθετε --- μὲ ἀποτέλεσμα
νὰ ἀντιμετωπίζη τὴν δυσαρέσκεια
καὶ τοὺς ὀνειδισμοὺς τῆς οἰκογένειάς
του. Μόνον ἔδινε. Πρόθυμα
πάντοτε, ὡς ἄμισθος καὶ γενναῖος
πολεμιστὴς στὴν Χαλκιδικὴ ἢ τὴν
Κόρινθο ἢ ἄμισθος βουλευτὴς τῆς
̓Αθηναϊκῆς Πολιτείας (ὅπου ἄλλωστε
ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ δημόσια
ἀξιώματα ἦταν ἄμισθα) Καὶ
βεβαίως ποτὲ δὲν ἀμείφθηκε καθ ̓
ὅλη τὴν διάρκεια τῆς δράσεώς του ̓
ὡς διδάσκοντος, ὡς διανοουμένου,
ὡς στοχαστοῦ. Τελειώνω: 'Ο Σω-
Κράτης μόνο ἔδινε, δὲν ἔπαιρνε
ποτὲ τίποτα.
Οἱ σύγχρονοι «ταγοί», πνευματικοί,
ἐκπαιδευτικοί, πολιτικοί,
στρατιωτικοί κ.λπ., εἶναι ἀδιανόητο
νᾶ μὴν ἀμείβωνται. Δὲν ὑπάρχει
κανένα λειτούργημα ἄἅμισθο.
Καὶ ἡ ἔννοια τοῦ ἐπαγγέλματος ἔχει
καθ ̓ ὁλοκληρίαν ἁλώσει, διαστρεβλώσει
καὶ ἐξαφανίσει τὴν
ἔννοια τοῦ Λλειτουργήματος (ποὺ
στὴν ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα δὲν εἷχε
καμμιὰ σχέση μὲ τὸ ἐπάγγελμα).
Σήμερα ὅλοι οἱ ὑπεύθυνοι γιὰ
τὴν πρόοδο τοῦ ἀνθρώπου «τὰ
παίρνουν» σίγουρα. Καὶ στὸ ἐρώτημα,
ἂν αὐτὸς ποὺ ξεκινᾶ μὲ ἀφετηρία
«νὰ τὰ πάρη», αὐτὸς δίνη,
σᾶς ἀφήνω νᾶ ἀπαντήσετε σεῖς...
Ὅμως τὰ γεγονότα ποὺ συνιστοῦν
τὴν περίπτωση τοῦ Σωκράτη
ὁλοκληρώνουν τὸ θέμα μας:
Στὸν Σωκράτη ἡ ̓Εξ-ουσία ὄχι μόνο
δὲν ἀνταπέδωσε ποτὲ τίποτε,
ἀλλὰ καὶ τὸν ἐξώντωσε βιολογικα.
Δὲν ήταν δυνατὸν νά συμβοῦν τὰ
πράγματα διαφορετικά: Ο Νικολὸ
Μακιαβέλλι τὸ ἐξηγεῖ ἐπιγραμματικά:
«Σ ̓ ὅποιον δίνεις γίνεται
ἐχθρός σου». Ο Σωκράτης,
ποὺ μόνον ἔδωσε καὶ ποτὲ δὲν ζήτησε
καὶ δὲν πῆρε, τὸ ἤξερε πολὺ
καλὰ αὐτὸ καὶ τὸ διετύπωσε μὲ
τὴν τελευταία καὶ κορυφαία ἔκφρασὴ
τῆς περίφημης «σωκρατικῆς
εἰρωνίας». Ζήτησε πρὸ τῆς ἐ.
ξοντώσεώς του, ποὺ τὴν ἤξερε μὲ
βεβαιότητα, τὴν «ἐν πρυτανείῳ σίτησιν»
Εἶναι ἡ μεγαλύτερη γελοιοποίηση
ποὺ κληροδότησε στοὺς
«σιτιζομένους ἐν τῷ πρυτανείῳ»
̓Εξουσίας μεταγενέστερους
τῆς
ψευδοταγούς. Τοὺς εἶπε δηλαδή, ὅτι
ἡ σίτιση αὐτὴ ταιριάξει μόνο
στοὺς νεκρούς...
Μετέωρος