ο” ᾿ΜΕΤΕΩΡΙΣΜΟΙ ἢ Τὸ πρυτανεῖο καὶ ὁ θάνατος τῆς διανόησης ᾿ Μπορεῖτε ν᾿ ἀπαντήσετε στὴν ὑποθετικὴ ἐρώτηση: -- Ἂν ὁ Σωκράτης ...ἐμισθο- δοτεῖτο ἀπὸ τὴν ᾿Εξουσία, τί θὰ εἶχε προσφέρει στὴν ἀνθρωπότη- τα; Ἢ ἐρώτηση φαίνεται σίγουρα «ἐξεξητημένη», ἀλλ᾽ ἂν λάβωμε ὑπ᾽ ὄψιν µας τὸν σημερινὀὸ διανο- ούμενο, «ταγό», κορυφαῖο τοῦ Πνεύματος, τῆς Παιδείας, τῆς Ἔ- ρευνας, τῆς ᾿Επιστήμης, μὲ μιὰ φράση τῆς Εὐθύνης γιὰ τὴν πο- ρεία καὶ πρόοδο τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ἐρώτηση τῷ ὄντι «σπάζει κόκκα- λα». Διότι πράγματι σήµερα ὅλες αὐτὲς οἱ κατηγορίες «ὑπευθύνων» ποὺ προανέφερα, ἂν δὲν µισθοδο- τοῦνται ἄμεσα, ὅμως ἐξαρτῶνται καθ᾽ οἱονδήποτε τρόπο καὶ «τρέ- φονται» ἔτσι κι ἀλλιῶς ἀπὸ τὴν ᾿Εξ-ουσία. ᾿Εκκρεμεῖ λοιπὸν μιὰ ζωτικῆς σηµασίας ἀπάντηση στὴν ἐρώτη- σή µας. Τὸ κρίσιμο σημεῖο τοῦ ζητουμένου ἐντοπίζεται ---κι εἶμαι βέβαιος γι᾿ αὐτὸ--- στὴν ἀφετηρία ἀπὸ τὴν ὁποία ξεκινᾶ ὁ ταγός: Τί ἐ- πιδιώκει, νὰ δώση ἢ νὰ πάρη; ᾿Εδῶ ἀπαντοῦν τὰ γεγονότα: Ὃ Σωκράτης, δὲν πῆρε ποτὲ τίπο- τα κι ἀπὸ κανένα, οὔτε κὰν τὰ δικά του ἐκμεταλλευόταν, ἀφοῦ εἶχε ἐ- γκαταλείψει ἀκόμη καὶ τὴ διαχεί- ρισὴ τῆς κάποιας μικρῆς περιου- σίας ποὺ διέθετε --- μὲ ἀποτέλεσμα νὰ ἀντιμετωπίζη τὴν δυσαρέσκεια καὶ τοὺς ὀνειδισμοὺς τῆς οἰκογέ- νειάς του. Μόνον ἔδινε. Πρόθυμα πάντοτε, ὡς ἄμισθος καὶ γενναῖος πολεμιστὴς στὴν Χαλκιδικὴ ἢ τὴν Κόρινθο ἢ ἄμισθος βουλευτὴς τῆς ᾿Αθηναϊκῆς Πολιτείας (ὅπου ἄλ- λωστε ὅλα ἀνεξαιρέτως τὰ δημό- σια ἀξιώματα ἦταν ἄμισθα) Καὶ βεβαίως ποτὲ δὲν ἀμείφθηκε καθ᾽ ὅλη τὴν διάρκεια τῆς δράσεώς του ᾿ ὡς διδάσκοντος, ὡς διανοουμένου, ὡς στοχαστοῦ. Τελειώνω: 'Ο Σω- Κράτης µόνο ἔδινε, δὲν ἔπαιρνε ποτὲ τίποτα. Οἱ σύγχρονοι «ταγοί», πνευµα- τικοί, ἐκπαιδευτικοί, πολιτικοί, στρατιωτικοί κ.λπ., εἶναι ἀδιανόη- το νᾶ μὴν ἀμείβωνται. Δὲν ὑπάρ- χει κανένα λειτούργημα ἄἅμισθο. Καὶ ἡ ἔννοια τοῦ ἐπαγγέλματος ἔ- χει καθ᾽ ὁλοκληρίαν ἁλώσει, δια- στρεβλώσει καὶ ἐξαφανίσει τὴν ἔννοια τοῦ Λλειτουργήµατος (ποὺ στὴν ἑλληνικὴ ἀρχαιότητα δὲν εἷ- χε καμμιὰ σχέση μὲ τὸ ἐπάγγελ- μα). Σήµερα ὅλοι οἱ ὑπεύθυνοι γιὰ τὴν πρόοδο τοῦ ἀνθρώπου «τὰ παίρνουν» σίγουρα. Καὶ στὸ ἐρώ- τηµα, ἂν αὐτὸς ποὺ ξεκινᾶ μὲ ἀφε- τηρία «νὰ τὰ πάρη», αὐτὸς δίνη, σᾶς ἀφήνω νᾶ ἀπαντήσετε σεῖς... Ὅμως τὰ γεγονότα ποὺ συνι- στοῦν τὴν περίπτωση τοῦ Σωκρά- τη ὁλοκληρώνουν τὸ θέµα µας: Στὸν Σωκράτη ἡ ᾿Εξ-ουσία ὄχι µό- νο δὲν ἀνταπέδωσε ποτὲ τίποτε, ἀλλὰ καὶ τὸν ἐξώντωσε βιολογικα. Δὲν ήταν δυνατὸν νά συμβοῦν τὰ πράγματα διαφορετικά: Ο Νικο- λὸ Μακιαβέλλι τὸ ἐξηγεῖ ἐπι- γραμματικά: «Σ᾿ ὅποιον δίνεις γί- νεται ἐχθρός σου». Ο Σωκράτης, ποὺ μόνον ἔδωσε καὶ ποτὲ δὲν ζή- τησε καὶ δὲν πῆρε, τὸ ἤξερε πολὺ καλὰ αὐτὸ καὶ τὸ διετύπωσε μὲ τὴν τελευταία καὶ κορυφαία ἔκ- φρασὴ τῆς περίφημης «σωκρατι- κῆς εἰρωνίας». Ζήτησε πρὸ τῆς ἐ- . ξοντώσεώς του, ποὺ τὴν ἤξερε μὲ βεβαιότητα, τὴν «ἐν πρυτανείῳ σί- τησιν» Εἶναι ἡ μεγαλύτερη γελοιο- ποίηση ποὺ κληροδότησε στοὺς «σιτιζοµένους ἐν τῷ πρυτανείῳ» τῆς ᾿Εξουσίας μεταγενέστερους ψευδοταγούς. Τοὺς εἶπε δηλαδή, ὅ- τι ἡ σίτιση αὐτὴ ταιριάξει µόνο στοὺς νεκρούς... Μετέωρος