Π.Δ. ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ Ἢ κατὰ γράμμα ἑρμηνεία τῶν λέξεων καὶ ἡ «κλασσικὴ» ἑρμηνεία τῶν λεξικῶν «ΛΕΓΩ», «ΚΕΡΩΣ» καὶ «ΔΟΓΟΣ» Ι. Ἕνα ἀπὸ τὰ σπουδαιότερα θέµατα ποὺ συνδέονται μὲ τὴν ἑρμηνεία τῶν κειμένων τῆς πανάρχαιας Ἑλληνικῆς γραμματείας, γιὰ ἐμένα, εἶναι ἡ ἀναζήτησι τοῦ αὐθεντικοῦ νοηματικοῦ περιεχοµένου τῶν πανάρχαιων λέξεών της. Εἶναι βέ- βαιο ὅτι: ἀπὸ τὴν στιγμὴ ποὺ ἡ «λέξις» σχηματίσθηκε γιὰ νὰ ἐκφράσῃ κάτι, καὶ καθ᾽ ὅλη τὴν ἐπὶ χιλιετίες πορεία της, πλουτίσθηκε ἀλλὰ καὶ ἐξετέθη στὸν κίν- δυνο τῆς παρερµηνείας, τὸ δὲ χειρότερο ὅλων, ἀρκετὲς φορὲς ἔχασε τὸ ἀρχικὸ αἴ- τιο τῆς δημιουργίας της τὸ ὑπὸ τῶν Μουσείων δοθέν. Δὲν θὰ ἠδυνάμεθα δέ, ἴσως ποτέ, νὰ ἀνεύρωμε τὸν τρόπο τῆς ἀποδείξεως ὅτι ἑρμηνεύσαμε αὐθεντικὰ τὴν λέ- ξι, δηλ. τὸν γνήσιο τρόπο, ποὺ ἐπεδίωξαν οἱ «ποιηταὶ» τῶν Μουσείων λόγων, ἐὰν δὲν καταφεύγαµε στὴν κρυπτόµενη ἐντὸς τῶν γραμμάτων σημασία. Πρέπει νὰ τονίσω ἐδῶ ὅτι: αὐτὴ ἡ ἀδυναμία ἀποδείξεων τῆς αὐθεντικότητος ὡδήγησε ἀπὸ τὸν δον π.Χ. αἰῶνα πλῆθος συγγραφέων στὴν ἔρευνα τῶν πολλῶν σημασιῶν τῶν λέξεων, ἐχόντων ὡς ἀντικείμενο τὸ λεξικὸ τῆς ἑλληνικῆς γλώσσας. «Ὁ καταρ- τισμὸς γλωσσαρίων ἀρχὴν ἔλαβεν ἐκ τῶν περὶ τὸν Ὅμηρον μελετῶν. Σκοπὸν ταῦτα εἶχον νὰ διδάξωσι τοὺς νέους τὴν σημασίαν τῶν ἀπηρχαιωμένων ἢ διαλε- κτικῶς ποικιλλουσῶν ἢ ἀπὸ τῆς συνήθους πεζῆς χρήσεως παρεκκλινουσῶν λέ- δεων ἢ φράσεων, τῶν λεγομένων γλωσσῶν. Οὕτω λοιπὸν προέκυψαν συναγωγαὶ ἐκπονηθεῖσαι ὑπὸ τῶν γλωσσογράφων, οἵτινες καὶ ἀτέχνως καὶ ἀνακριβῶς πολλά- κις ἠρμήνευσαν, διὸ καὶ οἱ μεταγενέστεροι, ὡς ἐπιστημονικώτερον περὶ τοῦ πράγματος διαλαβόντες, ἐθεωρήθησαν ἀκριβέστεροι» («Ἱστορία καὶ Βιβλιολο- γία τῆς ᾿Ελληνικῆς Λεξικογραφίας», ἐκ τοῦ Γερμανικοῦ ΠοιπάριοἩ ἄετ Κ|αςσι- επεη Αἱίετίαπι ὙΜΙςςεηςοΒαΠΡί νοη ἵνναη Μετ, ΠΠ τόμ. ΟτίεοΠίςομε ΓεχιοορΓαρΠηῖε νοη ΑιίθηΓΙείῃΠ σελ. 587-605). “Η λεξικογραφία ἑπομένως ἠδύνατο νὰ ἀναζητῆ τὶς σημασίες τῶν λέξεων κατὰ τὴν πορεία τους διὰ μέσου τῶν χιλιετιῶν (ἱστορι- κὴ ἔρευνα), ποτὲ ὅμως τὴν αὐθεντικὴ ἑρμηνεία. 2. Ο Γερμανὸς φιλόλογος Οὔλριχ φὸν Βιλαμόβιτς-Μέλλεντορφ ἀσχοληθεὶς ἰδιαίτερα μὲ τὰ ᾿Ομηρικὰ ἔπη (1848-1931) ὑπεστήριζε ὅτι «αὐτὸ ποὺ ἑρμηνεύει, διὰ τὴν ἑλληνικὴν γλῶσσα τὴν λέξιν δὲν εἶναι ἡ ἐτυμολογία αὐτῆς». Ποῦ ὅμως ὁδηγούμεθα; “Ὑπάρχει αὐθεντικὴ ἑρμηνεία; Νομίζω, ὅτι ἡ ἀποκάλυψι σήμερα ὅ- τι τὸ νοηματικὸ περιεχόμενο τῶν ἑλληνικῶν λέξεων ἑρμηνεύεται διὰ τῶν στοι- χείων (γραμμάτων) ποὺ τὶς συνθέτουν, ἴσως νὰ ἀποτελῇ τὴν πληρέστερη αὖθε- ντικὴ ἑρμηνεία τῶν λέξεων τοῦ ἑλληνικοῦ ἀλφαβήτου. Η κωδικὴ σημασία τῶν γραμμάτων ἦταν ἴσως τὸ «λεξικὸ» τῆς πανάρχαιας γλώσσας. Αὐτὸ τὸ ἑρμηνευτι- κὸ βοήθημα δὲν ἐπέτρεπε καὶ δὲν ἐπιτρέπει, ἐὰν κανεὶς τὸ κατανοήση ἀπόλυτα,