ἡ Η ΚΙΝΗΣΙΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝ ΜΙΧΑΛΗΣ Ζ. ΚΟΠΙΔΑΚΗΣ, Τὸ Γ΄ Μακκαβαίων καὶ ὁ Αἰσχύλος Τὸν τελευταῖο καιρὸ οἱ αἰφνιδιασμοὶ διαδέχονται τὶς ἐκπλήξεις καὶ τἀνάπαλιν. Ἔτσι ὁ Μ. Μπερνάλ, γιὰ παράδειγµα, μᾶς πληροφόρησε ὅτι οἱ ᾿Αρχαῖοι Ἕλληνες ἦσαν ...μαῦ- ροι(«΄Η Μαύρη ᾿Αθηνᾶ»), ἐνῶ ὁ ᾿Ιωάννης Βαπτιστὴς Ντυροζὲλ «ἀπέδειξε» ὅτι ἡ πολιτι- σμικὴ προσοφρὰ τῆς ᾿ Ελλάδος στὴν Εὐρώπη εἶναι ἀνύπαρκτος. Μιὰ ἄλλη προσωπικότη- τα ὡσαύτως διεθνοῦς προβολῆς, ὁ Ο. Θοτάοη, βρῆκε «κοινοὺς τόπους καὶ κοινὰ πολιτι- σμικὰ ὑπόβαθρα» "Ἑλλήνων καὶ ᾿ Ἑβραίων, πρᾶγμα ποὺ σημαίνει ὅτι οἱ δύοι αὐτοὶ πολι- τισμοί εἶναι ὁμογάλακτα τέκνα κάποιου ἄλλου πολιτισμοῦ, ὁ ὁποῖος, ἂν καὶ δὲν κατονομά- ζεται, ἀποτελεῖ δημιούργημα τῶν μυθικῶν Σουμερίων, φαντάζομαι. 'Ο Μιχάλης Ζ. Κοπι- δάκης, ἐν τῷ μεταξύ, ὁ συγγραφέας τοῦ βιβλίου «Τὸ Γ΄ Μακκαβαίων καὶ ὁ Αἰσχύλος», μᾶς δημιούργησε νέες σπαζοκεφαλιές, ἰσχυριζόμενος ὅτι τὰ «θεόπνευστα» καὶ «πανάρ- χαια» βιβλία τῆς Π. Διαθήκης, ποὺ κατὰ τὸν ᾿Ιώσηπο καὶ Φίλωνα ἐγράφησαν ἀπ᾽ τοὺς Μωύσῆ, Δαυίδ κ.ο.κ. καὶ διασώθηκαν ἀναλλοίωτα μέχρι τῶν ἡμερῶν τους ἐξάπαντος, εἷ- ναι σαφῶς ἐπηρεασμένα ἀπ᾿ τὸν "Ὅμηρο καὶ ᾿ Ησίοδο, τοὺς τραγικοὺς ποιητὲς κι᾽ ἰδιαί- τερα τὸν Αἰσχύλο, τὸν 'Ἡρόδοτο καὶ τὸν Δημοσθένη κ.ο.κ. Γεννᾶται λοιπὸν τὸ ἐρώτημα, μήπως ὁ Ο. «οτάοη ἔχει δίκιο, λέγοντας δηλαδὴ ὅτι οἱ Ἕλληνες καὶ 'Εβραῖοι ἄντλησαν ἀπὸ κάποια κοινὴ πηγὴ τὰ πολιτισμικὰ στοιχεῖα, ποὺ διεµόρφωσαν σύμφωνα μὲ τὸ χαρακτῆρα τους; Ὅμως «ΚΙ ἂν ἀκόμη ὑποτεθῆ ὅτι ὅλες οἱ ὁμοιότητες καὶ οἱ ἀναλογίες ὀφείλονται σὲ συμπτώσεις, κοινοὺς τόπους καὶ σ᾽ ἕνα κοινὸ 2.450 χρόνια μὴ δημοκρατίας Τὸν περασμένο Σεπτέμβριο στὸν ἱστορικὸ λόφο τῆς Πνυκὸς ἑορτάσθηκαν τὰ 2.500 χρόνια τῆς δημοκρατίας μὲ πρωτοβουλία τοῦ προέδρου τῆς Βουλῆς τῶν “Ελλήνων καὶ τὴ συμμετοχῆ πολλῶν ἄλλων προέδρων ἀπὸ διάφορες χῶρες τοῦ κόσμου. Τὸ ἔτος 509 π.Χ. ὁ ἀριστοκράτης Κλεισθένης, ᾽Αλκμαιωνίδης τὴν κα- ταγωγή, στὴν προσπάθειά του νὰ ἐπιβληθεῖ τοῦ πολιτικοῦ του ἀντιπάλου ᾿Ισαγό- ρα, ἐπίσης ἀριστοκράτου, «ποντάρησε» στὸ παιχνίδι τοῦ λαϊκισμοῦ καὶ κέρδισε. Τὸ προϊὸν τοῦ παιχνιδιοῦ ὀνομάστηκε «Δημοκρατία», ποὺ στηρίχτηκε στὴν ᾱ- µεση συμμετοχὴ τῶν πολιτῶν τῆς ᾿Αθήνας στὴν διαχείριση τῶν κοινῶν, µία ὃ- πόσχεση ἄκρως δελεαστική, πρωτότυπη καὶ σωστὴ στὴ βάση της. Ὁ Κλεισθέ- νης μὲ τὸ πολιτικὀ αὐτὸ «εὕρημα» ἄφησε ἐκτὸς μάχης τὸν ᾿Ισαγόρα, προσεται- ρίστηκε τὸ πλῆθος καὶ κυριάρχησε στὴν πολιτικὴ σκηνή. Ὃ Κλεισθένης εὐαγγελίστηκε τὴν «ἰσότητα» ἔναντι τῆς ἰσχυούσης µέχρι τό- τε ἰσοπολιτείας καὶ ἰσονομίας. Τὸ νέον ἄγγελμα τοῦ Κλεισθένους περὶ ἰσότητος στηρίχθηκε στὴν ἀπίστευτα παρανοϊκὴ ἰδέα τῆς ἀναδείξεως τῶν πολιτικῶν ἀξι- ωματούχων τῆς πόλεως (βουλευτῶν, δικαστῶν, πρυτάνεων, ἀρχόντων, ταμιῶν κ.λπ.) διὰ «κληρώσεως». Δηλαδὴ ἔξυπνοι καὶ βλᾶκες, δημιουργικοὶ καὶ τεµπέ- ληδες, ταλαντοῦχοι καὶ ἀτάλαντοι, εὐσυνείδητοι καὶ ἀσυνείδητοι νὰ εἶναι ὅλοι ἴσοι. Κι᾿ ὅμως αὐτὴ ἡ θεωρία καὶ πρακτικὴ ἦταν ἡ ἀκρογωνιαία λίθος τοῦ οἱ- κοδοµήµατος τῆς ἄμεσης συμμετοχικῆς δημοκρατίας τῶν πολιτῶν. Καὶ ὄχι μό-