ΚΩΝ. Β. ΚΟΥΤΡΟΥΒΕΛΗΣ, Πότε ἔγινε ὁ Τρωικὸς Πόλεμος: Πλεῖστα δεδομένα τὸν ἀνάγουν πρὸ τοῦ 2.900 π.Χ. Η ΠΑΓΙΔΑ ΤΩΝ ΑΙΓΥΠΤΙΑΚΩΝ ΧΡΟΝΟΔΟΓΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Ἢ παρουσία τοῦ ἀνθρώπου πάνω στὴ γῆ ἀποδεικνύεται ἀπὸ τὴν δραστηριό- τητα τῆς κάθε γενιᾶς, ποὺ ξεκινάει ἀπὸ τὴν ἁδιαφορία, περνάει στὴ δηµιουργία καὶ καταλήγει στὴν καταστροφή. Ο κύκλος αὐτὸς ἐπαναλαμβάνεται συνέχεια καὶ πολλὲς φορὲς ἐπιταχύνεται ἀπὸ τὴν συνδρομὴ τῶν φυσικῶν φαινομένων τῶν σεισμῶν καὶ τῶν κατακλυσμῶν. Τὸ ἀποτέλεσμα μπορεῖ νὰ εἶναι τὸ ἴδιο ἀπὸ τὴν πολεμικὴ μανία τοῦ ἀνθρώπου, ποὺ μὲ τὸ γκρέμισμα, τὴν πυρπόληση καὶ τὴν γε- νοκτονία ἐξαφανίζει ἀπὸ προσώπου γῆς δείγματα ἀφθάστου τέχνης καὶ πνευµα- τικῆς κατάκτησης, τὰ ὁποῖα συγκροτοῦν τὴν κλίμακα ἐξελίξεως κάθε ἀνθρωπί- νου πολιτισμοῦ. Μερικὰ ἀπὸ τὰ ὑπόλοιπα τοῦ κάθε πολιτισμοῦ μεταφέρονται προφορικὰ διὰ τῶν παραδόσεων ἀπὸ γενιὰ σὲ γενιὰ ἢ διὰ τοῦ γραπτοῦ λόγου. Τὰ κατάλοιπα ἔρ- χονται στὸ φῶς τοῦ παρόντος μὲ τὶς ἀρχαιολογικὲς ἀνασκαφές. Τὰ εὑρήματα τῶν στοιχείων αὐτῶν, συνδυαζόµενα κατάλληλα ὑπὸ τῶν διαφόρων ἐρευνητῶν, παρέ- χουν τὰ µέσα ἀναπαραστάσεως τῶν χαμένων πολιτισμῶν, προκειµένου ἡ ἀνθρω- πότητα τοῦ σήµερα νὰ γίνει κοινωνὸς τῆς προόδου τοῦ ἀνθρώπου σὲ ἐποχὲς τοῦ ἀπωτάτου παρελθόντος. 'Η προσπάθεια αὐτὴ σὲ πολλὲς περιπτώσεις ἐπιτυγχάνει νὰ προσφέρει μιὰ σημαντικὴ ἱκανοποίηση στὸν ἐπιστημονικὸ κόσμο καὶ στοὺς ἐνδιαφερομένους λαούς. ΄Ὅμως πολλὰ στοιχεῖα, ἂν καὶ ἐρευνῶνται μὲ πεῖσμα, µέ- νουν ἀπροσδιόριστα. Ἕνα ἀπὸ αὐτὰ εἶναι ἡ ἀξιόπιστη χρονολογικὴ κατάταξη τῆς ἐξελίξεως τῶν δραστηριοτήτων τῶν ἀνθρώπων τοῦ κάθε πολιτισμοῦ, τὸ ὁ- ποῖο κυρίως παρατηρεῖται στοὺς προϊστορικοὺς χρόνους, ὁπότε θεμελιώθηκε καὶ ξεκίνησε ἡ πορεία συνεχείας τοῦ κάθε πολιτισμοῦ µέσα στὸ χρόνο. Τὸ γεγονὸς αὐτὸ γεννάει ἀπορίες καὶ ἐρωτηματικά, κι ἕνα ἀπὸ αὐτὰ διατυπώνεται ἀπὸ τὸν 6.Ν). Ο6ε{ᾶπι («Θεοϊ-τάφοι καὶ σοφοί», μετ. Α. Πάγκαλος, ἔκδ. Γεμετζοπούλου, Ι949, σελ. 77), ὁ ὁποῖος λέγει: «Μήπως δὲν εἶναι σωστὴ ὁλόκληρη ἡ πρωτοελ- ληνική µας χρονολόγηση, Μήπως γίνεται πάλι πρόβλημα ὁ Ὅμηρος,;». Ἢ ἐρώτηση αὐτὴ καθρεπτίζεται ἀμέσως στὸν Τρωϊκὸ πόλεμο, καὶ τὸ πρῶτο ζητούμενο στὸ «πρόβλημα» εἶναι: «Πότε ἔγινε ὁ Τρωικὸς πόλεµος;». 2. ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΤΟΥ ΣΗΜΕΡΑ 'Ο Τρωικὸς πόλεμος εἶναι τὸ πρῶτο πολεμικὸ γεγονὸς καὶ διασώθηκε, διαιω- νίσθηκε καὶ παραδόθηκε στὸ σήµερα ἀπὸ τ᾿ ἀνεπανάληπτα ᾿Ομηρικὰ Ἔπη, τὰ ὁποῖα ἐπαληθεύθησαν πανηγυρικἀ ἀπὸ τὶς ἀρχαιολογικὲς ἀνασκαφὲς ποὺ ἔγιναν στὶς Μυκῆνες, στὴν Πύλο, στὴ Σπάρτη κι ἀλλοῦ. Δυστυχῶς ὅμως ἀπὸ τὴ σκηνὴ τοῦ ὅλου ἔργου λείπουν ἡ ᾿Ιθάκη, τὸ Ἴλιον τῆς Τροίας καὶ ἡ Σχερία τῶν Φαιά- κῶν, γιὰ ν᾿ ἀποκαλυφθεῖ ὁλόκληρη ἡ ᾿ Ομηρικὴ εἰκόνα τῶν γεγονότων ἐκείνης τῆς ἐποχῆς. ᾿Αφετηρία γιὰ τὴν ἀνακάλυψή τους μποροῦν ν᾿ ἀποτελέσουν οἱ ἀ-