ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΑΝΩΦΟΡΟΠΟΥΛΟΥ Ἢ ἑλληνικότητα τοῦ 1811 Ἡλιοπερίχυτο ὅραμα μὲ κάθε αὐγὴ μιᾶς μιᾶς ἡμέρας γιὰ 400 χρόνια ὁ πόθος τῆς λευτεριᾶς μαγνήτιζε τὶς καρδιὲς καὶ τοὺς λογισμοὺς τῶν σκλάβων, ὥσπου μὲ τὴν εὐλογημένη κείνη ἀνατολὴ τοῦ [82] βροντήξαν τὰ σπαθιὰ στὴν πέτρα τῆς ἀπόφασης. Ὀι ρἰαά πισαπίες [η]ςεγυπί, ἀσίγαστοι κρουνοὶ κυλῆσαν τῆς προσφορᾶς τὰ αἵματα καὶ θέριεψαν τὸ ὅραμα ποὺ περιντυνόταν εἰκόνα τῆς πραγματικότητας. Κανένας λυρισμὸς δὲν φτάνει νὰ ἀποδώσει καὶ τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἀλήθεια καὶ τὴ δύναμη τούτη» τῆς μετάστασης ἑνός πολύχρονου πόθου σὺ γεγονὸς χειροπιαστὸ καὶ τελούμενο. Οἱ γενιές, ποὺ τὸ ζήσανε, περιβλήθηκαν τόσο μυστηριακὰ γητεμένες τὰ κελευσματά του, ὥστε μηδὲ οἱ ὁμαδικοὶ θάνατοι, μηδὲ οἱ ἀνελέητες σφαγές, μηδὲ οἱ ὁλόπληθοι ξεκληρισμοὶ νὰ μποροῦν νὰ τίς πτοήσουν, ἴσαμε τὴν ὁλοκληρωτική του ἀποκατάσταση σὲ ἐγκόσμιο πραγμένο. Τὸ ἀπαύγασμα τοῦ ἀναστάσιμου τούτου ξημερώματος τόσο εἶχε ἀχνοδιαλύνει καὶ βαρυμένους ἀκόμα πιθανοὺς τοὺς φόβιους δισταγμούς, ὥστε ὅσοι πυρπόλησαν τὸν ἐνθουσιασμό τους στὶς ἡλιάχτιδες προσδοκίες του, ἀντίβαρο καὶ μόνο στὸν ὄρκο τους τὸ θάνατο ζυγιάσαν: Ελευθερία ἤ θάνατος! Μὰ ὡς ἡ λευτεριά, νικώντας καὶ τὸ θάνατο ἀκονισμένη καθώς πρόβαιλνε ἀπὸ τὴν ἄρνηση τῆς σκλάβας ζωῆς, γινόταν κόψη τρομερὴ καὶ γνώριμη, σύναζε δυναμικἁ τὴν ὄψη κι ἄρχιζε τὸ προσμέτρημα, τὸν ἔλεγχο καὶ τὴν κριτικἠ τῶν πραγμένων. ̓Αναρίθμητες εἶναι οἱ σελίδες γραμμένες ἀπὸ ἱστορικούς, πολιτικούς, ἀπομνημονογράφους κ. ἄλ., ὅπου ἄλλοι ἄλλα γιὰ ἄλλους ὑμνοῦν ἤ λοιδωροῦν, κρίνουν ἤ κατακρίνουν, εὐλογοῦν ἤ καταριοῦνται. Κύρια στηλιτεύουν τοὺς προύχοντες, λαϊκούς ἤ θρησκευτικούς. Συχνά ὑποστηρίζουν, πὼς ὀρθώθηκαν ἀρνητές τῆς λευτεριᾶς τοῦ Γένους, σὰ φράγματα ὕπουλα ἀτίθασου ποταμοῦ, γιὰ νὰ μὴν ἀπολέσουν ἀποκτημένα προνόμια. "Αλλοι ὑμνοδετοῦν ἀλλοῦ: Οἱ ᾱκτήμονες ραγιάδες, οἱ ψημοζῆτες, οἱ δύσμοιροι, αὐτοὶ ἀγκάλιασαν κατάστηθα τὶς φλόγες τοῦ ξεσηκωμοῦ, μηδὲ λογαριάζοντας τὶς σάρκες τους ἄν κάψουν. Αὐτοὶ οἱ ἄοπλοι, οἱ ρακένδυτοι, οἱ ἀπείθαρχοι, οἱ πλιατσικολόγοι, οἱ ἀσίγαστοι καὶ ἀνυπάκονοι, οἱ ὅπως - ὅπως συναγμένοι καὶ ἀσυμβίβαστοι, οἱ ὅπως - ὅπως ὁπλισμένοι καὶ ἀκατάβλητοι, αὐτοὺς ἐραστές της μέθυσε τὸ ἡδύποτο τῆς λάγνας λευτεριᾶς δυνατότερα, σὲ αὐτοὺς ἡ λευτεριὰ χρωστάει τὸν ἀναστημό της. Στὴν Ὕδρα, ἀκόμα ἀμφιγνωμοῦν ἄν ἡ τιμή τοῦ πρωτανάμματος τοῦ πύρινου συνθήματος ἀνήκει στὸν ὁλόπυρο Οἰκονόμου ἤ στοὺς μεγαλοκαραβοκύρηδες νοικοκυραίους, ποὺ ἄδειασαν τὶς ὁλόγιομες στέρνες τους γιὰ τὸν ἀγῶνα, ἀπὸ χρυσάφι ποὺ εἶχαν συνάξει σὰν ἀληθινὰ τσακάλια στὸν ἀποκλεισμὸ τοῦ Νέλσωνα. Ὄχι: ἐπιμένει στὰ γραμμένα του ὁ πατέρας τοῦ Γένους, ὁ Κοραῆς. Θέλαν κρέμασμα ὅσοι παράσυραν τὸ γένος στὴν ὀλέθρια ἐπανάσταση, καὶ διακινδύνεψε σύψυχο νὰ ἀφανιστεῖ. Ὄφειλαν νὰ ἀναμένουν ἕξι ὡς ὀκτὼ χρόνια ἀργότερα. Καὶ μαζί του συντάσσονται μεγάλος ἀριθμὸς ἀπὸ τοὺς δημογέροντες κι αὐτὸς ὁ Καποδίστριας κι αὐτὸς ἀκόμα ὁ Σολωμός, ποὺ δὲν ἀξιώθηκε νὰ κατέθει ἔμπραχτα στὸν ἀγῶνα! Τ ̓ ἀπόθραδο, ποὺ ταξιδεύει τὸ φῶς, καθὼς ἀραιώνουν τὰ φιλελεύθερα παιδοφωνάγματα στὶς γειτονιές μας, οἱ μαθιὲς σκιὲς διαγράφουν ἐρωτηματικὰ τὴ μεσαία Πύλη μὲ κρεμασμένο τὸ Γρηγόριο Ε ́. Ὅμως μὲ πολλὲς ἐνοχλητικὲς τὶς σκέψεις. Γιατὶ ἐναντιώθηκε στὸ Ρήγα; Γιατὶ ἀφόρισε τὸν Ὑψηλάντη; Πῶς ὀνοματίζει «πονηρὸν καὶ ἀρχέκακον ὄφιν» τοὺς κήρυκες ἐλεύθερου διαλογισμοῦ; Κανένα κείμενο δὲ θὰ ἀπαλείψει ἐκείνη τὴν ἀπάτριδα «Πατρικὴ διδασκαλία» τοῦ ̓Αθανάσιου Πάριου, ὅπου ἔγγραφα παρότρυνε στὴν ἐθελοδουλία; Μὰ δὲν ἀντιλογεῖ στὸ Παρίσι τυπωμένη ἡ « ̓Αδελφικὴ διδασκαλία» τοῦ