ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΠΑΝΩΦΟΡΟΠΟΥΛΟΥ Ἢ ἑλληνικότητα τοῦ 1811 Ἡλιοπερίχυτο ὅραμα μὲ κάθε αὐγὴ μιᾶς - μιᾶς ἡμέρας γιὰ 400 χρόνια ὁ πόθος τῆς λευ- τεριᾶς μαγνήτιζε τὶς καρδιὲς καὶ τοὺς λογι- σμοὺς τῶν σκλάβων, ὥσπου μὲ τὴν εὐλογη- μένη κείνη ἀνατολὴ τοῦ [82] βροντήξαν τὰ σπαθιὰ στὴν πέτρα τῆς ἀπόφασης. Ὀι ρἰαά πισαπίες [η]ςεγυπί, ἀσίγαστοι κρουνοὶ κυλῆ- σαν τῆς προσφορᾶς τὰ αἵματα καὶ θέριεψαν τὸ ὅραμα ποὺ περιντυνόταν εἰκόνα τῆς πραγ- µατικότητας. Κανένας λυρισμὸς δὲν φτάνει νὰ ἀποδώσει καὶ τὴν ὀμορφιὰ καὶ τὴν ἀλήθεια καὶ τὴ δύνα- µη τούτη» τῆς µετάστασης ἑνός πολύχρονου πόθου σὺ γεγονὸς χειροπιαστὸ καὶ τελούμενο. Οἱ γενιές, ποὺ τὸ ζήσανε, περιβλήθηκαν τόσο μυστηριακὰ γητεµένες τὰ κελευσματά του, ὥ- στε μηδὲ οἱ ὁμαδικοὶ θάνατοι, μηδὲ οἱ ἀνε- λέητες σφαγές, μηδὲ οἱ ὁλόπληθοι ξεκληρι- σμοὶ νὰ μποροῦν νὰ τίς πτοήσουν, ἴσαμε τὴν ὁλοκληρωτική του ἀποκατάσταση σὲ ἐγκό- σµιο πραγµένο. Τὸ ἀπαύγασμα τοῦ ἀναστάσι- µου τούτου ξηµερώματος τόσο εἶχε ἀχνοδια- λύνει καὶ βαρυµένους ἀκόμα πιθανοὺς τοὺς φόβιους δισταγμούς, ὥστε ὅσοι πυρπόλησαν τὸν ἐνθουσιασμό τους στὶς ἡλιάχτιδες προσ- δοκίες του, ἀντίβαρο καὶ µόνο στὸν ὄρκο τους τὸ θάνατο ζυγιάσαν: Ελευθερία ἤ θάνατος! Μὰ ὡς ἡ λευτεριά, νικώντας καὶ τὸ θάνατο ἀκονισμένη καθώς πρόβαιλνε ἀπὸ τὴν ἄρνη- ση τῆς σκλάβας ζωῆς, γινόταν κόψη τρομερὴ καὶ γνώριµη, σύναζε δυναμικἁ τὴν ὄψη κι ἄρχιζε τὸ προσµέτρηµα, τὸν ἔλεγχο καὶ τὴν κριτικἠ τῶν πραγµένων. ᾿Αναρίθμητες εἶναι οἱ σελίδες γραμμένες ἀπὸ ἱστορικούς, πολιτι- κούς, ἀπομνημονογράφους κ. ἄλ., ὅπου ἄλλοι ἄλλα γιὰ ἄλλους ὑμνοῦν ἤ λοιδωροῦν, κρί- νουν ἤ κατακρίνουν, εὐλογοῦν ἤ καταριοῦν- ται. Κύρια στηλιτεύουν τοὺς προύχοντες, λαϊκούς ἤ θρησκευτικούς. Συχνά ὑποστηρί- ζουν, πὼς ὀρθώθηκαν ἀρνητές τῆς λευτεριᾶς τοῦ Γένους, σὰ φράγματα ὕπουλα ἀτίθασου ποταμοῦ, γιὰ νὰ μὴν ἀπολέσουν ἀποκτημένα προνόμια. "Αλλοι ὑμνοδετοῦν ἀλλοῦ: Οἱ ᾱ- κτήµονες ραγιάδες, οἱ ψημοζῆτες, οἱ δύσμοι- ροι, αὐτοὶ ἀγκάλιασαν κατάστηθα τὶς φλόγες τοῦ ξεσηκωμοῦ, μηδὲ λογαριάζοντας τὶς σάρ- κες τους ἄν κάψουν. Αὐτοὶ οἱ ἄοπλοι, οἱ ρα- κένδυτοι, οἱ ἀπείθαρχοι, οἱ πλιατσικολόγοι, οἱ ἀσίγαστοι καὶ ἀνυπάκονοι, οἱ ὅπως - ὅπως συναγµένοι καὶ ἀσυμβίβαστοι, οἱ ὅπως - ὅπως ὁπλισμένοι καὶ ἀκατάβλητοι, αὐτοὺς ἐραστές της µέθυσε τὸ ἡδύποτο τῆς λάγνας λευτεριᾶς δυνατότερα, σὲ αὐτοὺς ἡ λευτεριὰ χρωστάει τὸν ἀναστημό της. Στὴν Ὕδρα, ἀκόμα ἀμφιγνωμοῦν ἄν ἡ τιµή τοῦ πρωτανάµµατος τοῦ πύρινου συνθήματος ἀνήκει στὸν ὁλόπυρο Οἰκονόμου ἤ στοὺς µε- γαλοκαραβοκύρηδες νοικοκυραίους, ποὺ ἄ- δειασαν τὶς ὁλόγιομες στέρνες τους γιὰ τὸν ἀγῶνα, ἀπὸ χρυσάφι ποὺ εἶχαν συνάξει σὰν ἀληθινὰ τσακάλια στὸν ἀποκλεισμὸ τοῦ Νέλ- σωνα. Ὄχι: ἐπιμένει στὰ γραμμένα του ὁ πατέρας τοῦ Γένους, ὁ Κοραῆς. Θέλαν κρέμασμα ὅσοι παράσυραν τὸ γένος στὴν ὀλέθρια ἐπανάστα- ση, καὶ διακινδύνεψε σύψυχο νὰ ἀφανιστεῖ. Ὄφειλαν νὰ ἀναμένουν ἕξι ὡς ὀκτὼ χρόνια ἀργότερα. Καὶ μαζί του συντάσσονται μεγά- λος ἀριθμὸς ἀπὸ τοὺς δημογέροντες κι αὐτὸς ὁ Καποδίστριας κι αὐτὸς ἀκόμα ὁ Σολωμός, ποὺ δὲν ἀξιώθηκε νὰ κατέθει ἔμπραχτα στὸν ἀγῶνα! Τ᾽ ἀπόθραδο, ποὺ ταξιδεύει τὸ φῶς, καθὼς ἀραιώνουν τὰ φιλελεύθερα παιδοφω- νάγματα στὶς γειτονιές μας, οἱ μαθιὲς σκιὲς διαγράφουν ἐρωτηματικὰ τὴ μεσαία Πύλη μὲ κρεμασμένο τὸ Γρηγόριο Ε΄. Ὅμως μὲ πολ- λὲς ἐνοχλητικὲς τὶς σκέψεις. Γιατὶ ἐναντιώ- θηκε στὸ Ρήγα; Γιατὶ ἀφόρισε τὸν Ὑψηλάν- τη; Πῶς ὀνοματίζει «πονηρὸν καὶ ἀρχέκακον ὄφιν» τοὺς κήρυκες ἐλεύθερου διαλογισμοῦ; Κανένα κείμενο δὲ θὰ ἀπαλείψει ἐκείνη τὴν ἀπάτριδα «Πατρικὴ διδασκαλία» τοῦ ᾿Αθα- νάσιου Πάριου, ὅπου ἔγγραφα παρότρυνε στὴν ἐθελοδουλία; Μὰ δὲν ἀντιλογεῖ στὸ Πα- ρίσι τυπωμένη ἡ «᾿Αδελφικὴ διδασκαλία» τοῦ