ΤΟ ΑΝΕΚΑΟΤΟ ΔΙΉΓΗΜΑ . ΤΟΥ «ἀν ΑΝΝΑ ΤΖΙΡΟΠΟΥΛΟΥ -- ΕΥ̓ΣΤΑΘΙΟΥ οὐ Ἕλληνας καλεῖσθαι... Ἤμουν τότε φοιτήτρια τῆς Φιλοσοφι- κῆς Σχολῆς στὸ Πανεπιστήµιο ᾿Αθηνῶν. Καθὼς ἔμενα στὸν Πειραιᾶ, χρησιμοποιοῦ- σα καθημερινά τὸν ᾿Ηλεκτρικὸ Σιδηρό- δρομο, τὸν ὁποῖο εἶχα κατὰ κάποιο τρόπο μετατρέψει σὲ πρόχειρο ἀναγνωστήριο. Θέ- λω νὰ πῶ, ὅτι ἔκανα αὐτὸ ποὺ συνήθιζαν ὅ- λοι σχεδὸν οἱ φοιτηταὶ ἐκείνη τὴν ἐποχή. Γιὰ νὰ κερδίσουμε χρόνο, μελετούσαμε τὰ «εὔκολα» μαθήματα κατὰ τὴν διαδρομή. Εἴ- χαμε δηλαδὴ καθημερινὰ μαζί μας «τὸ βι- βλίο τοῦ τραίνου». Στ᾿ ἀλήθεια, ποτὲ δὲ μπόρεσα νὰ ἐξηγή- σω, γιατὶ ἐκεῖνο τὸ μεσημέρι ἄλλαξα τὴ συνήθειά μου. Θὲς ἀπὸ κούραση εἴτε ἀκε- φιὰ γιὰ μελέτη, θὲς ἀπὸ κάποια -- ἀνεξή- γητη παρόρµηση, προτίµησα νὰ ἀγορά- σω μιὰ ἐφημερίδα, κίνηση σπάνια γιὰ μέ- να. Καὶ αὐτὸ ἔγινε ἡ αἰτία, νὰ γνωρίσω τὸν φίλο μου Ζὰν Μισελέ. Ἢ ἐφημερίδα ἦταν ἡ «Βραδυνή», Καὶ στὴ δεύτερη σελίδα της ἐκείνη ἀκριβῶς τὴν ἡμέρα εἶχε δημοσιεύσει μιὰ ἐπιστολή, ποὺ τῆς εἶχε στείλει κάποιος μαθητὴς γυ- μνασίου ἀπὸ τὴν ΄ Ελβετία, ὁ ὁποῖος ἀγό- ραζε ξἑλληνικὲς ἐφημερίδες, ὅπως μοῦ ἐξή- γησε ὁ ἴδιος ἀργότερα. Ἢ ἐπιστολὴ ἄρχιζε ἔτσι ἀκριβῶς: “Εἰμὶ ἐλβέτιος μαθητὴς ὃς παλαιὰν ἑλ- ληνικὴν γλῶσσαν μανθάνει. Ἂν βουλοί- µην ἔχειν φίλον ἑλληνικόν,. ὃς ἐμοὶ ἐπι- στολὰς γράψειεν ἄν. Διδασκόμεθα ἐν τῇ Σχολῇ. Ἢ γλῶσσα ἡ ἑλληνικὴ λίαν καλὴ ἐστίν. “Η νεωτέρα παρέχει ἐμοὶ πλείστας δυσκολίας... ᾽. ᾿Εντυπωσιάσθηκα καὶ συγκινήθηκα. Τοῦ ἔγραψα, στὰ γαλλικά, τὴν ἴδια κιόλας ἡμέρα. Ἔμενε κάπου ἔξω ἀπὸ τὴ Νεσατέλ. :Ἡ ἀπάντηση δὲν ἄργησε νὰ ἔρθει. “ Υπὲρ τῆς δεσποίνης ἐν τῇ ὁδῷ.... τοῦ λιμένος Πειραιῶς εἰς ΕΛΛΑΔΑ". ταν ἐνθουσιασμένος: «... Ἔλαβον ἐπιστολὰς πολλάς. Εἰσὶν ἐν τῇ νέᾳ ἑλληνικῇ. Οὐ κατανοῶ. ᾿Ατυχέ- στατα οὐκ ἀποκρίνομαι τοῖς ἄλλοις. Κατε- νόησα τὴν ὑμετέραν, ὅτι ἐν τῇ γαλλικῇ γέ- γραπται». Ἔτσι ἄρχισε μιὰ ἀλληλογραφία πυκνὴ καὶ μιὰ φιλία σταθερὴ καὶ γόνιμη. Ζητοῦσε πληροφορίες γιὰ χίλια δυὸ πράγματα. Κάθε τὶ τὸ ἑλληνικὸ τὸν μάγευε. "Ονειρό του, τὸ προσκύνημα στὴν ᾿Ελλάδα. «... Ἔν τῇ σχολῇ μανθάνομεν περὶ τῶν φιλοσόφων. τῶν ποιητῶν, τῶν παντοίων στρατηγῶν. Θαυμάζομεν σφόδρα...». ᾿Εθαύμαζα καὶ ἐγώ. ᾿Εθαύμαζα τὸν ἕλ- ληνιστὴ καθηγητή του, ποὺ εἶχε ἐμφυσή- σει τόσο ἀγάπη γιὰ τὸ ᾿Ελληνικὸ Πνεῦμα σ᾽ αὐτοὺς τοὺς ἰόχρονους μαθητάς, ποὺ εἶχε ἐπιτύχει νὰ διδάξει τὴν ἀρχαία ἕλλη- νικὴ σὰ ζωντανὴ γλῶσσα σὲ παιδιὰ ποὺ εἷ- χαν διαφορετικὸ ἀλφάβητο. "Εκανα συ- γκρίσεις καὶ μελαγχολοῦσα. ᾿Εθαύμαζα ἀ- κόμη τὴν εὐχέρεια καὶ τὴν περιγραφικἠ ἐ- φευρετικότητα τοῦ φίλου µου. «Φιλτάτη Αννα, εὑρίσκομαι μετὰ τῶν ἐ- μῶν σχολικῶν ἑταίρων ἐν τοῖς ὄρεσιν. “Ἢ χιὼν πολλὴ ἐστί, τὸ ψῦχος δριμύ. "Άγω σὺν ξύλοις ἐπὶ τῇ χιόνι»! Εἶχε πάψει ἀπὸ καιρὸ νὰ ὑπογράφει στὰ Γαλλικά. Δὲν ἦταν πιὰ ὁ Ζὰν Μισελέ. Εἶχε γίνει ὁ ᾿Ιωάννης Μιχαλέτος. Φαίνεται, ὅτι εἶχε ἐπηρεάσει καὶ τοὺς φίλους του, γιατὶ δειλά-δειλὰ ἄρχισαν καὶ ἄλλα παιδιὰ νὰ μοῦ στέλνουν δυὸ-τρεῖς λε- ξοῦλες, μὲ τὴν ὑπογραφή τους ἐξελληνισμέ- νη: ΕΙΙΕΠΠΕ «ΟΙίαταίη -- Στέφανος Ζιλ- λιαρδῖνος: 6Ἀιῤοεγίπε ΜΙεμαιµά --- Αἰκατερίνη Μι- σώτου: 9οδερῇηε Τεπιργαί --- ᾿Ιωσὴφ Τεμπρᾶτος. Προσπαθοῦσα νὰ φαντασθῶ αὐτὴ τὴν παρέα τῶν νέων παιδιῶν στὸ μικρὸ ὀρεινὸ καὶ γραφικὸ χωριουδάκι τῆς Ελβετίας, ποὺ μὲ τὶς εὐαίσθητες κεραῖες τους εἶχαν συλλάβει τὸ πανανθρώπινο μήνυμα τοῦ "Ελληνικοῦ Πολιτισμοῦ καὶ ποὺ τὶς ἐλεύ- θερες ώρες τους ἔσκυβαν μὲ ἔρωτα ἀληθι-