ΜΕΤΑΞΥ ΣΟΒΑΡΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΟΥ Τοῦ ̓Αριστοφάνη Καρφιᾶ ΝΛ άρτιος καὶ πάλιν κἄι, ὡς τὸ σχολικὸν "1. ἀσμάτιον διαπιστώνει, «τῆς δόξας λάμπει» τὸ φῶς εἰς τὴν χώραν, πράσινον, βεβαίως, ἐφέτος, ἐνῶ εἰς τὴν ̓Ακαδημίαν καὶ τὰ σχολεῖα θὰ ἐξαρθῆ, ὡς εἴθισται, ὁ κατὰ τῶν Τούρκων καὶ -ὡς ὁ συρμός ἔπιτάσσει-κατὰ τῶν «ντόπιων κοτζαμπάσηδων» ἀγών. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς κατὰ παράδοσιν «διπλής» ἑορτῆς --ὁ Εὐαγγελισμὸς-προβλέπεται ὑποτονισμένος, ἐφ ́’ ὅσον μόνον γραΐδιά τινα συγκινοῦνται πλέον ἀπὸ τὸν κρίνον ποὺ ἔδωκεν τὴν ἡμέραν ταύτην ὁ Γαβριήλ εἰς τὴν Θεοτόκον. Οἱ σύγχρονοι καιροὶ ἐπιτάσσουν σοσιαλιστικὴν τῆς ἱστορίας θεώρησιν, ἡ δὲ Θεοτόκος, παρ’ ὅτι εἰς κυκλοφορῆσαν προσφάτως βιβλίον φέρεται ὡς σοσιαλίστρια, ἀπεικονιζομένη μάλιστα κρατοῦσα εἰς τὴν δεξιὰν τὸν σταυρὸν καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν τὸ σφυροδρέπανον, δὲν θεωρεῖται γενικῶς ἀπὸ τὰς λαϊκὰς μάζας ὅτι εἶχεν ἐνδελεχῶς μελετήσει τὸν ὁμόφυλόν της Κάρολον Μάρξ ἢ ὅτι ὑπῆρξε μέλος τῆς κλαδικῆς τῶν παρθένων τῆς Ναζαρὲτ ἢ ἔστω στέλεχος φεμινιστικῆς τινὸς ὀργανώσεως. Ἔν πάσει περιπτώσει, πρόθεσίς μου δὲν εἶναι νὰ ἐξετάσω τὰ νέα αὐτὰ θεολογικὰ προβλήματα, ἀλλὰ ὡρισμένα περὶ τῆς ἐπαναστάσεως τοῦ 1821 νὰ εἴττω ἑπετειακὰ. Ἔργον δύσκολον, ἀσφαλῶς, ἐφ’ ὅσον, μέχρι στιγμῆς, οὐδεμία διακομματικὴ κοινοβουλευτικὴ ἐπιτροπὴ συνεστήθη, προκειμένου νὰ ἀνοίξη τὸν φάκελλον τοῦ 1821 καὶ νὰ ρίψη ἅπλετον φῶς εἰς τὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς, ὡς τετράκις συνέβη διὰ τὴν κυπριακὴν τραγωδίαν τοῦ 1974. Ὑποχρεοῦμαι, ὡς ἐκ τούτου, νὰ στηρίζω τὰς πληροφορίας μου εἰς ὡρισμένους τῆς ἐποχῆς ἐκείνης ἀπομνημονευματογράφους. Β εβαίως δὲν δύναμαι νὰ ̓ὑποστηρίξω μετ’ ἐπιχειρημάτων, ὅτι οἱ τραχεῖς ἐκεῖνοι ὀρεσίβιοι ἀγωνισταὶ δὲν εἶχον στόχον τῆς ἐπαναστάσεώς των τὸν σοσιαλιστικὸν μετασχηματισμόν, ὑπάρχουν ὅμως ἐνδείξεις ὅτι, πράγματι, ὡρισμένοι ἀπ’ τοὺς θεσμοὺς τοῦ συγχρόνου κράτους μας ὑπῆρξε ἡ κινητήριος τῶν ἀγώνων των δύναμις. Τὸ σύνταγμα, ἄς ποῦμε, ὑπῆρξε κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην συνώνυμον μὲ τὴν σημερινὴν λέξιν «μπαμποῦλας». Ὃ Βλαχογιάννης διηγεῖται ὅτι αἱ μητέρες, διὰ νὰ ἐκφοβίσουν τὰ τέκνα των, «ἔρχεται ὁ σύνταμας» ἔλεγον, ἡ δὲ δημώδης μοῦσα ἔπλεξε τὸ ἐξῆς περὶ τοῦ συντάγματος γνωστὸν ἄσμα: ̓ Πότε θὰ κάνει σύνταμα κάνα κακὸ σεφέρι νὰ ζώσει ὁ Κούτρας τ ́ ἅρματα..., ἐνῶ ὅταν ἐπυρπολήθη ὑπό τῶν Φιλοσυνταγματικῶν ὁ στόλος εἰς Πόρον ἤδετο: Ὁ στόλος κι’ ἄν ἐκάηκε καὶ γίνηκε ντουμάνι ὁ σύνταμας νἆναι καλά καὶ πάλι τὸν ἐφτιάνει, ἐνῶ ἀρβανίτης τὴν καταγωγὴν «συνταγματικὸς» περιήρχετο τὴν Πελοπόννησον πλιατσικολογῶν καὶ διακηρύσσων «ὁ σύνταμας ὠρὲ μπίρουμ θέλ’ νὰ τρώει». λλά, ἐὰν «ὁ σύνταμας» ὑπῆρξε τοσοῦτον ἀποτρόπαιος τὴν ἐποχὴν ἐκείνην, ὁ κοινοβουλευτισμός --ὁ ἕτερος τῶν θεμελιωδῶν θεσμῶν τοῦ συγχρόνου κράτους μας-- δὲν ἔτυχεν καλυτέρας ἀντιμετωπίσεως ὑπὸ τῶν ἀγωνιστῶν. Ὅτε ὁ πρίγκηψ Μαυροκορδάτος ἀφίχθη εἰς Μεοολόγγιον προκειμένου νὰ διοργανώσει τὴν βουλὴν τῆς δυτικῆς χέρσου Ἑλλάδος καὶ ἐζήτησε ἀπὸ τοὺς καπεταναίους νὰ τοῦ στείλουν «παραστάτας» --βουλευτὰς δηλαδὴ -- οἱ