ΜΕΤΑΞΥ ΣΟΒΑΡΟΥ ΚΑΙ ΑΣΤΕΙΟΥ Τοῦ ᾿Αριστοφάνη Καρφιᾶ ΝΛ άρτιος καὶ πάλιν κἄι, ὡς τὸ σχολικὸν "1. ἀσμάτιον διαπιστώνει, «τῆς δόξας λάμπει» τὸ φῶς εἰς τὴν χώραν, πράσινον, βεβαίως, ἐφέτος, ἐνῶ εἰς τὴν ᾿Ακαδημίαν καὶ τὰ σχολεῖα θὰ ἐξαρθῆ, ὡς εἴθισται, ὁ κατὰ τῶν Τούρκων καὶ -ὡς ὁ συρμός ἔπι- τάσσει-- κατὰ τῶν «ντόπιων κοτζαµπάση- δων» ἀγών. Τὸ δεύτερον σκέλος τῆς κατὰ παράδοσιν «διπλής» ἑορτῆς --ὁ Εὐαγγελι- σμὸς-- προβλέπεται ὑποτονισμένος, ἐφ΄’ ὅ- σον μόνον γραΐδιά τινα συγκινοῦνται πλέον ἀπὸ τὸν κρίνον ποὺ ἔδωκεν τὴν ἡμέραν ταύτην ὁ Γαβριήλ εἰς τὴν Θεοτόκον. Οἱ σύγ- χρονοι καιροὶ ἐπιτάσσουν σοσιαλιστικὴν τῆς ἱστορίας θεώρησιν, ἡ δὲ Θεοτόκος, παρ’ ὅτι εἰς κυκλοφορῆσαν προσφάτως βι- βλίον φέρεται ὡς σοσιαλίστρια, ἀπεικονι- ζομένη μάλιστα κρατοῦσα εἰς τὴν δεξιὰν τὸν σταυρὸν καὶ εἰς τὴν ἀριστερὰν τὸ σφυ- ροδρέπανον, δὲν θεωρεῖται γενικῶς ἀπὸ τὰς λαϊκὰς μάζας ὅτι εἶχεν ἐνδελεχῶς μελε- τήσει τὸν ὁμόφυλόν της Κάρολον Μάρξ ἢ ὅτι ὑπῆρξε μέλος τῆς κλαδικῆς τῶν παρθέ- νων τῆς Ναζαρὲτ ἢ ἔστω στέλεχος φεμινι- στικῆς τινὸς ὀργανώσεως. Ἔν πάσει περιπτώσει, πρόθεσίς μου δὲν εἶναι νὰ ἐξετάσω τὰ νέα αὐτὰ θεολογικὰ προβλήματα, ἀλλὰ ὡρισμένα περὶ τῆς ἐπα- ναστάσεως τοῦ 1821 νὰ εἴττω ἑπετειακὰ. Ἔργον δύσκολον, ἀσφαλῶς, ἐφ’ ὅσον, μέ- χρι στιγμῆς, οὐδεμία διακομματικὴ κοινο- βουλευτικὴ ἐπιτροπὴ συνεστήθη, προκει- μένου νὰ ἀνοίξη τὸν φάκελλον τοῦ 1821 καὶ νὰ ρίψη ἅπλετον φῶς εἰς τὰ γεγονότα τῆς ἐποχῆς, ὡς τετράκις συνέβη διὰ τὴν κυ- πριακὴν τραγωδίαν τοῦ 1974. Ὑποχρεοῦ- μαι, ὡς ἐκ τούτου, νὰ στηρίζω τὰς πληρο- φορίας µου εἰς ὡρισμένους τῆς ἐποχῆς ἐ- κείνης ἀπομνημονευματογράφους. Β εβαίως δὲν δύναμαι νὰ ᾿ὑποστηρίξω μετ’ ἐπιχειρημάτων, ὅτι οἱ τραχεῖς ἐ- κεῖνοι ὀρεσίβιοι ἀγωνισταὶ δὲν εἶχον στόχον τῆς ἐπαναστάσεώς των τὸν σοσιαλιστικὸν μετασχηματισμόν, ὑπάρχουν ὅμως ἐνδεί- ξεις ὅτι, πράγματι, ὡρισμένοι ἀπ’ τοὺς θε- σμοὺς τοῦ συγχρόνου κράτους μας ὑπῆρ- ξε ἡ κινητήριος τῶν ἀγώνων των δύναμις. Τὸ σύνταγμα, ἄς ποῦμε, ὑπῆρξε κατὰ τὴν ἐπο- χὴν ἐκείνην συνώνυμον μὲ τὴν σημερινὴν λέξιν «μπαμποῦλας». Ὃ Βλαχογιάννης διη- γεῖται ὅτι αἱ μητέρες, διὰ νὰ ἐκφοβίσουν τὰ τέκνα των, «ἔρχεται ὁ σύνταμας» ἔλεγον, ἡ δὲ δημώδης μοῦσα ἔπλεξε τὸ ἐξῆς περὶ τοῦ συντάγματος γνωστὸν ἄσμα: ᾿ Πότε θὰ κάνει σύνταμα κάνα κακὸ σεφέρι νὰ ζώσει ὁ Κούτρας τ΄ ἅρματα..., ἐνῶ ὅταν ἐπυρπολήθη ὑπό τῶν Φιλοσυν- ταγματικῶν ὁ στόλος εἰς Πόρον ἤδετο: Ὁ στόλος κι’ ἄν ἐκάηκε καὶ γίνηκε ντουµάνι ὁ σύνταμας νἆναι καλά καὶ πάλι τὸν ἐφτιάνει, ἐνῶ ἀρβανίτης τὴν καταγωγὴν «συνταγµα- τικὸς» περιήρχετο τὴν Πελοπόννησον πλια- τσικολογῶν καὶ διακηρύσσων «ὁ σύνταµας ὠρὲ μπίρουμ θέλ’ νὰ τρώει». λλά, ἐὰν «ὁ σύνταμας» ὑπῆρξε το- σοῦτον ἀποτρόπαιος τὴν ἐποχὴν ἐκεί- νην, ὁ κοινοβουλευτισμός --ὁ ἕτερος τῶν θεμελιωδῶν θεσμῶν τοῦ συγχρόνου κρά- τους μας-- δὲν ἔτυχεν καλυτέρας ἀντιμετω- πίσεως ὑπὸ τῶν ἀγωνιστῶν. Ὅτε ὁ πρίγ- κηψ Μαυροκορδάτος ἀφίχθη εἰς Μεοολόγ- γιον προκειμένου νὰ διοργανώσει τὴν βου- λὴν τῆς δυτικῆς χέρσου Ἑλλάδος καὶ ἐζήτη- σε ἀπὸ τοὺς καπεταναίους νὰ τοῦ στείλουν «παραστάτας» --βουλευτὰς δηλαδὴ -- οἱ