ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΓΑΤΣΙΑΣ ο ΤΣΑΤΣΟΜΟΙΡΟΣ ΚΙ ΕΓΟ (Δυὸ τρόποι προσέγγισης πάνω στὸ ἴδιο θέμα) Μὲ θλίψη πληροφορήθηκα στὶς 20-12-9Ί ἀπὸ τὸν διευθυντὴ τοῦ «Δαυλοῦ» κ. Δ. Λάμπρου τηλεφωνικῶς τὴν ἀποδημία τοῦ πολήύγραφου ἐρευνητῇ ᾿Ηλία Τσατσόμοι- ϱο», τὸν ὁποῖον, ἂν καὶ δὲν εἶχα ποτὲ τὴν τιμὴ νὰ γνωρίσω προσωπικῶς, ἐν τούτοις ἐκτιμοῦσα ὡς ἕναν συνάδελφον, ποὺ ἐργαζόμασταν καὶ οἱ δύο ξεχωριστὰ πάνω σὲ ἕνα ἴδιο θέμα, ἂν καὶ ἀπὸ διαφορετικὲς γωνίες προσέγγισης ὁ καθένας. ᾿Απὸ πλη- ροφορίες γνωρίζω ὅτι καὶ ὡς ἄνθρωπος ὑπῆρξε «χαλὸς κἀγαθός». Αἰωνία του ἡ µνή- µη. Δὲν θὰ ἤθελα ὡστόσο ἐπ᾿ αὐτοῦ νὰ πῶ τίποτε ἄλλο γιὰ τὸν ἄνδρα, διότι ἆρμο- διότεροι ἐμοῦ στὴν νεκρολογία του, ποὺ ἀσφαλῶς θὰ παρατεθῆ στὸν «Δανλό», τοῦ ὁποίου ὑπῆρξε βασιχὸς συνεργάτης, προφανῶς θὰ μιλήσουν. ᾿Ἐκεῖνο μόνο ποὺ ἔχω νὰ τονίσω, εἶναι ὅτι, χι ἂν ἔφυγε ὁ Γσατσόµοιρος, τὸ ἔρ- γ0 του μένει πρόκληση καὶ πρόσκληση σὲ κάθε ἁγνὸ ἐρευνητή, σὰν ἕνα, τὸ καλύτερο «μνημόσυνον, ποὺ ἑτοίμασε ὁ ἴδιος γιὰ τὸν ἑαυτό του. Φυσικὰ καὶ δὲν χρειάζεται, νομίζω, ν᾿ ἀπαντήση σὲ «σχόλια καὶ παρατηρήσεις», ποὺ γίνονται καὶ θὰ γίνουν ἀ- σφαλῶς πλῆθος στὸ μέλλον. Αὐτὸς ποὺ δὲν αἰσθάνονταν χαλὰ ν᾿ ἀφήνη ὁ,τιδήποτε ἀναπάντητο... Ῥρόντισε µέσα στὸ ἴδιο του τὸ ἔργο, ποὺ ὁμολογουμένως εἶναι ἀρχε- τὰ ὁλοχληρωμένο (ἂν ὄχι πλῆρες), νὰ βάλη τὰ «σπέρματα» τῶν ὅποιων ἀπαντήσε- ὧν ζητηθοῦν, καθὼς τὸ ἔργο του δὲν ἔχει μόνο «περιεχόμενον, ἀλλὰ λειτουργεῖ καὶ ὡς μεθοδολογία ἔρέυνας. Κι ὅμως δὲν ἔχω σχοπό µου τὴ νεκρολογία χαὶ τὰ «καλὰ λόγια», ποὺ εἴθισται νὰ λέγωνται σ᾽ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις. 'Ο ἄνδρας ἦταν ἐρευνητὴς καὶ στοὺς ἐρευ- νητὲς δὲν ἀρέσουν --ἀπάδουν - οἱ ὅποιες «σάλτσες», ὅσο ἀληθινὲς χι ἂν εἶναι. Πο- λὺ σημαντιχὸ ὅμως εἶναι νὰ ἀναφέρω, ὅτι τὰ τελευταῖα του λόγια στὸ χύχνειο ἄρ- θρο τοῦ ἀφοροῦσαν στὸ πρόσωπό μου: «... Εν προκειμένω παραπέµπω στὶς δημο- σιεύσεις τοῦκ. ᾿Απόστολου Ι΄. [ ἄτσια στὸν "Δαυλό”. “Ο ἀναγνώστης θὰ κατανοή- ση πολλὰ ἐκ τῆς πολύτιμης αὐτῆς ἐργασίας...». (Δές: «Δαυλός», Δεχ. 91, τ. 120 ελ. 6917). ᾿Αληθινὰ πολὺ κο) ακευτικὰ λόγια, τὰ ὁποῖα ὡστόσο μὲ /αροποιοῦν ἀφά- νταστα. ΜΣ τὸ χύχνειο ἄρθρο του ὁ μεγάλος αὐτὸς ἐρευνητῆς καὶ μ᾽ αὐτὰ τὰ λόγια μοῦ ἔδωσε καὶ στοὺς ἀναγνῶστες ἔδωσε--- νὰ καταλάβουμε ὅτι αἰσθάνονταν ὁ ἵ- διος χάτι πολὺ σηµαντικό: ὅτι ἐργαζόμαστε χι αὐτὸς χι ἐγὼ πάνω στὸ ἴδιο θέµα (Ξ τὸν Ελληνα Λόγο), ἀλλὰ ἀπὸ διαφορετικὲς σχοπιὲς ἔρευνας, οἱ ὁποῖες ἐν τούτοις ἀλληλοσυμπληρώνονται. Σ᾿ ὅ,τι μ᾽ ἀφορᾶ, ὁμολογῶ ὅτι ἐγὼ δὲν τόλμησα (παρ᾽ ὅτι εἶχα κάτι ἐρευνήσει χαὶ σὲ χάποια συμπεράσματα εἶχα ὁδηγηθεῖ) νὰ χάνω αὐτὸ ποὺ ἔχανε ἐχεῖνος: νὰ ἀσ/οληθῷ μὲ τὴν “Ιστορία [Ἐνέσεως τῆς ᾿Ελληνικῆς [λώσσας. ᾿Εγὼ καταπιά- στηῆχα χυρίως μὲ κάτι πολὺ εὔχολο ἐν συγχρίσει μὲ τὸν προαναφερθέντα χῶρο ἔρευ- νας τοῦ μαχαρίτη. ᾿Ασχολήθηκα μὲ τὸ τί ἔγινε καὶ γίνεται «ἀπὸ ᾿χεῖ χαὶ πέρα». Πῶς δηλαδὴ ὁ “ἕνας, ὁ μοναδικὸς Κοσμικὸς ᾿ Ελληνιχὸς Λόγος διὰ χαχοποιήσεως (ἐχβαρβαρισμοῦ: τυχαίως ἣ ἐξ ἐπίτηδες, κι ἐννοῶ ἀπὸ σχοπιμότητα εἴτε ἀπὸ ἀνι-