ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΛΑΒΡΒΑΜΕ ΣΟΛΩΝ Π. ΚΥΔΩΝΙΑΤΗΣ, ᾽Αρμονικὲς χαράξεις καὶ σχετικὴ ἐργασία Κ. Δοθλέτογλου (µελέτημα), ᾿Αθῆναι 1983, σελ. 48. Ἔξοχη σὲ περιεκτικότητα, σαφήνεια καὶ κυρίως σὲ συμπερασματικὲς θέσεις ἡ μικρὴ αὐτὴ ἀλλὰ ἀπὸ πολλὲς σκοπιὲς σημαντικὴ µελέτη τοῦ ἀκαδημαϊ- κοῦ καὶ καθηγητοῦ τοῦ Ε.Μ. Πολυτεχνείου. Ὁ Σ.Κ. ἀφορμὴ µόνο παίρνει ἀπὸ πρόσφατη ἐργασία τοῦ μηχανικοῦ Κ. Δοθλέτογλου, σύµφωνα μὲ τὴν ὁποία ὁ Παρθενῶνας οἰκοδομήθηκε μὲ βάση τὸ πυ- θαγόρειο θεώρημα, γιὰ νὰ διερευνήση σὲ µεγάλο ἰ- στορικὸ καὶ οὐσιαστικὸ βάθος τὸ πρόθληµα -- ποὺ ἀπασχόλησε πολλοὺς παλιότερα καὶ ἕως τὶς μέρες µας-- τῆς σχέσεως μεταξὺ Τέχνης καὶ μαθηματικῶν καὶ πιὸ συγκεκριµένα μεταξὺ ἀρχιτεκτονικῆς ἁρμό- νίας καὶ ἀριθμῶν. 'Ο καθηγητὴς Κυδωνιάτης, τε- χνικὸς αὐτός, εἶναι κατηγορηματικὸς στὴν τελικὴ κρίση του: «Εἶναι θαυμαστὴ ἡ ἀνακάλυψη συνι- πάρξεως μαθηματικῶν νόμων, ἐκεῖ ποὺ ἡ χάρις καὶ τὸ κάλλος ξεπηδοῦν αὐθόρμητα, γιὰ νὰ προκαλέ- σουν ὑψηλὲς αἰσθητικὲς ἀπολαύσεις. ᾽Αλλά, ὡς ἐ- κεῖ. Γιατὶ δὲν πρέπει νὰ γίνει ποτέ δεκτό, ὅτι ἡ Ἑ- πιστήµη στὰ ἔργα Τέχνης μπορεῖ νὰ ὑποκαταστή- σει τὸν κύριο παράγοντα κάθε καλλιτεχνικῆς δη- µιουργίας. Καὶ ὁ παράγων αὐτὸς εἶναι ἡ ἔμπνευ- σις». Ὃ καθηγητὴς εὔστοχα παρατηρεῖ --κι ἔμμεσα ἐπι- κρίνει τὴν ἀντίθετη ἀντίληψη-- ὅτι δὲν μπορεῖ νὰ ἐκλογικευθὴ ἡ Τέχνη καὶ ὅτι οἱ λογοκρατικὲς ἐρ- μηνεῖες της «γίνονται σὲ ἐποχὲς ὑπερτροφίας τῆς νοήσεως, ὅταν δηλαδὴ τὸ συναίσθημα ἔχει ἀτονή- σει. ἄν ὄχι φυγαδευθεῖ ἀπὸ κάποιο πρακτικὸ πνεῦ- μα, ποὺ ἐμφωλεύει, γιὰ νὰ ὑποκαταστήσει καὶ ἐξο- στρακίσει κάθε ὑψηλὴ δηµιουργία(...). Μαζὶ μὲ τὴν αἰγυπτιακὴ καὶ τὴ ρωμαϊκὴ καὶ ἡ δική µας [ἐποχή] διεκδικεῖ παρόμοιους τίτλους». Θὰ ἧταν παράλει- Ψη. κλείνοντας τὸ σύντομο αὐτὸ σημείωμα, νὰ μὴν ὑπογραμμίσω τὴν εὑρεῖα βιθλιογραφικὴ τεκμηρίω- ση τοῦ µελετήμµατος, ἀλλά, κυρίως, τὴν κλασσικὴ λιτότητα, ποὺ χαρακτηρίζει τὸ κείµενο τοῦ Σ,Κ. ΜΙΜΗΣ Χ. ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΔΗΣ. Λέσθος, τὸ νησὶ τῆς ἁρμονίας (ἱστορικὸς καὶ πληροφοριακὸς ὁδη- γός). Μυτιλήνη. σελ. 76. Στὸ σχετικὰ σύντομο. ἀλλὰ πλουσιώτατο σὲ πλη- ροφορίες, ἱστορικά. λαογραφικά, ἀρχαιολογικά καὶ γενικὰ στοιχεῖα γιὰ τὸ ἑλληνικώτατο καὶ πνευµατι- κώτατο νησὶ τῆς Λέσθου, ἔργο του ὁ παλαίμαχος διαπρεπὴς δημοσιογράφος τῆς Μυτιλήνης ὄχι μό- νο προσφέρει ἐπαρκῆ ἐνημέρωση γιὰ ὅποιον ἐνδια- φέρεται νὰ μάθη ὁτιδήποτε σχετικό, ἀλλὰ καὶ κα- τορθώνει ἔμμεσα νὰ φιλοτεχνήση πιστὰ τὴν ἰδιότυ- πὴ πνευματικὴ φυσιογνωμία τοῦ λεσθιακοῦ λαοῦ, τοῦ ποιητικοῦ καὶ δυναμικοῦ συνάμα, τοῦ παραδο- σιακοῦ καὶ πρωτοπόρου, ποὺ μὲ τόσες κορυφαῖες δυνάμεις ἔχει ἐμπλουτίσει τὸν ἑλληνικὸ πολιτισμὸ ἀπὸ τὰ πανάρχαια χρόνια ὡς τὶς μέρες µας. Τὸ βι- θλίο τοῦ Μ.Ε. ἀποτελεῖ σημαντικὴ συµθολἠ στὴν προθολὴ τῆς αἰγαιακῆς ᾿Ελλάδας, τῆς ψυχῆς αὐτῆς καὶ τοῦ νοῦ τοῦ Ελληνισμοῦ, ποὺ σήµερα ἀπειλεῖ- ται ἀπὸ τὴν σύγχρονη βαρθαρότητα καὶ ἁρπακτι- κότητα, ΝΙΚΟΛΑΟΣ Λ. ΦΟΡΟΠΟΥΛΟΣ, Ἑπτὰ ἀνάτυπα ἰσάριθμων μονογραφιῶν ἀπὸ τὰ «Δωδεκανησιακὰ Χρονικά» (ἱστορικὰ µελετήματα), ᾿Αθήνα 978 - 79." Μὲ τίτλους «Φιλικὲς σχέσεις τῆς μονῆς ᾿Ιωάννου τοῦ Θεολόγου μὲ τὶς καθολικὲς δυνάμεις τῆς Δύ- σεως», «᾿Ιωάννης Λογοθέτης, ἕνας μεγάλος δάσκα- λος στὰ τουρκοκρατούμενα Δωδεκάνησα», «Δανιήλ Κεραμεύς, ὁ διδάσκαλος καὶ σχολάρχης τῆς Πα- τμιακῆς Σχολῆς», «Δημήτριος Ἱ. Θέμελης, ὁ Πά- τμιος ἀγωνιστὴς φιλικός», «Νικόλαος Γ. Μαυρῆς (1899 - 1978)». καθὼς καὶ μὲ δύο βιθλιοκρισίες του ἔργων σχετικῶν μὲ τὸν πολιτισμὸ καὶ τὴν ἱστορία τῆς Δωδεκανήσου, ὁ γνωστὸς φιλόλογος Ν.Φ. ἐμ- πλουτίζει τὴ δωδεκανησιακὴ βιθλιογραφία καὶ δί- νει σημαντικὴ ὤθηση στὶς δωδεκανησιακὲς σπου- δὲς ἀλλὰ καὶ γενικώτερα στὴν σπουδὴ τῆς ἑλληνι- κῆς ἱστορίας τοῦ ιη΄ καὶ τθ΄ αἰῶνος: ὡρισμένα ἀπὸ τὰ θέματα καὶ πρόσωπα, στὰ ὁποῖα ἀναφέρονται οἱ μονογραφίες αὑτὲς, κατέχουν σημαντικὴ θέση στὴν πανελλήνια προετοιμασία τῆς ἐγέρσεως τοῦ Ἑλλη- νισμοῦ καὶ στὴ μετεπαναστατικὴ ἀνάπτυξη τοῦ Ἔ- θνους. Σπουδαία ἣ τεκμηρίωση καὶ ἐποπτικότητα τῶν πολὺ ἀξιοπρόσεκτων αὐτῶν ἱστορικῶν ἐργα- ᾿ σιῶν τοῦ Ν.Φ. ΙΑΣΩΝ ΕΥΑΓΓΕΛΟΥ. Ψηφῖδες (φιλοσοφικοὶ ᾱ- φορισμοί), «Δωδώνη», σελ. 88.