ΕΠΙΛΟΓΗ ΕΠΙΣΤΟΛΩΝ ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΣΝ Ἢ σημερινὴ Λευκάδα ήταν ἡ ᾿Ομηρικὴ ᾿Ιθάκη Κύριε διευθυντά, Σχετικὰ μὲ ὅσα γράφει ὁ κ. Κ.Β. Κουτρουβέλης γιὰ τὴ Λευκάδα καὶ σχολιάζει ὁ κ. Η.Δ. Τσατσόμοιρος στὸ {19 τεῦχος τοῦ «Δαυλοῦ» ἔχω νὰ προσθέσω τὰ παρακάτω: ΄Ο πρῶτος ποὺ ἀναφέρθηκε στὴν ταυτότητα τῆς Λευκάδας μὲ τὴν ᾿ Ομηρικὴ ᾿Ιθάκη εἰ- ναι ὁ Πέτρος Βρυώνης, γυμνασιάρχης στὴ Λευκάδα, ὅπου καὶ γεννήθηκε τὸ 1822. 'Ο δεύ- τερος εἶναι ὁ καθηγητὴς Η. Ὠταλείπι, ποὺ σχολιάζοντας τὴ μετάφραση στὰ Γερμανικὰ τοῦ ἔργου “Ηοπιεγ’ τοῦ Κ.Ο.ΤεῦὈῦ τὸ [894 πρότεινε τὴ παραδοχἡ τῆς Λευκάδας ὡς ΄Οµη- ρικῆς Ιθάκης. ᾽ Ο τρίτος εἶναι ὁ Γερμανὸς ἀρχαιολόγος ἨΝήπεπι Ὠδτρ[είἁ, Γουλιέλμος Νταϊρπφελντ, ποὺ μαζὶ μὲ τὸν ᾿Ερρῖκο Σλῆμαν ἀνασκάψανε τὶς περιοχὲς τῆς Τροίας, τῶν Μυκηνῶν, τῆς ᾿Ολυμπίας καὶ τῆς Τύρινθας. Συνέχισε τὸ ἀνασκαφικό του ἔργο στὴν ᾿ Αθή- να, στὸ Θέρμο, στὴ σημερινὴ Ιθάκη, στὴ Λευκάδα. Στὶς 23-3-1900 ὁ Νταῖρπφελντι ἀνα- κοινώνει στὸ Γερμανικὸ ᾿Αρχαιολογικὸ ᾿]νστιτοῦτο τῆς ᾿Αθήνας τὴ θεωρία του «Λευκά- δα- Ομηρικὴ ᾿Ιθάκη», ἀφοῦ προηγουμένως ἀπελπισμένος ἀπὸ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀνα- σκαφῶν στὴν ᾿Ιθάκη πέρασε στὴ Λευκάδα καὶ μὲ τὴν «᾿ Οδύσσεια» στὸ χέρι περιοδεύει τὸ νησὶ καὶ ἐπαληθεύει τὴ ταυτότητα τῆς ᾿Ομηρικῆς περιγραφῆς μὲ τὰ τοπογραφικἀ δεδοµέ- να. Τὸ 1901 ἄρχισε τὶς ἀνασκαφὲς στὴ Λευκάδα καὶ τὶς συνέχισε ὡς τὸ Ι913. Στὴν περιο- χὴ Στενὸ τῆς πεδιάδας τοῦ Νυδριοῦ ἀνέσκαψε 33 τάφους, ποὺ τοὺς ὀνόμασε βασιλικοὺς ἀπὸ τὸ περιεχόμενό τους. Στὴν ἴδια περιοχὴ ἐπισήμανε καὶ τὰ θεμέλια μεγάλου οἰκοδομή- ματος. ποὺ τὸ ταύτισε μὲ τὰ ἀνάκτορα τοῦ ᾿Οδυσσέα. Τὴ θεωρία του γιὰ τὴ Λευκάδα-᾽ 1θά- κη καὶ τὰ ἀποτελέσματα τῶν ἀνασκαφῶν κατέγραψε στὸ βιβλίο του “ΑΝ ΠιβαΚα”᾽, ποὺ µε- ταφράστηκο ἀπὸ τὸν πρύτονη τοῦ Πολυτεχνείου Βασίλη Φραγκούλη καὶ δημοσιεύτηκε στὸ Β΄ τόμο τῆς ᾿Επετηρίδας Λευκαδικῶν Μελετῶν τὸ Ι972. Καὶ ὁ Μ.Ι. ΕιπΙεγ στὸ βιβλίο του :΄Ο κόσμος τοῦ ᾿Οδυσσέα» στὴ σελίδα 38 γράφει: «Ακόμη καὶ οἱ τοπογραφικὲς λε- πτομέρειες, ποὺ ἀναφέρονται στι’ πατρίδα τοῦ ᾿Οδυσσέα. τὴν ᾿Ιθάκη, δημιουργοῦν σύγ- χυση. ἀφοῦ ἀρκετὰ βασικᾶ σημεῖα ταιριάζουν περισσότερο στὸ γειτονικὀ νησί, τὴ Λευκά- δα, καὶ δὲ σχετίζονται καθόλου μὲ τὴν ᾿Ιθάκη». ᾿Απὸ τὰ φοιτητικά µου χρόνια ἀσχολήθηκα μὲ τὸ πρόβλημα τῆς ᾿Ομηρικῆς ᾿Ιθάκης καὶ στὸ ἀνέκδοτο βιβλίο µου «Λευκάδα, ἡ ᾿Ομηρικὴ Ιθάκη» κατέγραψα νέα στοιχεῖα ποὺ κατοχυρώνουν τὴν ταυτότητα τῆς Λευκάδας μὲ τὴν ᾿ Ομηρικὴ ᾿Ἰθάκη. Καὶ ἀπὸ τοῦτα τὰ στοιχεῖα παραθέτω ἐδῶ δύο: α) ᾽Ο Ὅμηρος τοποθετῶντας τὴν πόλη τῆς ᾿Ομηρικῆς ᾿Ιθάκης στὴν πεδιάδα τοῦ Νυ- δριοῦ ἀναφέρει δυὸ πηγές: τὴν «Μελάνυδρον» (υ 158), ἀπὸ τὴν ὁποία ὑδρευόντανε τὰ ἀνά- κτορα. καὶ τὴν ἀνώνυμη «τυκτὴν καὶ καλλίροον κρήνην» γιὰ τὴν ὕδρευση τῶν πολιτῶν (ρ 206). ΄Ο Νταῖρπφελντ ἀνασκάφτοντας στὰ δυτικὰ τῆς πεδιάδας τοῦ Νυδριοῦ ἀποκάλυψε ἕνα μέρος ἀπὸ τὸν ἀγωγὸ ποὺ μετέφερνε στὸ ὑδραγωγεῖο τῶν ἀνακτόρων τὸ νερὸ τῆς πη- γῆς Μαυρονέρι. Δὲν κατόρθωσε νὰ ἐπισημάνει τὴ τυκτὴ καὶ καλλίροο κρήνη καὶ ἀναγκά- στηκε νὰ ταυτίσει τὶς δυὸ πηγὲς παρὰ τὴ θἐλησή του. γιατὶ κανένας δὲν τοῦ ὐπόδειξε τὴ πηγὴ Ρωνιές, ποὺ σήµερα ὑδρεύει τὸ Νυδρὶ καὶ πρὶν δεξαμενοποιηθεῖ ἀνταποκρινόντανε στὴν ᾿Ομηρικἡ περιγραφή: «κατὰ δὲ ψυχρὸν ῥέειν ὕδωρ ὑψόθεν ἐκ πέτρης,» [κι᾿ ἔτρεχε κρύο τὸ νερὸ ψηλὰ ἀπ᾿ τὸ βράχο] (ρ 209-210) β) Τὸ νοτιοδυτικὸ ἀκρωτήριο τῆς Λευκάδας, ὁ Λευκάτας, εἶναι ἡ «λευκάδα πέτρη» τοῦ “Ομήρου. ᾿Ο Νταΐϊρπφελντ καὶ ὁ γεωλόγος [. Ρατγίξοῃ ἀρχικὰ ταλαντεύονται καὶ τελικὰ δὲν παραδέχονται τὸν Δευκάτα ταυτόσηµο μὲ τὴ Λευκάδα πέτρη τοῦ ᾿ Ομήρου, γιατὶ ὁ στίχος ὦ 11 τοποθετεῖ τὴν «Λευκάδα πέτρην» πέρα ἀπὸ τὸν ὠκεανό: