ι --Ἡ ΑΙΣΙΜΑ ΚΑΙ ΑΔΗΡΙΤΑ Ὃ Βάγκνερ, οἱ Ἕλληνες καὶ οἱ ̓Εβραϊοι Ὃ Ριχάρδος Βάγκνερ (1813-1883) εἶχεν ἀποκλεισθῆ ἀπὸ τὰ μουσικὰ προγράμματα τοῦ ̓Ισραήλ, διότι ἐθεωρεῖτο, καὶ πράγματι ἦταν, ὁ ἀγαπημένος συνθέτης τοῦ Χίτλερ καὶ κατ ̓ ἐπέκτασιν τοῦ Ναξζισμοῦ: «Τὸ 1974 ἡ φιλαρμονικὴ τοῦ ̓Ισραὴλ εἶχε ἀποφασίσει νὰ ἑρμηνεύση τὸν Βάγκνερ, ἀλλὰ ἔκανε πίσω προβλέποντας τὶς ἀντιδράσεις τῶν ̓Ισραηλινῶν. Τὸ 19δΙ ὁ Μέτα ἐπεχείρησε νὰ διευθύνει τὴν εἰσαγωγὴ τῆς ὄπερας “Τριστᾶνος καὶ Ιζόλδη”, τὸ ἐγχείρημα ὁδήγησε σὲ κραυγὲς καὶ ἀποδοκιμασίες ἀπὸ τὸ ἀκροατήριο, ἀκόμη καὶ σὲ χειροδικίες... ὁ ̓Αβραὰμ Μελαμὲντ τάσσεται ἀνοικτὰ κατὰ τῆς ἐπανεισαγωγῆς τοῦ Βάγκνερ στὸ ρεπερτόριο τῆς φιλαρμονικῆς τοῦ ̓Ισραήλ...» («Νέα» {[6-/2-9/). Τελικὰ δὲν μάθαμε, ἂν παίχθηκαν στὸ ̓Ισραὴλ ἔργα τοῦ Βάγκνερ, ποὺ ἀποτελεῖ «πολιτιστικὸ πρότυπο τῶν ναζί». Μὲ τὴν εὐκαιρία αὐτὴ παρουσιάζουμε τὶς γνῶμες τοῦ Βάγκνερ γιὰ Ἕλληνες καὶ ̓Εβραίους ἀπὸ τὸ ἔργο του «Τέχνη καὶ ̓Επανάστασις» (Ελλ. ἔκδ., « ̓ Ελεύθερη Σκέψις», Αθ. 1985); «Δὲν μποροῦμε νὰ κάνωμε βῆμα στὴν μελέτη τῆς τέχνης μας, δίχως νὰ παραδεχθοῦμε τὴν συνάφειά της μὲ τὴν τέχνη τῶν Ελλήνων. Στὴν πραγματικότητα ἡ σύγχρονη τέχνη μας εἶναι μονάχα ἕνας κρίκος στὴν ἁλυσίδα τῆς κἀλλιτεχνικῆς ἑξελίζξεως ὁλόκληρης τῆς Εὐρώπης. ἡ ὁποία ἔχει ὡς ἀφετηρία της τοὺς Ἕλληνες [.../ »]ὸν ̓Απόλλωνα δὲν πρέπει νὰ τὸν θυμόμαστε, ἀπὸ τὴν περίοδο τῆς ἀκμῆς τοῦ ἑλληνικοῦ πνεύματος, μόνον ὡς τὸν λεπτεπίλεπτο χορευτή τῶν Μουσῶν, ὅπως μᾶς τὸν διέσωσε ἡ μεταγενέστερη πλουσιοπάροχη γλυπτική τέχνη. Εἶναι, μὲ τὰ χαρακτηριστικὰ μιᾶς εὔθυμης σοβαρότητος, ὡραῖος ἄλλα καὶ ἰσχυρός, ποὺ πρέπει νὰ τὸν θυμόμαστε, ὅπως μᾶς τὸν παρουσίασε ὁ μεγάλος τραγικὸς Αἰσχύλος. Ἔτσι τὸν γνώρισε ἡ σπαρτιατικἠ νεολαία [(...} »Αὐτὸ ἦταν τὸ ἑλληνικὸ ἀριστούργημα. Αὐτὸς ἦταν ὁ ̓Απόλλων, μετουσιωμένος σὲ ἀληθινή, ζῶσα Τέχνη. Αὐτὸς ἦταν ὁ ἑλληνικὸς λαὸς στὴν ἀνώτατη ἀλήθεια καὶ ὀμορφιά του. Κάθε μέλος αὐτοῦ τοῦ λαοῦ, κάθε του προσωπικότητα, ἦταν πλούσια σὲ ἀτομικότητα, ἰδιοφυΐα καὶ ἀκούραστη δραστηριότητα. Στὴν περάτωση κάθε ἐπιχειρήσεώς του διέκρινε μονάχα τὴν ἀφετηρία μιᾶς ἄλλης ἐπιχειρήσεως. Εὑρίσκετο κάτω ἀπὸ μία μόνιμη ἀναζήτηση καθημερινῶς μεταβαλλομένων συμμαχιῶν, καὶ ζεκινοῦσε καθημερινῶς νέους ἀγῶνες ᾖ...]. »Στοὺς μεγάλους χώρους τοῦ ἀμφιθεάτρου συνευρίσκετο κατὰ τὴν διάρκεια τῶν παραστάσεων ὁλόκληρος ὁ λαός. Στὰ ἐπίσημα θέατρά μας ὅμως ἐμφανίζεται μόνον ἡ προνομιοῦχος τάξις. Τὰ καλλιτεχνικᾶ ἐργαλεῖα του ὁ Ἓλληνας τὰ ἀντλοῦσε ἀπὸ ̓ τὰ ἀποτελέσματα ἀνώτατης κοινωνικῆς μορφώσεως, ἐνῶ ἐμεῖς τὰ ἀντλοῦμε ἀπὸ τὴν βαθύτατη κοινωνική μας βαρβαρότητα. ́Η ἀνατροφὴ τοῦ “Ελληνα τὸν προώριζε, ᾱπὸ τὴν πρώτη του νεότητα κι ὅλας, γιὰ ἀντικείμενο καλλιτεχνικῆς ἐπεξεργασίας καὶ φυσικῶν καὶ πνευματικῶν ἀπολαύσεων. Ἢ ἠλίθια ἀνατροφή μας μᾶς προορίζει μόνον γιὰ τὸν μέλλοντα βιομηχανικὸ βιοπορισμό. » Ενῶ ὁ ́Ἓλληνας καλλιτέχνης, ἐκτὸς ἀπὸ τὴν ἀπόλαυση τοῦ καλλιτεχνήματος, ἀμειβόταν μὲ τὴν ἐπιτυχία καὶ τὴν δημόσια ἄἀναγνώριση, ὁ σύγχρονος καλλιτέ-