ΤΕΩΡΤΙΟΣ Α. ΚΟΥΡΒΕΤΑΡΗΣ3Σ Οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν "Ελλήνων Ἢ ἀστικοποίηση τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας μετὰ τὸ τέλος τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα μιὰ μαζικῆς ἐκτάσεως ἐσωτερικὴ καὶ ἐξωτερικὴ μετανάστευση. Τόσον ἡ ἐξωτερικὴ ὅσον καὶ ἡ ἐσωτερικὴ μετανάστευση εἶχαν οἰκονομικὰ αἴτια. Σήμερα φθάσαμε στὸ σημεῖο, ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς τῆς "Ελλάδας νὰ εἶναι περίπου 6060, ὁ ἡμιαστικὸς [000 περίπου καὶ ὁ ἀγροτικὸς 3000. Μὲ ἄλλα λόγια τὰ 2/3 τῆς ̓Ελλάδας ἔχουν συγκεντρωθῆ στὰ μεγαλύτερα ἀστικὰ κέντρα. Περίπου τὸ 1,3 τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ τῆς "Ελλάδας κατοικεῖ στὴν περιφέρεια πρωτευούσης ( ̓Εθνικὴἡὴ Στατιστικὴ '"Ὑπηρεσία τῆς "Ελλάδος, 988). ̓Απ ̓ αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολο νὰ συμπεράνει κανείς, γιατὶ οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν ἑλλήνων εἶναι ἐξαιρετικὰ τεταμένες καὶ ἔχουν ὅλα τὰ ἀρνητικὰ στοιχεῖα ποὺ παρατηροῦνται σὲ πυκνοκατοικημένες περιοχὲς τῶν πόλεων. Ἢ ᾱνωνυμία καὶ γενικὰ τὸ ἀπρόσωπο τῶν ἀνθρώπων τῶν πόλεων συντείνουν πολλὲς φορὲς στὴν ἀνευθυνότητα καὶ παραβίαση τῶν κανόνων καλῆς συμπεριφορᾶς στὶς διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων τῶν πόλεων. Γενικἀ οἱ ἄνθρωποι στὶς πόλεις συμπεριφέρονται διαφορετικὰ σὲ ἄγνωστα πρόσωπα ἀπὸ τοὺς ἀνθρώπους ποὺ συναναστρέφονται στὴν καθημερινή τους ζωὴ στὴν κοινωνία τοῦ χωριοῦ. Η ἀνωνυμία καὶ τὸ ἀπρόσωπο τῶν πόλεων σὲ συνδυασμὸ μὲ ἄλλα χαρακτηριστικὰ ὁδηγοῦν σὲ μιὰ ἀλλοπρόσαλλη τάση τῶν ἀνθρώπων νὰ εἶναι περισσότερο ἀδιάφοροι, ἀτομικιστὲς καὶ ἐπιθετικοὶ στὶς διαπροσωπικές τους σχέσεις. Παράλληλα πρὸς τὶς γενικὲς αὐτὲς ἀρχὲς τῆς ἀστικῆς ζωῆς, ἡ ἀστικοποίηση τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀπίσχνανση αὐτοῦ ποὺ οἱ ἕλληνες ὀνομάζουν φιλότιμο. ̓ Η ἔννοια αὐτὴ εἶναι περισσότερο συνυφασμένη μὲ τὶς διαπροσωπικὲς σχέσεις μιᾶς πρωταβχικῆς ἢ ἀγροτικῆς κοινωνίας. Ὅσο περισσότερο οἱ σχέσεις αὐτὲς εἶναι ἀπρόσωπες καὶ ἐφήμερες, τόσο ἡ ἔννοια τοῦ φιλότιμου χάνει τὴν ἀξία της. Οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν Ἑλλήνων ἀστῶν τείνουν νὰ εἶναι περισσότερο ὀρθολογικὲς καὶ λιγώτερο συναισθηματικές. Μπορεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ κανείς, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ φιλότιμου εἶναι πλησιέστερα πρὸς τὴν ψυχολογία τοῦ ἁπλοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ συναισθηματισμοῦ, ποὺ εἶναι περισσότερο χαρακτηριστικὸ τῶν πρωταρχικῶν κοινωνιῶν. ἝἛνα ἄλλο στοιχεῖο εἶναι ὅτι οἱ ἕλληνες δὲν μποροῦν νὰ κατανοήσουν τὴν ἰδέα τῆς κατάταξης (ταηΚΙηΡ). ̓Ενῶ ὁ ἄγγλος ἢ ὁ ἀμερικανὸς μπορεῖ νὰ περιμένει νὰ ἔρθει ἡ σειρά του, γιὰ νὰ πάρει τὸ λεωφορεῖο, ὁ ἕλληνας θέλει νὰ πάει πρῶτος, ἂν κι αὐτὸ πολλὲς φορὲς ἐπιβάλλει νὰ σπρώξει κάποιον ἄλλον, γιὰ νὰ πάει αὐτὸς πρῶτος. Στὸ λεξιλόγιο τοῦ ἕλληνα ὑπάρχουν μόνον δύο ἀντίθετα: «πρῶτος» ἢ «τελευταῖος». 'Ο ἕλληνας δὲν μπορεῖ νὰ ἐννοήσει ὅτι ὑπάρχουν βαθμίδες. 'Ο ἕλληνας ἔχει τὴν τάση νὰ σκέπτεται διφορικά. Τὰ βλέπει ὅλα ἄσπρα ἢ μαῦρα, ἀριστερὰ ἢ δεξιά, καλὰ ἢ κακά. Αὐτὸ τὸ βλέπει κανεὶς στὶς διαπροσωπικές του σχέσεις. Προσπαθεῖ μὲ κάθε τρόπο ν ̓ ἀναρριχηθεῖ στὴν κορυφή, γιατὶ ἔτσι ἘΠῚ Ο κ, Γ.Α.Κ. εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τῆς Κοινωνιολογίας στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Βορείου ]λλινόις (ΗΠΑ).