ΤΕΩΡΤΙΟΣ Α. ΚΟΥΡΒΕΤΑΡΗΣ3Σ Οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν "Ελλήνων Ἢ ἀστικοποίηση τῆς ἑλληνικῆς κοινωνίας μετὰ τὸ τέλος τοῦ Δευτέρου Πα- γκοσµίου Πολέμου εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα μιὰ μαζικῆς ἐκτάσεως ἐσωτερικὴ καὶ ἐ- ξωτερικὴ μετανάστευση. Τόσον ἡ ἐξωτερικὴ ὅσον καὶ ἡ ἐσωτερικὴ µετανάστευ- ση εἶχαν οἰκονομικὰ αἴτια. Σήµερα φθάσαµε στὸ σημεῖο, ὁ ἀστικὸς πληθυσμὸς τῆς "Ελλάδας νὰ εἶναι περίπου 6060, ὁ ἡμιαστικὸς [000 περίπου καὶ ὁ ἀγροτικὸς 3000. Μὲ ἄλλα λόγια τὰ 2/3 τῆς ᾿Ελλάδας ἔχουν συγκεντρωθῆ στὰ μεγαλύτερα ἀστικὰ κέντρα. Περίπου τὸ 1,3 τοῦ ὅλου πληθυσμοῦ τῆς "Ελλάδας κατοικεῖ στὴν περιφέρεια πρωτευούσης (᾿Εθνικὴἡὴ Στατιστικὴ '"Ὑπηρεσία τῆς "Ελλάδος, 988). ᾿Απ᾽ αὐτὸ δὲν εἶναι δύσκολο νὰ συμπεράνει κανείς, γιατὶ οἱ διαπροσωπι- κὲς σχέσεις τῶν ἑλλήνων εἶναι ἐξαιρετικὰ τεταμένες καὶ ἔχουν ὅλα τὰ ἀρνητικὰ στοιχεῖα ποὺ παρατηροῦνται σὲ πυκνοκατοικηµένες περιοχὲς τῶν πόλεων. Ἢ ᾱ- νωνυμία καὶ γενικὰ τὸ ἀπρόσωπο τῶν ἀνθρώπων τῶν πόλεων συντείνουν πολλὲς φορὲς στὴν ἀνευθυνότητα καὶ παραβίαση τῶν κανόνων καλῆς συμπεριφορᾶς στὶς διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων τῶν πόλεων. Γενικἀ οἱ ἄνθρωποι στὶς πόλεις συμπεριφέρονται διαφορετικὰ σὲ ἄγνωστα πρόσωπα ἀπὸ τοὺς ἀν- θρώπους ποὺ συναναστρέφονται στὴν καθημερινή τους ζωὴ στὴν κοινωνία τοῦ χωριοῦ. Η ἀνωνυμία καὶ τὸ ἀπρόσωπο τῶν πόλεων σὲ συνδυασμὸ μὲ ἄλλα χα- ρακτηριστικὰ ὁδηγοῦν σὲ μιὰ ἀλλοπρόσαλλη τάση τῶν ἀνθρώπων νὰ εἶναι πε- ρισσότερο ἀδιάφοροι, ἀτομικιστὲς καὶ ἐπιθετικοὶ στὶς διαπροσωπικές τους σχέ- σεις. Παράλληλα πρὸς τὶς γενικὲς αὐτὲς ἀρχὲς τῆς ἀστικῆς ζωῆς, ἡ ἀστικοποίηση τοῦ ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα τὴν ἀπίσχνανση αὐτοῦ ποὺ οἱ ἕλ- ληνες ὀνομάζουν φιλότιμο. ᾿ Η ἔννοια αὐτὴ εἶναι περισσότερο συνυφασμένη μὲ τὶς διαπροσωπικὲς σχέσεις μιᾶς πρωταβχικῆς ἢ ἀγροτικῆς κοινωνίας. Ὅσο πε- ρισσότερο οἱ σχέσεις αὐτὲς εἶναι ἀπρόσωπες καὶ ἐφήμερες, τόσο ἡ ἔννοια τοῦ φιλότιμου χάνει τὴν ἀξία της. Οἱ διαπροσωπικὲς σχέσεις τῶν Ἑλλήνων ἀστῶν τείνουν νὰ εἶναι περισσότερο ὀρθολογικὲς καὶ λιγώτερο συναισθηµατικές. Μπο- ρεῖ νὰ ἰσχυρισθεῖ κανείς, ὅτι ἡ ἔννοια τοῦ φιλότιμου εἶναι πλησιέστερα πρὸς τὴν ψυχολογία τοῦ ἁπλοῦ ἀνθρώπου καὶ τοῦ συναισθηματισμοῦ, ποὺ εἶναι περισσό- τερο χαρακτηριστικὸ τῶν πρωταρχικῶν κοινωνιῶν. ἝἛνα ἄλλο στοιχεῖο εἶναι ὅτι οἱ ἕλληνες δὲν μποροῦν νὰ κατανοήσουν τὴν ἰδ- έα τῆς κατάταξης (ταηΚΙηΡ). ᾿Ενῶ ὁ ἄγγλος ἢ ὁ ἀμερικανὸς μπορεῖ νὰ περιμένει νὰ ἔρθει ἡ σειρά του, γιὰ νὰ πάρει τὸ λεωφορεῖο, ὁ ἕλληνας θέλει νὰ πάει πρῶ- τος, ἂν κι αὐτὸ πολλὲς φορὲς ἐπιβάλλει νὰ σπρώξει κάποιον ἄλλον, γιὰ νὰ πάει αὐτὸς πρῶτος. Στὸ λεξιλόγιο τοῦ ἕλληνα ὑπάρχουν µόνον δύο ἀντίθετα: «πρῶ- τος» ἢ «τελευταῖος». 'Ο ἕλληνας δὲν μπορεῖ νὰ ἐννοήσει ὅτι ὑπάρχουν βαθμίδες. 'Ο ἕλληνας ἔχει τὴν τάση νὰ σκέπτεται διφορικά. Τὰ βλέπει ὅλα ἄσπρα ἢ μαῦ- ρα, ἀριστερὰ ἢ δεξιά, καλὰ ἢ κακά. Αὐτὸ τὸ βλέπει κανεὶς στὶς διαπροσωπικές του σχέσεις. Προσπαθεῖ μὲ κάθε τρόπο ν᾿ ἀναρριχηθεῖ στὴν κορυφή, γιατὶ ἔτσι ἘΠῚ Ο κ, Γ.Α.Κ. εἶναι τακτικὸς καθηγητὴς τῆς Κοινωνιολογίας στὸ Πανεπιστήµιο τοῦ Βορείου ]λ- λινόις (ΗΠΑ).