ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
127ΙΟΥΛΙΟΣ 1992
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Λατινική: εκβαρβαρισμένη Ελληνική — ΓΑΤΣΙΑΣ, ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ
- Οι μυκηναϊκοί τύποι της Λατινικής — ΚΟΥΤΟΥΛΑΣ, ΔΙΑΜΑΝΤΗΣ
Πρωτογενές κείμενο, χωρίς καμία ἐπέμβαση
ΑΠΟΣΤΟΛΟΣ Κ. ΓΑΤΣΙΑΣ
Λατινική: Ἡ πρώτη ἐκβαρβαρισμένη
διάλεκτος τῆς “Ἑλληνικῆς Γλώσσας (β)
Γιὰ τὸ δημοσιευθὲν στὸν «Δαυλὸν» (τ. 124, ᾿Απρίλιος 1992) ἄρθρο µου μὲ τίτ-
λο «Λατινικά: ᾿Η ἀρχαιότερη γνωστὴ κακοποίηση τῆς ᾿Ελληνίδος Φωνῆς» ἐδέχθη-
κα, ὡς μὴ ὤφειλε, ἅμα τῇ δημοσιεύσει ἰταμὴ τηλεφωνικὴ ἐν πρώτοις ἐπίθεση ἀπὸ
ἐπιστημολογοῦντας καὶ ---παραδόξως--- θεολογοῦντας τινάς, δύο «ἕλληνες» καὶ ἕνα
ξένο (νοτιοαμεριχκανὸ ἑβραῖο κατὰ τὴν δική του δήλωση, προφανῶς παπιστὴ κατὰ
τὴν δική µου ἐκτίμηση). Τὴν μῆνιν αὐτῶν ἐπικέντρωσε ἰδίως τὸ ὑπ᾿ ἐμοῦ γραφέν,
σελ. 7182: «... Ο ἐκβαρβαρισμὸς τῶν ἑλληνικῶν σημασιῶν εἶναι θέµα μιᾶς ἄλλης
μελέτης, τὸ πῶς δηλαδὴ λατῖνοι, φράγκοι, ἑβραῖοι, ἄραβες, σλαῦοι, ἰνδοὶ κ.λπ. πῆ-
ραν δικές µας ἔννοιες καὶ τοὺς ἄλλαξαν τὸ περιεχόµενο». Τὸ ὀρθὸ θὰ ἦταν, ὅπως
τοὺς ὑπέδειξα, νὰ ἀναμείνῃ κανεὶς τὰς «διατριβάς» των, καθ᾽ ὅτι γραπτὸς ἀντίλο-
γος ἁρμόζει σὲ γραπτὸ λόγο καὶ δὴ ἐπώνυμος. Οἱ χύριοι αὐτοὶ ἦσαν θιασῶτες τῆς
ἰδέας ὅτι «... ἡ πλέον ἀνεπτυγμένη γλῶσσα εἶναι ἡ Λατινική». ᾿Εστήριξαν τὴν ἄπο-
ψή των στὴν καλλιέργεια τῆς λατινικῆς ἐπὶ δύο χιλιετίες καὶ μάλιστα σὲ περίοδο
πού, κατ᾽ αὐτούς, ἡ ἑλληνικὴ ὑπεχώρει (τάχα «σκοτεινός», «βυζαντινὸς» μεσαίων,
τουρκοκρατία, τουρκο-βλαχο-σλαυο-φραγχολεβαντίνικα ἰδιώματα τῶν... νεοελλή-
νων...) καὶ ἔγινε κατ᾽ αὐτοὺς στὴν ἴδια περίοδο ὑψίστη «ἀνάπτυξις» τῆς λατινικῆς,
καθιερωθείσης ὡς μοναδικῆς ἐν τῇ ἐπιστήμη, τεχνικῇ, τῷ δικαίῳ καὶ δή, τῇ Φιλοσο-
φία, τῇ μεταφυσικῇ καὶ τῇ θεολογία γλώσσας...
Τοὺς ἐξήγησα, ὅτι ἐγὼ δὲν ἀντιλέγω, πὼς «...γενικὰ γίνεται ἀποδεκτό, ὅτι οἱ
γλῶσσες τῶν “προοδευμένων” λαῶν πῆραν...» ὄχι µόνο ἀπ᾿ τὰ ἑλληνικὰ ἀλλὰ καὶ
ἀπ᾽ τὴν λατινική, «...οὕτως ώστε καὶ τὰ λατινικὰ συνέβαλαν στὸν σχηματισμὸ τῶν
Οἱ μυκηναϊκοὶ γλὠσσικοὶ τύποι τῆς Λατινικῆς
Εἶναι κοινὰ ἀποδεκτὸ τὸ γεγονός, ὅτι ἡ Λατινική γλῶσσα εἶναι ἡ μητέρα ὅλων,
σχεδόν, τῶν Δυτικοευρωπαϊκῶν γλωσσῶν. Γνωστὴ εἶναι ἐπίσης καὶ ἡ παλαιὰ
γλωσσολογικὴ ἄποψη, ὅτι ἡ Λατινικὴ εἶναι μία ἑλληνικὴ διάλεκτος καὶ μάλιστα
αἰολικοῦ τύπου (Ομγίήμς, Μεγετ, Κουμανούδης, ΕἸοκ κ.ἄ.)..
Στὸ παρὸν ἀρθρίδιο θὰ ἐντοπίσουμε λατινικὲς λέξεις, ὅπου διασώζονται ἀρχαιό-
τατοι-προδιαλεκτικοὶ τύποι τῆς ἑλληνικῆς, οἱ ὁποῖοι δὲν διασώζονται σὲ διαλεκτι-
κὲς μορφὲς (Ιωνική, Δωρικὴ κ.λπ.), παρὰ μόνο μερικὲς φορὲς ἀναγνωρίζονται
στὴν ὑπερδιαλεκτικὴ Μυκηναϊκὴ ᾿Ελληνικὴ τῆς Γραμμικῆς Β (ποὺ ἀποκρυπτο-
γραφήθηκε, ὡς γνωστόν, τὸ [952 ἀπὸ τὸν Μ. Ψεπιγίς),
(1) ᾿Ενδεικτικὰ ἂς ξεκινήσουμε τὴν ἔρευνά µας μὲ τὴν λέξη “νἱαθο᾽ Ξ βλέπω.
Ἢ ἐτυμολογία τῆς λέξεως αὐτῆς ἀνάγεται στὸν ἀρχαιοελληνικὸ Εἰδ-, ποὺ εἶναι ἕνα
ἀπὸ τὰ θέματα τοῦ ῥήματος «ὁρῶ». ᾿Η λ. νίπυπι (Ξ κρασὶ) ἀνάγεται στὴν ἑλληνικὴ
--