ΣΕΠ 2026ΕΚΔΟΣΗ ΒΗΤΑ
μιά ἀπόπειρα ἀναζητήσιμης κειμενικῆς ἀποκαταστάσεως τοῦ περιοδικοῦ ΔΑΥΛΟΣ
297 ΤΕΥΧΗ · 23.063 ΣΕΛΙΔΕΣ · 9.618.609 ΛΕΞΕΙΣ · 6.129 ΑΡΘΡΑ · 1.187 ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ
16ΑΠΡΙΛΙΟΣ 1983
Ἄρθρα πού ξεκινοῦν σέ αὐτό τό φύλλο
- Νόηση και Παρανόηση — ΑΛΤΑΙΟΣ, Σ.
Κείμενο φύλλου
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΑΛΤΑΙΟΣ
Νόηση καὶ Παρανόηση
Μάταια ἀναζητοῦμε τὴν αἰτία τῆς γενικῆς
ἐκτροπῆς καὶ κακοδαιμονίας ἔξω μας.
Στοὺς «ἐξουσιαστές», στοὺς «ισμούς»,
στὴν «παράνοια». Γιατὶ τὸ λέμε αὐτό; Γιὰ
δύο πολὺ σοβαροὺς λόγους. Ὁ ἕνας εἶναι,
ὅτι, μεμφόμενοι ἔτσι τοὺς ἄλλους, τοὺς γύρω
καὶ ἔξω ἀπὸ μᾶς, κρίνουμε ἀφ ̓ ὑψηλοῦ.
ὋὉ ἄλλος εἶναι, ὅτι ἔτσι ἀποφεύγουμε νὰ
δοῦμε τὴν αἰτία τοῦ κακοῦ μέσα σ ̓ ἐμᾶς
τοὺς ἴδιους, τοὺς κριτὲς καὶ ἐπικριτές. Εἰναι
σὰν νὰ λέμε, ἔμμεσα: « Ἐγὼ εἶμαι ἀθῶος
ἀπὸ τὰ ἐγκλήματα, ποὺ διαπράττονται
γύρω μου. Απόδειξη, ὅτι τὰ καταγγέλλω.
Ἐγὼ δὲν γεννήθηκα ἐξουσιαστής, ὅπως ἐκεῖνοι,
οἱ ἄλλοι, οἱ ἔξω μου».
̓Αλλὰ νά, ἀμέσως-ἀμέσως τὸ πρῶτο, τὸ
μέγιστο ὀλίσθημα. Ὀλίσθημα ἀπὸ τί καὶ
πρὸς τὰ ποῦ; θὰ ρωτήσετε. Ὀλίσθημα ἀπὸ
τὴν ἀλήθεια στὸ ψεῦδος ἤ στὴν ἐθελοτυφλία.
Τί θέλουμε νὰ ποῦμε μὲ τὰ παραπάνω;
Θέλουμε νὰ ποῦμε, ὅτι τὸ πρῶτο βῆμα στὸ
«γνῶθι σαυτόν» εἶναι ἡ στροφὴ τοῦ προβολέα
ἐπάνω σ ̓ ἐμᾶς τοὺς ἴδιους. "Ας ποῦμε,
λοιπόν, πὼς ἐμεῖς, ποὺ ἐντοπίζουμε τὸ
σφάλμα ἔξω μας, στρέφουμε τὸν προβολέα
στὸ δικό μὰς πρόσωπο, λέγοντας: «Γιὰ νὰ
δῶ. Μήπως ὑπάρχουν μέσα μου ἴχνη τῆς ἐἔουσιαστικῆς
τάσης ποὺ κατακρίνω στοὺς
ἄλλους,» Κι ἄν μὲν ὁ προβολέας δὲν ἀνακαλύψει
κανένα τέτοιο ἴχνος, ἔχει καλῶς.
Αν, ὅμως, ἀνακαλύψει, τί γίνεται; Θὰ ἔχουμε
τὸ θάρρος νὰ ὁμολογήσουμε τὴν ἐνοχή
μας, τὴ σύμπραξή μας, στὴ γενικὴ
κακοδαιμονία;
"Αν διαθέτουμε κάποιο στοιχεῖο εἰλικρίνειας,
ἴσως δεχτοῦμε μὲ «ἐπιστημονικὸ»
ἐνδιαφέρον τὴν ἀνακάλυψη τῆς «ἐξουσιαστικότητας»
μέσα μας. Ἴσως ποῦμε: «Τώρα
μοῦ δίνεται ἡ εὐκαιρία νὰ μελετήσω ἐκ
τοῦ συστάδην αὐτὸ τὸ τέρας, ποὺ κοντεύει
νὰ τινάξει στὸν ἀέρα τὸν πλανήτη μας. Ἂς
μακαρίσω, λοιπόν, τὴν στιγμὴ αὐτῆς μου
τῆς ἀνακάλυψης».
”Ας δοῦμε, τώρα, πῶς ἐμφανίζεται ἡ τάση
τῆς ἐξουσίας σὲ μικρογραφία, στὸν ἑαυτό
μας.
Παρατηρῶ γύρω μου, κάνω συγκρίσεις
μὲ ἄλλους καὶ καταλήγω στὸ συμπέρασμα,
ὀρθὸ ἤ ὄχι, ὅτι ἐγὼ εἶμαι πιὸ σωστός,
πιὸ εὐφυής, πιὸ δυνατός, πιὸ ὀργανωμένος,
πιὸ εὐρύς, ὅτι βλέπω καθαρὰ τὰ σφάλματα
τῶν ἄλλων καὶ ὅτι μπορῶ νὰ τὰ διορθώσω.
Τὸ ἐρώτημα, ὅμως, εἶναι πῶς, ἄν οἱ ἄλλοι
ἀντιδράσουν; Μὰ εἶναι ἁπλό. Μὲ τὴ βία, μὲ
τὴν ἐξουσία, μὲ τὴν πειθώ, μὲ κάποιο σύστημα,
μὲ κάποια πολιτικο-οἰκονομικὴ θεὠρία.
Καταστρώνω, λοιπόν, ἕνα σχέδιο
δράσης, σκορπίζω τοὺς σπόρους μου καὶ
περιμένω νὰ φυτρώσουν. Κι ἐπειδὴ πάντα
ὑπάρχουν ἄνθρωποι ποὺ ἀσκοῦν ἔμμεσα
τὴν ἐξουσιαστική τοὺς τάση διαλέγοντας
τὸν ἡγέτη ποὺ θὰ τὴν ἱκανοποιήσει, ὁ φέρων
ἔντονα τὸν σπόρο τῆς ἐξουσίας καταλαμβάνει
συνήθως κάποιο ὑψηλὸ ἀξίωμα,
ἀπὸ τὸ ὁποῖο κατευθύνει τὶς «συνειδήσεις».
(Ποιὲς συνειδήσεις, ἀλήθεια; "Αν ὑπῆρχαν
συνειδήσεις, θὰ ὑπήρχαν ἐξουσιαστές; ̓Αλλὰ
αὐτὸ εἶναι ἄλλο κεφάλαιο).
“Ὅποιος διαβάζει αὐτὲς τὶς γραμμές, ἄς
«κάνει τὸν κόπο νὰ δεῖ μήπως φέρεται κάπως
ἐξουσιαστικὰ στὸ ἄμεσο περιβάλλον
του, οἰκογενειακό, ἐπαγγελματικό, φιλικό.
"Αν εἶναι εἰλικρινής, θὰ πρέπει νὰ ὅμολογήσει,
ὅτι δὲν εἶναι ἀπαλλαγμένος ἀπ ̓ αὐτὴ
τὴν τάση. ̓Εδῶ δὲν ἔχουμε νὰ κάνουμε μὲ
μιὰ τάση ἐμβόλιμη, υἱοθετημένη, ἐξωγενῆ.
"Αν εἶναι παρατηρητικός, δὲν θὰ ἀργήσει
νὰ διαπιστώσει, ὅτι βρίσκεται ἀντιμέτωπος
μὲ μιὰ τάση συμφυῆ. Μὲ μιὰ τάση ποὺ ἀναπτύσσεται
καὶ ξεδιπλώνει τοὺς πλοκάμους
της σὲ κάθε στάδιο τῆς ἀνάπτυξής μας.